Nieuws

Hongkongs kiessysteem gaat op de schop: alleen Chinese ‘patriotten’ mogen nog meedoen aan verkiezingen

De Chinese overheid plant een ingrijpende hervorming van het Hongkongse kiessysteem, waardoor uitsluitend nog pro-Beijing-politici aan de macht kunnen komen. De Hongkongse parlementsverkiezingen, die in september dit jaar waren gepland, worden volgens tal van bronnen uitgesteld.

De openingssessie van het Nationale Volkscongres is vrijdag te zien op straat in Hongkong.  Beeld AP
De openingssessie van het Nationale Volkscongres is vrijdag te zien op straat in Hongkong.Beeld AP

Het Nationale Volkscongres, dat de belangrijkste wetten in China uitvaardigt, zal deze week beslissen over ‘een wetsvoorstel om het kiessysteem van Hongkong te verbeteren’, zo bleek vrijdag uit de agenda. Het Volkscongres moet daarvoor de Hongkongse grondwet aanpassen, wat volgens rechtsgeleerden juridisch betwistbaar is, maar niet volgens Beijing. De precieze details van de kieshervormingen worden pas later bekendgemaakt, maar lekten voor een deel uit via Hongkongse media.

Zo zou het verkiezingscomité, een twaalfhonderd leden tellend orgaan dat de Hoogste Bestuurder van Hongkong kiest, uitgebreid worden tot vijftienhonderd leden. De extra leden komen uit organisaties die pro-Beijing zijn. Ook worden districtsraadsleden, waarin prodemocratische partijen sterk vertegenwoordigd zijn, uit het verkiezingscomité geweerd. Het mandaat van de huidige Hoogste Bestuurder Carrie Lam loopt in juli 2022 af.

Daarnaast zal het Hongkongse parlement niet langer voor de helft direct worden verkozen, waardoor ook hier prodemocratische partijen minder kans maken. Kandidaten moeten ook vooraf gekeurd worden en alleen ‘patriotten’ mogen aan de verkiezingen deelnemen. ‘Patriotten’ wordt daarbij heel breed gedefinieerd, als mensen die de nationale soevereiniteit, veiligheid en ontwikkeling van China verdedigen, en hun best doen om de stabiliteit te bewaren.

Uitstel

Door de hervorming van het kiessysteem zullen de Hongkongse parlementsverkiezingen, die al een keer eerder zijn uitgesteld, volgens tal van lokale media zo goed als zeker nog eens worden verdaagd. Het eerste uitstel, van 6 september 2020 naar een jaar later, gebeurde officieel omwille van de coronapandemie, ook al bedroeg het weekgemiddelde in Hongkong in deze periode elf besmettingen per dag.

De ingreep in het Hongkongse kiessysteem volgt op een jaar van massale protesten in de stad en op de overweldigende overwinning van de prodemocratische oppositie in de districtraadsverkiezingen van eind 2019. Zij wonnen daar 90 procent van de zetels. Het was de hoop dat dit een springplank zou vormen naar meer invloed in het parlement en het Verkiezingscomité, en daarmee in de verkiezing van de Hoogste Bestuurder. Met de kieshervorming haalt Beijing daar nu voorgoed een streep door.

De Hongkongse oppositie was al grotendeels uitgeschakeld door de Nationale Veiligheidswet, die op het Volkscongres van vorig jaar werd aangekondigd. Afgelopen zondag werden 47 oppositieleden onder de Veiligheidswet aangeklaagd voor ‘samenzwering om de staat omver te werpen’. Tijdens een vier dagen durende marathonzitting zegden velen van hen toe niet aan verkiezingen te zullen deelnemen in ruil voor vrijlating op borgtocht. Alle 47 verblijven voorlopig in detentie.

Democratisering van de baan

Met de hervorming van het kiessysteem lijkt Beijing nu het werk van vorig jaar af te maken: na het uitschakelen van de oppositie door de Nationale Veiligheidswet, wordt nu verhinderd dat ze ooit nog kunnen terugkeren. Daarmee is de democratisering van Hongkong, waar de demonstranten voor pleitten, compleet van de baan. China-onderzoeker Maya Wang van Human Rights Watch schreef op Twitter dat de ‘hervorming van het kiessysteem’ eerder een ‘afschaffing van het kiessysteem’ is.

Ook staatspersbureau Xinhua was behoorlijk expliciet over hoe de hervorming door Beijing wordt geduid: ‘Anti-Chinese krachten hebben jarenlang geprobeerd Hongkong te ontwrichten door samen te spannen met buitenlandse machten. Er moeten doelgerichte maatregelen worden genomen om te voorkomen dat deze pionnen van anti-Chinese krachten verkozen worden in het Hongkongse bestuur, en we moeten hen voor eens en altijd uitschakelen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden