Hoofd comité Nobelprijs voor Literatuur overleeft intern schandaal rond gelekte namen en #MeToo-beschuldigingen niet

Het hoofd van de Zweedse Academie, die jaarlijks de Nobelprijs voor de Literatuur uitreikt, is opgestapt. Het comité dat jaarlijks de meest prestigieuze literaire prijs uitreikt valt langzaam uiteen naar aanleiding van een schandaal rondom de echtgenoot van één van de comitéleden, dat al sinds eind vorig jaar smeult.

Sara Danius maakt bekend dat ze haar functie neerlegt. Beeld EPA

Danius liet na afloop van een drie uur durende spoedvergadering met leden van de Academie weten dat ze het vertrouwen van de leden kwijt is. Of ze daadwerkelijk is weggestemd, wilde ze niet zeggen. De 56-jarige literatuurhistorica had graag verder gewild, maar legt zich neer bij het besluit.

Het vertrek van Danius volgt op het opstappen van drie andere leden, vorige week. Hoewel leden officieel voor het leven benoemd worden en het dus eigenlijk niet mogelijk is om ontslag te nemen, kunnen ze wel beslissen om te stoppen met hun werkzaamheden. Danius maakt zich zorgen over de reputatie van de academie, zei ze. ‘Het heeft al vrij veel invloed gehad op de Nobelprijs en dat is een groot probleem.’ De Raad van de Nobelprijsstichting leverde donderdag al kritiek op de Zweedse Academie vanwege ontstane reputatieschade.

Al jaren gingen geruchten de ronde dat namen van winnaars vroegtijdig gelekt werden. Dat klopt, zeiden in december drie vrouwen, die hun verhaal deden in het kader van een onderzoek naar seksueel wangedrag van een 'hooggeplaatst cultureel figuur in Stockholm'. De man die hen had lastiggevallen, lekte ook namen. In totaal zou hij zeven keer zijn mond voorbij hebben gepraat. Een naam werd toentertijd niet genoemd, maar al snel werd duidelijk dat het ging om Jean-Claude Arnault, de man van de Zweedse schrijfster Katarina Frostenson. Hij bevindt zich dicht bij het vuur; Fronstenson is één van de achttien leden de Zweedse Academie.

Achttien vrouwen

Arnault (71) is een Franse theatermaker en fotograaf die al jaren in Zweden woont. Zeker achttien vrouwen zouden door hem misbruikt zijn. Het misbruik speelde zich af tussen 1996 en 2017. Nadat de Harvey Weinstein-affaire aan het licht kwam en de #MeToo-beweging op stoom kwam, durfden de vrouwen zich naar eigen zeggen eindelijk uit te spreken.

De Zweedse Academie nam direct afstand van hem. Samen met zijn vrouw runde Arnault een literair centrum dat in het verleden geld kreeg van de Academie. Arnault kreeg in 2015 een koninklijke onderscheiding op advies van een vooraanstaand lid van de Zweedse Academie. Die onderscheiding kon hem niet meer worden afgenomen, bleek eind vorig jaar. Arnault ontkent alles.

De affaire-Arnault bracht een schokeffect teweeg binnen de Zweedse Academie. Sara Danius, toen nog voorzitter, kondigde een onderzoek aan om erachter te komen of Arnault 'directe of indirecte invloed heeft gehad op de toekenning van prijzen, beurzen en andere soorten financiering door de Academie'. Katarina Frostenson, lid sinds 1992 overleefde vorige week ternauwernood een stemming binnen het comité over een eventueel vertrek.

Regels

De Zweedse Academie reikt de Nobelprijs voor Literatuur sinds 1901 uit. De Zweedse koning heeft naar aanleiding van het schandaal laten weten dat de oorspronkelijke comitéregels, die in 1786 werden gemaakt door koning Gustav III, naar aanleiding van de opstappende leden wellicht zullen moeten worden veranderd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.