Hoofdpijndeal Sotheby's

Robert Noortman verkocht zijn kunsthandel in oude meesters aan Sotheby's. Toen kwamen de problemen en de miljoenenverliezen. Het veilinghuis stopt ermee.

AMSTERDAM - 'We hebben een zeer winstgevende machine gekocht.' Met die woorden bevestigt bestuursvoorzitter Bill Ruprecht van het internationale veilinghuis Sotheby's in 2006 de overname van net Nederlandse Noortman Master Paintings (NMP). Het blijkt in werkelijkheid anders te lopen; NMP lijdt jarenlang verlies en sluit aan het eind van dit jaar haar deuren.


Sotheby's betaalt zeven jaar geleden 44 miljoen euro in aandelen voor de kunsthandel van selfmade man Robert Noortman. De handelaar uit Maastricht krijgt zo 3,2 procent van Sotheby's in handen. Openstaande schulden van 20,5 miljoen euro neemt het veilinghuis voor haar rekening. De waarde van de voorraad - Noortman beschikt dan onder meer over Man in rode wambuis van Rembrandt - wordt door Sotheby's geschat op 30 miljoen euro. Na de overname blijft Noortman directeur en de galeries in Maastricht, Londen en New York behouden zijn naam.


Een half jaar na de deal overlijdt Noortman onverwachts aan een hartaanval. Zoon William Noortman - stagiair bij Sotheby's en pas 25 jaar - volgt zijn vader op. Tegelijkertijd komt er een schandaal rondom Noortman senior aan het licht. Ruprecht noemde hem bij de overname een 'correcte man' en een 'straightforwarded fellow', maar Noortman blijkt niet onomstreden. Hij zou twintig jaar eerder aan drie criminelen opdracht hebben gegeven om doeken van Jan Brueghel de Jonge, Auguste Renoir, Camille Pissarro, Willem van de Velde, David Teniers en Meindert Hobbema uit zijn eigen galerie in Maastricht te stelen. Bovendien zou hij zelf een schilderij van laatstgenoemde schilder hebben verbrand. Van de verzekering krijgt Noortman vijf miljoen gulden.


In 2009 vindt de politie de verdwenen doeken terug. De gedupeerde verzekeraars, bijgestaan door The Art Loss Register, dienen bij het beursgenoteerde Sotheby's een miljoenenclaim in. Een langdurig juridisch conflict volgt, dat nog altijd niet afgesloten is. In plaats van een winstgevende machine is NMP voor Sotheby's een hoofdpijndossier geworden.


Of het veilinghuis voorafgaande aan de overname voldoende onderzoek deed naar Noortman, zegt Albertine Verlinde van Sotheby's Amsterdam desgevraagd niet te weten. 'De overname heeft zich op het niveau van CEO Ruprecht afgespeeld.'


Dat de kunsthandel in oude meesters nu moet sluiten heeft volgens Mitzi Mina van Sotheby's Londen vooral een financiële reden. 'We hadden gehoopt en verwacht dat NMP het financieel goed zou doen. Helaas is dat mede door een veranderende smaak in de kunstmarkt en onze klanten niet gelukt.'


Verlinde vult aan dat zoon William Noortman 'fantastisch werk' heeft verricht de afgelopen jaren. 'Maar zijn vader was toch altijd de drijvende kracht.'


Robert Noortman werd in 1946 in Heemstede geboren als zoon van een politieagent. Hij was 16 toen zijn moeder zelfmoord pleegde met het dienstwapen van zijn vader. Enkele jaren later trad hij in dienst bij een tapijthandelaar in Heerlen. Hier begon hij zich te interesseren in kunst en in 1968 opende hij zijn eerste galerie in het Limburgse Hulsberg. Galeries in Maastricht, Londen en New York volgden. Een van zijn spraakmakende deals was de aankoop in 2000 van Rembrandts Portret van een 62-jarige vrouw (1632). Hij betaalt er 31 miljoen euro voor. Het is het hoogste bedrag dat ooit is betaald voor een Nederlandse meester.


En passant richt Noortman kunstbeurs Pictura op, die later onder de naam The European Fine Art Fair (Tefaf) uitgroeit tot de voornaamste beurs ter wereld voor oude meesters.


De sluiting van NMP betekent het definitieve einde van het imperium dat Noortman opbouwde. Zoon William sprak in een interview met het Amerikaanse modetijdschrift W over de moeilijkheid van het in de voetsporen treden van zijn vader. 'Ik wist altijd al dat ik het bedrijf zou overnemen, maar helaas gebeurde dat tien jaar te vroeg.'


William Noortman zou zelf hebben aangegeven dat dit hem een goed moment leek om de zaak af te sluiten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden