INTERVIEW

'Hongersnood in Syrische steden wordt alleen maar erger'

Twee, drie, vele Madaya's. Dat is - vrij naar Che Guevara's uitspraak een halve eeuw geleden over Vietnam - wat Syrië te wachten staat als internationale hulpverleners geen toegang krijgen tot ongeveer vijftien omsingelde steden.

Rob Vreeken
Een medewerkster van Unicef meet de omvang van de arm van een ondervoed meisje in Madaya. Beeld AFP
Een medewerkster van Unicef meet de omvang van de arm van een ondervoed meisje in Madaya.Beeld AFP

In dat geval treft de burgers daar hetzelfde lot als de inwoners van Madaya, de stad in het westen van Syrië die eerder deze maand de aandacht van de wereld trok met een humanitaire noodkreet. Beelden van uitgemergelde kinderen brachten een niet mis te verstane boodschap: in Madaya dreigt de hongerdood.

Ongeveer 480 duizend mensen in Syrië verkeren in dezelfde schrikbarende omstandigheden als de inwoners van Madaya, zegt Juriaan Lahr, hoofd internationale hulpverlening van het Nederlandse Rode Kruis. 'Zij wonen in gebieden waartoe wij en andere hulpverleners geen of onvoldoende toegang hebben. De inwoners zijn veel te lang verstoken geweest van hulp.'

Meestal gaat het om steden waar een van de strijdende partijen is omsingeld door een andere groepering. Maar de situatie kan ook complexer zijn. Er kunnen diverse gewapende groepen opereren, de linies kunnen voortdurend veranderen. Het grote probleem, zegt Lahr, is de bereidheid van partijen om hulpkonvooien door te laten. Die ontbreekt vaak.

Lees ook:

Honger als wapen: niet alleen Madaya wordt uitgehongerd, ook inwoners van andere plaatsen in Syrië lijden onder belegering door een van de strijdende partijen.

Ook hij zou wel willen vluchten, maar de Syrische arts Khaled Mohammed ziet het als zijn plicht de inwoners van Madaya te blijven helpen. Lees hier het interview (+).

Juriaan Lahr. Beeld Maarten Brante
Juriaan Lahr.Beeld Maarten Brante

Uitruil

De hulpoperatie vorige week in Madaya werd mogelijk door een soort uitruil met twee dorpen in Noord-Syrië, Foua en Kafraya. Ook die waren omsingeld en ook daar kreeg de uitgehongerde bevolking vorige week voor het eerst sinds lange tijd weer primaire levensbehoeften aangevoerd. 'Ze zouden alle drie tegelijk hulp ontvangen', zegt Lahr. In het door Islamitische Staat bezette Madaya was het regeringsleger de omsingelaar, in de twee dorpen was het net andersom. Daar werd de sjiitische bevolking afgeknepen door de militie Jaysh el-Fatah.

Onderhandelingen over toegang tot omsingelde gebieden kosten veel tijd. Die over Madaya, Foua en Kafraya begonnen al in de zomer, zegt Lahr. Het zijn ingewikkelde processen, met uiteenlopende vormen van communicatie - moderne technologie zowel als gesprekken van persoon tot persoon. Soms ontmoeten afgezanten van de partijen elkaar in het buitenland. Landen die invloed hebben op de belligerenten worden erin betrokken. Diplomatie op het scherpst van de snede. De regie wordt door het Internationale Rode Kruis en de VN gevoerd vanuit Genève, hoofdkwartier van de Rode Kruis-beweging.

Het Rode Kruis is de belangrijkste hulpverlener in het land, samen met de Verenigde Naties. 'Wij hebben de grootste hulpoperatie in Syrië', zegt Lahr. Daarbij zijn ingecalculeerd de duizenden Syrische vrijwilligers van de Rode Halve Maan, de lokale tak van de Rode Kruis-familie. 'Van het door de VN beschikbaar gestelde voedsel wordt 60 procent door de Rode Halve Maan gedistribueerd.'

Een medewerkster van Unicef meet de omvang van de arm van een ondervoed meisje in Madaya. Beeld AFP
Een medewerkster van Unicef meet de omvang van de arm van een ondervoed meisje in Madaya.Beeld AFP

Logica

Wat is de logica van de omsingelaars? Wat is hun belang? Welke argumenten voeren zij aan in de onderhandelingen? Lahr, die zelf zes keer in Syrië was, laat zich er niet over uit. 'Daarover kun je alleen maar speculeren. Je zou het aan militair strategen moeten vragen. Wat voor ons telt, is dat we toegang krijgen, dat de burgers hulp krijgen en dat de strijdende partijen het oorlogsrecht respecteren.'

Secretaris-generaal Ban Ki-moon van de VN was maandag explicieter. Hij veroordeelde het gebruik van uithongering als middel van oorlogvoering en sprak van 'afgrijselijke daden', gepleegd door beide partijen, maar in het bijzonder het regime van president Bashar al-Assad.

Het bemoedigende van het akkoord over Madaya, zegt Lahr, is dat er kennelijk politieke wil kan worden gesmeed om hulp door te laten. 'Daaruit putten we de hoop dat we ook andere gebieden kunnen bereiken.'

null Beeld AFP
Beeld AFP

Urgentie

Naast plaatsen in de regio's Hama, Homs en Aleppo staat vooral de zuidoostelijke stad Deir al-Zor bovenaan de urgentielijst. IS en het regeringsleger, dat een deel van de stad in handen heeft, voeren er hevige gevechten.

Maar ook in Madaya is de ellende lang niet voorbij. De afgelopen dagen bezweken opnieuw vijf mensen van honger, zo meldden de VN maandag. De voedselprijzen rijzen de pan uit; één biscuittje kost omgerekend 14 euro. De VN en de Rode Halve Maan hadden maandag nog maar tien mensen kunnen evacueren.

Bovendien dreigt ook de aanvoer te stokken, zegt Lahr. 'Onze voedselpijplijn staat onder druk. Eind maart zie ik problemen ontstaan. We hebben de rantsoenen al moeten verminderen.'

Hij besluit met de klassieke hulpverlenersoproep: er is geld nodig, meer geld. Woensdag begint het Rode Kruis onder andere op Facebook een campagne voor Syrië. Giro 6868 wordt dan geopend.

Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden