Hongkong niet bang voor bloedbad: 'Alles gaat meteen de wereld over'

Gesettelde Hongkongers sluiten zich aan bij de betogende studenten. Het wekt bange herinneringen aan het bloedbad in Peking in 1989, maar: 'Toen waren er nog geen mobieltjes.'

Fokke Obbema
Demonstranten schijnen met hun smartphones tijdens een protest bij het parlementsgebouw in Hongkong. Beeld reuters
Demonstranten schijnen met hun smartphones tijdens een protest bij het parlementsgebouw in Hongkong.Beeld reuters

'Wat ik doe wanneer de tanks komen? Dat is eigenlijk te eng om over te praten. Nou, ik ga me dan in ieder geval niet verschuilen en het gevecht aan anderen overlaten.'

De 37-jarige Kelvin Chui modern sikje, grijzend aan de slapen kijkt vastberaden, zijn twee kameraden knikken instemmend. De een is advocaat, de ander advertentieverkoper. Chui zelf is een geslaagd zakenman, met een schoenenfabriek op het vasteland. Ook is hij de jonge vader van een dochtertje van 4.

De strijd voor democratie in Hongkong is niet aan studenten en scholieren voorbehouden, al zijn die in de meerderheid. De drie gesettelde vrienden leunen tegen een betonnen rand, midden op een voor het verkeer geblokkeerde achtbaansweg waar de demonstranten van 'Occupy Central' samenkomen.

Het verhaal van Kelvin en zijn vrienden wordt af en toe onderbroken door leuzen. 'CY Leung', roept iemand door een megafoon, waarna de massa 'aftreden!' scandeert tot de hoogste stadsbestuurder. Luid applaus, waarna iedereen doorgaat met uitrusten van een natte nacht, op zijn smartphone het laatste nieuws over het protest checkt of wat kletst. Later kondigen protestleiders aan dat ze donderdag overheidsgebouwen gaan bezetten als Leung dan nog niet is afgetreden.

Demonstranten in Hongkong schijnen met de zaklampen van hun smartphones. Beeld reuters
Demonstranten in Hongkong schijnen met de zaklampen van hun smartphones.Beeld reuters
Demonstranten in Hongkong met bordjes met teksten als: 'Blijf kalm', 'peace and love', en 'geen bier in Admiralty', zoals het financieel centrum heet. Beeld reuters
Demonstranten in Hongkong met bordjes met teksten als: 'Blijf kalm', 'peace and love', en 'geen bier in Admiralty', zoals het financieel centrum heet.Beeld reuters

Blijf kalm

Grootste zorg van demonstranten is vooralsnog het opruimen van alle troep. Verder staat op bordjes 'blijf kalm', 'peace and love', en 'geen bier in Admiralty', zoals het financieel centrum hier heet. Geef geen aanleiding ons weg te zetten als vervuilende raddraaiers, luidt de boodschap.

'Geweldig', vinden Kelvin en zijn vrienden de 'kids' - de tieners en twintigers die gedisciplineerd en met volle inzet die instructies opvolgen. Een half uur met vuilniszakken door de brandende zon naar een afvalpunt sjouwen? Geen probleem, ze zetten zich er collectief aan. Maar wat beweegt redelijk geslaagde dertigers als zij om mee te doen?

'Het gaat om meer dan alleen democratie', legt Kelvin uit. 'De politiek in Hongkong werkt nu zo dat de regels vooral gunstig uitpakken voor een kleine elite van tycoons. Die hebben het vastgoed in handen, de supermarkten, het transport, noem maar op. Dat gaat ten nadele van gewone mensen. Die kunnen bijvoorbeeld absoluut geen huis meer kopen, dat is veel te duur geworden. Ook al heb ik het vrij goed, dat vind ik oneerlijk.'

Demonstranten laden hun smartphones op in een kunstcentrum. Beeld reuters
Demonstranten laden hun smartphones op in een kunstcentrum.Beeld reuters
Demonstranten in Hongkong schijnen met de zaklampen van hun smartphones. Beeld reuters
Demonstranten in Hongkong schijnen met de zaklampen van hun smartphones.Beeld reuters

'Zo dom zijn ze toch niet?'

Het vervolg durven de drie vrienden niet te voorspellen. 'Zo dom zullen ze toch niet zijn', luidt hun antwoord op de suggestie dat het leger zou kunnen ingrijpen. De vergelijking met het studentenprotest van 1989 gaat volgens hen niet op. 'Toen had je nog geen mobieltjes. Alles wat ze hier doen gaat meteen de hele wereld over.'

Wel vreest Kelvin een tegenactie van 'Silent Majority for Hong Kong', een groep burgers die al eerder tegen 'Occupy Central' ageerde. Ze krijgen volgens hem financiële steun van China. Maar daar is 'niets van waar', briest Robert Chow, een van de zes oprichters, door de telefoon. De 64-jarige ex-journalist beticht op zijn beurt Occupy Central ervan zich door 'buitenlandse krachten' te laten financieren. Namen noemt hij uitdrukkelijk niet, maar in de Chinese pers worden wel de VS genoemd.

Verdrietig heeft Chow moeten toezien hoe zijn tegenstanders deze week enorm aan kracht wonnen. Maar zijn 'stille meerderheid' is er nog, stelt hij, verwijzend naar 1,5 miljoen opgehaalde handtekeningen op een bevolking van ruim 7 miljoen. 'Die mensen gaan het echt niet langer pikken, wanneer door al die blokkades hun levensonderhoud wordt bedreigd. Dan kan het over een of twee weken wel eens echt uit de hand lopen.'

Een vrouw maakt een selfie voor het protestkamp nabij het regeringsgebouw. Beeld reuters
Een vrouw maakt een selfie voor het protestkamp nabij het regeringsgebouw.Beeld reuters
Kinderen kijken vanaf een voetgangersbrug naar de mensenzee die het centrum van Hongkong heeft bezet. Beeld EPA
Kinderen kijken vanaf een voetgangersbrug naar de mensenzee die het centrum van Hongkong heeft bezet.Beeld EPA

Netjes gedragen

Inzet van het Chinese leger is helemaal niet nodig, de oproerpolitie van de stad kan het heus wel alleen af, meent Chow. 'Tot dusver heeft die zich erg netjes gedragen en alleen traangas ingezet. Wat als in Amsterdam de Dam en de grachten worden bezet, dan zal op enig moment de wapenstok er toch wel aan te pas komen, denkt u niet? Dat is hier nog niet gebeurd.'

Voor veel demonstranten is de politie nu al te ver gegaan. Cherry, een vrolijke, 34-jarige huisvrouw met een grappig bolhoedje, zegt dat ze 'van democratie niet veel verstand' heeft en ook dat ze 'niet veel hoop heeft dat er echt iets verandert. Maar ik sta hier toch, omdat ik boos ben over hoe de politie met onze mensen is omgegaan.'

Dat politiegeweld gaf ook voor de 17-jarige Peter Tse de doorslag. Tegen de wil van zijn ouders in is de schuchtere student bedrijfskunde, bij wie net de eerste snorharen zijn doorgebroken, toch naar de demonstraties in het centrum gekomen.

'Mijn ouders vinden vrije verkiezingen gevaarlijk, omdat burgers er dan een chaos van zouden maken. Maar hier kun je zien dat daar helemaal geen sprake van is als burgers het zelf moeten regelen. Ik denk wel dat China uiteindelijk gaat winnen. Maar ik vind toch dat we moeten vechten.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden