Nieuws Klimaatakkoord

Hoofdlijnen klimaatakkoord: CO2-heffing, minder belasting op elektriciteit en onderzoek naar rekeningrijden

De regeringspartijen VVD, CDA, D66 en ChristenUnie zijn het op hoofdlijnen eens over een nieuwe klimaatakkoord. Bedrijven krijgen een CO2-heffing, elektrische auto's worden minder gestimuleerd en het kabinet onderzoekt drie vormen van rekeningrijden. Na het sluiten van een pensioenakkoord eerder deze maand, is dit klimaatakkoord de tweede politieke doorbraak voor het kabinet Rutte III in korte tijd.

Het Windmolenpark van Urk in het IJsselmeer. Beeld Raymond Rutting

Coalitiebronnen gaan ervan uit dat het akkoord vrijdag gepresenteerd wordt, al wordt er nu nog gekeken naar de laatste losse eindjes. Enkele belangrijke aanpassingen ten opzichte van het eerdere conceptakkoord zijn inmiddels al uitgelekt. Zo was al langer bekend dat het kabinet 800 miljoen uittrekt om de korting op de energiebelasting te verhogen om zo de lagere inkomens te ontzien.

De verhoging van de belasting op gasverbruik wordt minder ingrijpend dan eerder voorgesteld. De zogenoemde Klimaattafels suggereerden eerder een verhoging van 20 cent per kubieke meter gas, maar inmiddels zou de stijging volgens diverse media zijn teruggebracht tot 10 cent, een bedrag dat pas na meerdere jaren wordt bereikt. Tegelijkertijd wordt de belasting op elektriciteit juist verlaagd. Onder de streep gaat de energierekening voor ‘een huishouden met gemiddeld verbruik’ in 2020 met honderd euro omlaag, aldus een ingewijde.

De vraag is daarbij wel of huishoudens uiteindelijk voldoende geprikkeld worden om van het gas af te gaan. Via een zogeheten Warmtefonds hoopt het kabinet die conversie met goedkope leningen aan huizenbezitters extra te stimuleren.

Eerder werd ook al duidelijk dat de subsidies op elektrisch rijden worden versoberd ten opzichte van het eerder dit jaar gepresenteerde conceptakkoord. Het kabinet vreest dat anders de zakelijke rijder te veel profiteert. Volgens voorstanders is dat juist onvermijdelijk om via die ‘voorhoede’ een snelle omschakeling naar elektrisch rijden af te dwingen.

Rekeningrijden

Het kabinet gaat aanvullend drie vormen van rekeningrijden onderzoeken, bevestigen meerdere bronnen. Dat is nodig omdat de accijnsinkomsten voor benzine en diesel snel teruglopen als meer mensen overstappen op elektrische auto’s. Dit kabinet zal nog geen knopen doorhakken over de invoering van rekeningrijden. Dat moet bij de volgende formatie gebeuren.

Anders dan in het conceptakkoord presenteert het kabinet vrijdag wel een CO2-heffing. Die gaat pas in als de uitstoot van een bedrijf boven ‘een heffingsvrije voet’ uitkomt. Die ‘marginale heffing’ zal op termijn vrij hoog worden, richting de 150 euro per ton, omdat het kabinet niet van plan is om zelf al te veel subsidies ter beschikking te stellen. Daardoor moeten vervuilende bedrijven extra zwaar belast worden om ze te dwingen hun uitstoot verder terug te dringen. Volgens het Centraal Planbureau (CPB) berekenen bedrijven die kosten overigens voor 80 procent door aan klanten.

De industrie is fel tegen de CO2-heffing, maar ook bij milieuorganisaties is nu al grote scepsis te bespeuren over het klimaatakkoord dat het kabinet vrijdag wil presenteren. Er zijn twijfels of de doelstellingen wel echt gehaald gaan worden, ook omdat de onzekerheidsmarges vaak groot zijn bij de doorrekeningen van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL). Soms kan de onzekerheid groter dan 50 procent zijn, maar het kabinet kan dan toch volhouden dat het mogelijk is om de doelen te behalen.

De coalitie zal zich meer zorgen maken over de reacties bij het grote publiek. De onderhandelingen tussen de regeringspartijen werden lange tijd overheerst door angst voor ‘een klimaatrevolte’ onder burgers. Het kabinet heeft de afgelopen maand geprobeerd om de rekening voor huishoudens te beperken.

De lange voorgeschiedenis van het klimaatakkoord

Het concept-Klimaatakkoord in maart leidde niet tot bijster veel enthousiasme. Een overzicht van de toenmalige plannen en de effecten. 

De coalitie werkt aan een beperkte belasting op de CO2-uitstoot van grote vervuilers. De ambitieuzere klimaatplannen van PvdA en zeker GroenLinks zijn voor het kabinet geen optie, omdat het risico op een vertrek van industriële productie uit Nederland dan te groot is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden