Nieuws Maskerverbod Hongkong

Hongkong probeert gewelddadige protesten te stoppen met een verbod op maskers, maar zal het werken?

In een uitzonderlijke juridische manoeuvre heeft de Hongkongse regering vrijdag een algemeen verbod uitgevaardigd op het dragen van maskers. 

Een persoon met een masker protesteert tegen de overheid in Hong-Kong Beeld Reuters

De maatregel, gebaseerd op een noodverordening van een eeuw geleden, moet een eind maken aan de gewelddadige protesten in Hongkong. Maar volgens betogers en mensenrechtenorganisaties is het verbod buitenproportioneel en zal het alleen maar méér geweld uitlokken.

‘De protesten tegen de uitleveringswet duren nu al vier maanden, het geweld escaleert en heeft de afgelopen dagen alarmerende niveaus bereikt’, zei Hongkongs hoogste bestuurder Carrie Lam vrijdag op een persconferentie waar ze het maskerverbod bekendmaakte. De wet werd vrijdag om middernacht meteen van kracht. ‘Als regering zijn wij verplicht al het mogelijke te doen om een eind te maken aan het geweld.’

De protesten in Hongkong begonnen afgelopen juni uit onvrede met de ondertussen ingetrokken wet die het mogelijk zou maken om lokale burgers aan China uit te leveren, maar werden in de loop der maanden steeds breder van opzet, alsook gewelddadiger. Tijdens de nationale feestdag afgelopen dinsdag waarop de Volksrepubliek China haar zeventigste verjaardag vierde, vuurde de politie 1.800 traangaspatronen af. Omgekeerd stichtten betogers brand in twintig metrostations. Een 18-jarige betoger raakte zwaargewond door een politiekogel.

Koloniale noodwet

Gezien die geweldsescalatie zei Carrie Lam het gerechtvaardigd te vinden om de oude noodwet van stal te halen. Die wet, in 1922 uitgevaardigd door het Britse koloniale bestuur, werd voor het laatst toegepast tijdens dodelijke rellen in 1967. Het dragen van een masker kan worden bestraft met een boete tot omgerekend 3.000 euro en een celstraf tot een jaar. ‘Bijna alle betogers dragen maskers om hun identiteit te verbergen’, aldus Lam. ‘Daarom zijn ze zo bandeloos.’

De regering hoopt dat het maskerverbod de rust in de straten van Hongkong zal doen weerkeren, maar betogers en mensenrechtenorganisaties voorspellen dat het tegendeel het geval zal zijn. Zij vinden het verbod onaanvaardbaar aangezien ook veel vreedzame betogers hun gezicht bedekken, uit angst voor repercussies. Eerder zijn werknemers van luchtvaartmaatschappij Cathay Pacific onder druk van China ontslagen omdat ze mee hadden gedaan aan protesten.

Gevoel van onrecht

Wat het gevoel van onrecht vooral aanwakkert, is de overtuiging dat het escalerende geweld niet op het conto te schrijven is van de betogers, maar van de politie. ‘In het begin waren de meesten van ons vreedzaam’, zegt Natalie, een vrouw van begin de twintig die net een talenstudie heeft afgerond en elk weekeinde in de frontlinie van de protesten staat. Natalie is een pseudoniem dat ze gekozen heeft omdat ze om veiligheidsredenen niet met haar naam in de krant wil.

‘Het geweld komt van beide kanten’, aldus Natalie, die toegeeft zelf soms bakstenen naar de politie te gooien om aanhoudingen te verhinderen. ‘Maar als de politie niet vanaf het begin rubberkogels tegen ons had gebruikt, dan zouden wij nu geen stokken gebruiken om agenten te slaan. Als zij ons niet zonder enige reden zou arresteren, zouden wij niet vechten om die arrestaties te voorkomen. Als zij haar werk correct zou doen, zou dit allemaal niet gebeuren.’

De Hongkongse politie zegt niets meer te doen dan de stad tegen relschoppers te verdedigen. Maar volgens mensenrechtenorganisaties gebruikt de politie excessief geweld, verricht ze willekeurige arrestaties en weigert ze onderzoek te doen naar haar fouten. ‘De hoofdoorzaak van de escalatie is het volledige gebrek aan verantwoording’, zegt Joshua Rosenzweig, hoofd van Amnesty International Oost-Azië. ‘Dat frustreert mensen en geeft hun het idee dat radicalisering de enige oplossing is.’

‘Nieuwe provocatie’

Ook het maskerverbod is volgens Rosenzweig ‘een voorbeeld van hoe de Hongkongse regering met wetgeving mensen probeert te ontmoedigen om hun vrijheid van meningsuiting te gebruiken’. ‘Het is een nieuwe provocatie’, zegt hij. ‘De regering reageert telkens met meer agressie, terwijl er best manieren zijn om de situatie te de-escaleren. Het is onwaarschijnlijk dat dit verbod de rust zal herstellen. Integendeel, het zal de mensen waarschijnlijk bozer maken en verder mobiliseren.’

Vrijdagavond kwam het alvast tot nieuwe demonstraties. Wat begon als een protest tegen de uitleveringswet, is nu uitgegroeid tot een breed gedeeld wantrouwen tegen de Hongkongse regering en politie, en het oppergezag in Beijing. Het semiautonome Hongkong heeft op grond van het principe ‘één land, twee systemen’ meer vrijheid dan het Chinese vasteland, maar de betogers hebben het gevoel dat daarvan alsmaar minder overblijft.

‘De regering is echt dom’, aldus Natalie, voor wie het protest ondertussen een existentiële strijd is geworden, voor universeel stemrecht en tegen invloed uit Beijing. ‘Deze hele beweging is begonnen vanwege een onredelijke wet. Hoezo probeer je dat dan op te lossen door met een nieuwe onredelijke wet aan te komen? Wat ik nu denk is: als we om zo’n klein dingetje als een masker al naar de gevangenis moeten, waarom zouden we dan niet iets groters doen?’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden