Hongkong: 'Het is fijn leven hier, maar we missen één ding: democratie'

Hongkong viert vandaag het 65-jarige bestaan van de Volksrepubliek China, maar de festiviteiten worden overschaduwd door grootschalige protesten. De demonstranten willen juist af van de controle die Beijing uitoefent over de regio. De Volkskrant sprak met twee betogers. 'Voor de ontwikkeling van Hongkong op langere termijn is democratie essentieel.'

Studenten hebben teksten op hun rug geplakt terwijl ze de hoofdstaat in het financiële centrum bezet houden.Beeld reuters

Christopher (20, achternaam bekend bij de Volkskrant) is opgetogen over de protesten voor meer democratie in Hongkong. Toch zit hem iets dwars: 'Vorige week was het nog een echt studentenprotest, nu is het gepolariseerd. Occupy Central heeft het van de studenten overgenomen. Het is een politiek protest geworden en daar sta ik niet achter.'

Occupy Central, door buitenlandse media tot 'paraplubeweging' omgedoopt, verwijzend naar de paraplu's die de betogers bij zich dragen, werd vorige maand opgericht door rechtenprofessor Benny Tai Yiu-ting van de universiteit van Hongkong. Hij wilde de regering ertoe bewegen electorale hervormingen door te voeren voor 2017, als in Hongkong een nieuwe regering wordt aangesteld.

De huidige bestuurder van de stad, C.Y. Leung, is akkoord gegaan met een voorstel uit Beijing om de verkiezingsprocedure te wijzigen. Niet langer moet een volkscomité van 1.200 mensen beslissen over de volksvertegenwoordiging, maar een commissie die is verbonden aan de Communistische Partij van China. Die zal twee of drie kandidaten voordragen waarop Hong Kongers kunnen stemmen.

Volgens Occupy Central wordt hierdoor aan de keuzevrijheid van de kiezers getornd; de kandidaten die door de commissie worden goedgekeurd, zullen vanzelfsprekend aan de leiband van Beijing lopen.

Vrijwilligers delen water uit aan demonstranten.Beeld epa
Demonstranten in Causeway Bay, in het centrum van Hongkong.Beeld epa

Meer dan politiek probleem
Het Chinese parlement heeft al met de wijziging ingestemd, Hongkong nog niet. De betogers proberen nu te voorkomen dat het Chinese voorstel wordt doorgedrukt.

Volgens Chistopher, die dit jaar is afgestudeerd en nu voor een mensenrechtenorganisatie werkt, draait het protest om meer dan alleen 'politiek'. 'De studenten eisen in eerste instantie burgerrechtelijke hervormingen. Hongkong heeft een groot huisvestingsprobleem en de economische ongelijkheid per hoofd van de bevolking is enorm. Occupy Central richt zich alleen op politieke hervormingen. Ze willen dat de kieswet wordt aangepast en dat C.Y. (zoals bestuurder Leung in de volksmond wordt genoemd) aftreedt. De studenten, die zich zeker niet allemaal verwant voelen met Occupy Central, kunnen eerder gezien worden als burgerbeweging. Dit onderscheid is belangrijk.'

Bobby Leung (23), die voor een ngo werkt, ziet dat anders. 'Er klinken veel verschillende geluiden op straat. De demonstranten bestaan inmiddels niet alleen uit studenten. Ook ouderen hebben zich aangesloten, al zijn die in de minderheid. Er vinden veel discussies plaats op straat, maar uiteindelijk vormen we één groep. We willen allemaal meer democratie. We willen gehoord worden en wachten tot de regering met een antwoord komt op onze eisen.'

Leung heeft zich aangesloten bij het medische team in het Mongkok-district. 'De protesten centreerden zich aanvankelijk rondom het regeringsgebouw en het financiële centrum, maar de laatste dagen hebben zich ook demonstranten in Mongkok (aan de andere kant van het Tathong-kanaal) verzameld. Daar zochten ze nog vrijwilligers. Ik kan eerste hulp verlenen, dus heb ik me aangemeld.'

Tot nu toe is het niet nodig geweest om zijn medische kennis in te zetten, zegt Leung. Er zijn nog geen gewonden gevallen. Traangas en pepperspray zijn in Mongkok, anders dan in de andere districten, vooralsnog niet ingezet door de politie. Leung en zijn team, bestaande uit 50 personen, richten zich daarom op het verstrekken van water, mondkapjes en voedsel. 'Dat wordt gedoneerd door inwoners in Hongkong die ons steunen', zegt Leung. 'Zelfs de vrachtwagens, die de goederen komen afleveren, worden gratis ingezet.' Hoeveel waterflesjes er al zijn verstrekt? Leung lacht. 'Ontelbaar veel.'

Georganiseerd
Het georganiseerde karakter van de protesten in Hongkong valt meteen op. Behalve medische teams, zijn er ook groepen actief die de schoonmaak op zich nemen. Elke dag struinen ze met vuilniszakken de straten af om lege flesjes en ander restmateriaal te verzamelen.

De protesten verlopen daarnaast opvallend kalm. Grote gevechten blijven uit, ondanks de inzet van traangas en pepperspray. De eerste dagen zijn er tientallen studentenleiders gearresteerd, maar de meesten zijn weer op vrije voeten. Er worden toespraken gehouden, maar die lokken geen opruiende reacties uit. De toehoorders luisteren beleefd.

Toen bestuurder C.Y. vanmiddag (lokale tijd) in het kader van de Nationale Dag een toespraak hield, riepen de demonstranten vooraf nog om zijn aftreden. Maar zodra Leung ging spreken, was het stil. Wel keerden de betogers hun rug toe naar de leider.

'Het zit niet in onze aard om te vechten', zegt Bobby Leung. 'Hongkongers zijn een vreedzaam volk.'

Ook Christopher denkt niet dat de demonstraties snel zullen escaleren. 'Het heeft bijna iets weg van een carnaval. Er wordt gebarbecued, gezongen, gedanst. De sfeer is opgetogen, maar sinds de politie zondag voor het eerst traangas heeft ingezet, is er wel iets veranderd. Gematigde mensen zijn fanatieker geworden. Ik zie het als een keerpunt.'

Een student verzamelt vuilniszakken vol troep die demonstranten hebben achtergelaten bij het regeringsgebouw in Hongkong.Beeld reuters

Ongedwongen sfeer
Bobby Leung en Christopher zijn beiden gelukkig in Hongkong. Ze roemen het vrije marktsysteem, de internationale handel en de ongedwongen atmosfeer, die niet is te vergelijken met China. Christopher: 'Er kan in Hongkong openlijk worden gediscussieerd, onze media laten verschillende geluiden horen en er zijn voor hoogopgeleide jongeren genoeg kansen op werk. Het enige dat we nog missen is politieke vrijheid en democratie. Hongkong is nu een stad van China. Dat moet veranderen. De oudere generatie, zoals mijn moeder, kijkt alleen naar zijn eigen welbevinden. Hebben ze zelf genoeg geld om rond te komen? Voor jongeren is het belangrijk om naar de toekomst te kijken. Voor de ontwikkeling van Hongkong op langere termijn is democratie essentieel.'

Of die er ook komt, is de vraag. Tot nu toe heeft de regering in Hongkong geen centimeter toegegeven. 'Ik heb er een hard hoofd in dat er iets gaat veranderen', zegt Christopher. 'We kunnen alleen maar hopen', vult Bobby Leung aan.

Grootste protesten tot nu toe
Activisten hebben voorspeld dat vandaag, tijdens de Nationale Dag, de grootste protesten tot nu toe zullen plaatsvinden. Daar is nu nog weinig van te merken, melden Christopher en Leung. Het is rustig, maar het tij kan keren. 'Veel betogers zijn moe', aldus Leung. 'Ze zijn nu thuis om te eten en te slapen. Daarna, als de nacht invalt, zullen ze de straat opgaan. Het zouden er vandaag inderdaad wel veel meer kunnen zijn dan voorgaande dagen. Ik bereid me voor op een drukke nacht.'

Demonstranten blokkeren de hoofdstraat van het financiële district in Hongkong.Beeld reuters
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden