ReportageSchooladvies

‘Hoog en laag’ door elkaar in één klas: ‘Misschien kan ik hier wel een hoger niveau doen’

Hoe werkt het in praktijk als leerlingen pas in het derde jaar van het voortgezet onderwijs een schooladvies krijgen? Op de Open Schoolgemeenschap Bijlmer hebben ze er al jaren ervaring mee.

Op de Open Schoolgemeenschap (OSB) zit je de eerste twee jaar samen met leeftijdsgenoten van alle niveaus en achtergronden bij elkaar in de klas. Beeld Rebecca Fertinel

‘En toen… was ik gevallen!’, roept Tristan (16 jaar, vijfde klas) in een volgepakte theaterzaal op de Open Schoolgemeenschap Bijlmer (OSB) in Amsterdam-Zuidoost. Hij valt in slow motion, dramatische muziek zwelt aan, en het publiek – vooral bestaande uit achtstegroepers – proest het uit. 

Met een paar medescholieren laat Tristan in een voorstelling de leerlingen uit groep acht zien wat hen te wachten staat op de middelbare school. Van schoolfeestjes tot een valpartij in de overvolle aula: ‘Mijn leven is voorbij.’

Dezelfde dag dat honderden leerlingen van groep 8 meekijken bij de OSB, presenteren onderwijsorganisaties een gezamenlijk plan in Den Haag. De kern: geef leerlingen niet al in groep 8, maar in het derde jaar een schooladvies. Op deze Amsterdamse school doen ze zoiets al ruim 48 jaar: leerlingen van vmbo, havo en vwo zitten de eerste twee jaar bij elkaar in de klas, pas aan het einde van het tweede jaar wordt het niveau bepaald.

Doorstromen naar vwo

Voor Bridgette (16 jaar, vierde klas en ook een van de acteurs vandaag) was dat de reden om voor deze school te kiezen. ‘Ik kreeg na mijn Cito-toets vmbo-kaderadvies. Ik wilde eigenlijk naar een school in het centrum, maar daar had je alleen of havo/vwo-klassen of vmbo-kaderklassen.’ Op de OSB stroomde ze in het eerste jaar al door naar vwo-niveau.

Bridgette is geen uitzondering: zo’n beetje de helft van de vwo-leerlingen had een lager basisschooladvies, vertelt directeur Maryse Knook. Kinderen met lagere adviezen klimmen dus vaak op, maar geldt het ook andersom? ‘Van veel ouders krijg ik de vraag of hun vwo-kind voldoende wordt uitgedaagd’, aldus Knook. Als antwoord verwijst ze dan naar de resultaten: die blijven niet achter op die van andere scholen, ondanks een leerlingenpopulatie waarin een probleem als armoede geen zeldzaamheid is.

Bovendien zijn sociale en persoonlijke ontwikkeling net zo belangrijk als cognitie, meent Knook. ‘Er is nu een hele discussie over het burgerschapsonderwijs. Wij zijn burgerschap. Hier ontmoeten leerlingen met verschillende achtergronden elkaar in een natuurlijke omgeving – burgerschap is geen apart lesje.’

Naast niveauverschillen kenmerkt multiculturaliteit het leerlingenbestand. Van al die culturen kun je veel leren, vindt Chivani (13 jaar, tweede klas). ‘Bijvoorbeeld tijdens de ramadan. Dan zijn er kinderen aan het vasten, en denk ik: kan ik dan wel eten in de buurt? Dat kun je dan gewoon vragen. Soms doen zelfs andere kinderen mee, al is het maar één of twee dagen.’ Ook Bridgette bevalt het wel: ‘Dan komt er in de pauze even een brassband spelen.’ Voor Tristan was de multiculturele wereld helemaal nieuw: ‘Ik kom uit Nigtevecht. Het was normaal dat iedereen om me heen wit was, dat is hier totaal anders.’

Diversiteit 

De diversiteit is uitgangspunt én uitdaging. Het vergt veel van docenten om een heterogene groep te onderwijzen, erkent directeur Maryse Knook. ‘Ze moeten de leerlingen goed begeleiden, hen uitdagen per niveau en veel lessen zelf maken.’

Ook voor leerlingen is het soms even zoeken. ‘Het kan lastig zijn als iemand geen antwoord heeft op je vraag’, vertelt Chivani. ‘En het botst ook weleens qua concentratie’, vult Bridgette aan. Dat herkent Tristan wel, die eerste twee jaar waren soms wel erg druk. ‘Maar dat was ook wel weer heel gezellig.’ En ach, als je het toch niet zo fijn vindt, stelt Chivani, ‘dan is het na twee jaar weer anders.’

Bridgette vindt het fijn dat je na het tweede jaar ‘meer één klas wordt. Het niveau is nu duidelijk en doordat je een richting kiest zit je met meer kinderen die hetzelfde leuk vinden.’ Tristan: ‘En in de eerste twee jaar ben je ook wel aan het rommelen en spelen, later ga je nog veel meer doen.’

Techniek

Toch hebben ze ook van die eerste jaren veel geleerd. ‘Veel mensen denken: als je vmbo-kaderniveau hebt, ben je dom. Dat idee verandert hier heel snel’, zegt Bridgette. ‘Als ik bij techniek zag hoe snel anderen dingen konden, terwijl ik dacht: oh mijn god, wat gebeurt hier… Daar ben ik echt jaloers op.’ Ook leer je beter door aan anderen iets uit te leggen, vindt Tristan. ‘Of juist doordat je iets aan anderen kan vragen als je het zelf niet weet.’

Bridgette, Tristan en hun mede-acteurs sluiten de voorstelling in stijl af: dansend met een swingende brassband. Op Bregje, een van de groep 8-leerlingen die vandaag een kijkje kwam nemen, maakt het een goede indruk. Ze vindt het gezellig, en fijn dat op deze school ‘hoog en laag’ door elkaar zit. ‘Ik heb vmbo-t-advies, misschien kan ik hier wel een hoger niveau doen.’

Je begint op het niveau van je basisschooladvies en krijgt de kans om, binnen dezelfde klas, door te stromen.Beeld Rebecca Fertinel

Onderwijslobby blaast nieuw leven in de middenschool
In het opgelaaide debat over meer kansengelijkheid op school, grijpt een breed front van onderwijsorganisaties terug op een oud en omstreden concept: alle leerlingen tot hun 15de door elkaar heen in de klas. Pas daarna scheiden de wegen van de leerlingen die academisch onderwijs gaan volgen en zij die beroepsgericht verder leren. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden