AchtergrondPolitieke druk

Hongkongs rechtssysteem ‘geperfectioneerd’ naar Chinees voorbeeld: bijna 2 jaar cel voor het gooien van eieren

De Hongkongse activist Pun Ho-Chiu gooide vorig jaar eieren naar een politiebureau tijdens een protest, wat hem nu op 21 maanden gevangenisstraf komt te staan. Het vonnis tegen de eiergooier laat zien hoe oplopende politieke druk leidt tot stevige straffen voor kleine vergrijpen.

Hongkonse activisten tijdens een demonstratie op 21 juli 2019.Beeld REUTERS

Vorig jaar zijn bij protesten tegen de toenemende bemoeienis van China met Hongkong duizenden arrestaties verricht, die nu voor de rechter komen. Nadat Beijing Hongkong in juni draconische nieuwe veiligheidswetgeving oplegde, wordt nu het rechtssysteem verder ‘geperfectioneerd’ naar Chinees voorbeeld. Daarmee verstevigt Beijing zijn greep op de onafhankelijke rechtspraak in Hongkong verstevigt.  

‘Een ei is weliswaar geen massavernietigingswapen’, maar ermee gooien ‘is een gevaar voor de samenleving’, aldus de rechtbank in het vonnis tegen Pun, wiens eieren het politiebureau besmeurden. Door het struif was de lift volgens de rechter even buiten gebruik.

Rechtbanken zijn het laatste bastion van de zelfstandige status van Hongkong die de stad na de overdracht aan China behield. Onafhankelijke rechtspraak heeft Hongkong als financieel en zakencentrum altijd onderscheiden van het Chinese vasteland, waar de staat zich regelmatig met de rechtspraak bemoeit en veroordeling van verdachten vrijwel gegarandeerd is.

Brieven schrijven onder dwang

Het Hongkongs rechtssysteem, een erfenis uit de Britse koloniale tijd, is al ingrijpend veranderd door de nieuwe veiligheidswetgeving. Tegenwoordig beslist niet het Openbaar Ministerie maar de Hongkongse overheid welke rechter zaken behandelt die onder de nationale veiligheidswet vallen. Beijing plaatst verdachten soms over naar het Chinese vasteland voor politieverhoor en berechting.  Onlangs sloegen ouders van twaalf activisten die daar zijn gedetineerd alarm over brieven van hun kinderen: die waren zo blij van toon dat de ouders vrezen dat die brieven onder dwang zijn geschreven.

Ook kreeg Hongkongs bestuur van Beijing de mogelijkheid parlementariërs die ‘de nationale veiligheid bedreigen’ zonder juridische procedure te ontslaan. Daarop werden eerder deze maand vier democratische volksvertegenwoordigers uit het parlement verwijderd. De rest van het democratisch kamp stapte uit protest op, tot vreugde van Beijing. ‘Alleen diegenen die vaderlandslievend zijn, blijven op hun plek, de rest moet uit het systeem worden verwijderd’, aldus de hoogste Chinese regeringsambtenaar in Hongkong, Zhang Xiaoming. Ook kondigde hij aan dat zowel de Hongkongse wetgeving als de magistratuur verder op de schop gaat.

China twijfelt aan het ‘patriotisme’ van buitenlandse juristen die bij de hoogste rechtbank in Hongkong werken: een erfenis van het Britse rechtssysteem. Omdat het risico groot is dat de ‘hervormingen’ uit Beijing de autonomie van Hongkongse rechtbanken verder ondermijnt, overweegt het Verenigd Koninkrijk Britse rechters uit Hongkong terug te trekken.

Verplichte trouw

Beijjing eist dat ‘liefde voor het moederland’ voorrang krijgt boven ‘buitenlandse’ waarden als democratie, vrijheid en mensenrechten. Een pakket maatregelen dient overal in de Hongkongse maatschappij ‘patriottisme’ te kweken. Ambtenaren en volksvertegenwoordigers krijgen dwingende regels voor de eedaflegging, waarbij ze verplicht zijn trouw te zweren aan Hongkong en China. Voorheen was dat ‘een politiek vereiste’, maar het wordt een wettelijke verplichting. 

Hetzelfde geldt voor het onderwijs. Volgens persbureau Reuters bestaat 40 procent van de 9.200 demonstranten die sinds vorige zomer zijn gearresteerd uit studenten en scholieren. Nu worden leerkrachten opnieuw opgeleid in het gebruik van nieuwe lesprogramma’s, compleet met schoolreisjes naar het Chinese vasteland die de liefde voor China bij de jeugd moeten aanwakkeren. Lesmethodes zijn ingrijpend herschreven: zo is het neerslaan van de Chinese democratiseringsbeweging uit de schoolboeken verdwenen en worden  democratische activisten als ‘anti-establishment-kamp’ beschreven. Twee docenten die beschuldigd werden van anti-Chinese uitlatingen in de les zijn hun onderwijsbevoegdheid kwijtgeraakt. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden