NieuwsRegering Orbán

Hongaren ‘suf geconsulteerd’ door hun premier Viktor Orbán

En weer krijgen de Hongaren een ‘nationale consultatie’ in de bus: de negende in tien jaar tijd. Is premier Orbán werkelijk zo geïnteresseerd in de wil van het volk, of is het een vorm van uitgekiende politieke marketing?

De Hongaarse premier Viktor Orbán arriveert donderdag bij kasteel Lednice in Tsjechië voor overleg van de Visegrádgroep (Hongarije, Polen, Slowakije, Tsjechië). Beeld Martin Divisek / EPA

Bij miljoenen Hongaren valt deze week een envelop op de mat, verstuurd door hun premier. Het gaat om een ‘nationale consultatie’, een van de velen die Viktor Orbán de laatste jaren liet verspreiden. In dertien vragen zoekt hij steun voor zijn politieke koers, peilt hij onder kiezers welke thema’s belangrijk zijn, en verzamelt hij munitie voor zijn jarenlange strijd tegen de bedreigingen die hij ziet: migratie, ‘Brussel’ en de Hongaars-Amerikaanse filantroop George Soros.

Weer migratie, zullen sommigen Hongaren zich afvragen, en wéér Soros? Zijn ministersploeg vervangt Orbán om de paar jaar, maar de vijanden blijven hetzelfde. Het is Orbáns negende consultatie in tien jaar tijd, met als gevolg dat veel Hongaren zich met recht suf gepeild mogen noemen.

Wéér Soros

Een van de vragen gaat terug op een stuk dat de hoogbejaarde Soros (hij wordt dit jaar 90) in april schreef bij  opinieplatform Project Syndicate. Daarin moedigde hij EU-leiders aan om het Europese herstelplan te financieren met ‘eeuwig lopende’ obligaties. 

Vraag tien van de consultatie luidt daarom dat Soros de EU-lidstaten met ‘enorme schulden’ wil opzadelen. ‘Volgens experts zou dit hele naties tot slaaf maken. Wijst u het plan van Soros af dat ons land ontzettend langdurige schulden zou bezorgen?’ Daaronder staan de opties: ja of nee. De ironie wil dat Soros kort voor de val van de Berlijnse Muur nog hielp bij het opzetten van Orbáns (toen nog) liberale Fidesz-partij. Nu die een flink eind naar rechts is opgeschoven, heeft Orbán besloten dat zijn vroegere mecenas in werkelijkheid een wolf is in schaapskleren.

Slim spel

Péter Krekó, directeur van de onafhankelijke denktank Political Capital, ziet de consultaties als een uitgekiende vorm van politieke marketing. In binnen- en buitenland gebruikt Orbáns rechts-nationalistische regering ze als stok om critici mee te slaan. De slotvraag in de nieuwste enquête suggereert dat de Europese Commissie Hongarije wil ‘dwingen’ de grondwet aan te passen, om de opname van migranten mogelijk te maken. ‘Nepnieuws’, reageerde de Tsjechische eurocommissaris Vera Jourová woensdag; zoiets is Brussel helemaal niet van plan.

Maar Orbán speelt het spel slim. Drie jaar geleden, vlak voor een vlucht naar Brussel, liet hij zich filmen met een rugzak om de schouder. Daarin zaten volgens hem 2,3 miljoen handtekeningen van Hongaren die ‘nee’ hadden gezegd op het EU-plan om het kleine Hongarije vluchtelingen ‘op te dringen’. Krekó: ‘Hij communiceert aan de rest van Europa: jullie willen dat we migranten opnemen, maar dat gaat in tegen de wil van de Hongaren. Democratie is toch niks anders dan de wil van het volk?’

Rood lampje

De vraag over George Soros, signaleerde het Hongaarse economische weekblad HVG, gaat in verkapte vorm ook over het herstelfonds van de Europese Commissie (750 miljard euro). De ‘ratio en logica’ is in beide voorstellen hetzelfde, zegt Krekó, alleen de uitwerking is anders. Commissievoorzitter Ursula von der Leyen wil een deel van het pakket lenen op de kapitaalmarkt (maar niet op de manier die Soros voorstelde). Hongarije zou volgens de commissieplannen 15 miljard krijgen uit het fonds.

‘Absurd en pervers’, zei Orbán over de plannen, bang als hij is dat de Hongaarse belastingbetaler moet opdraaien voor de schulden van Italië en Griekenland. Bij zo’n lening ‘gaat in het hoofd van een Hongaar een rood lampje branden’. De ‘zuinige vier’ (waaronder Nederland) hebben er deze vrijdag bij het overleg van de EU-regeringsleiders dus een bondgenoot bij. 

Verkiezingscampagne

Critici plaatsen al jaren vraagtekens bij de grootschalige consultaties. Bij eerdere edities gingen ze gepaard met advertentie- en billboardcampagnes waaraan Boedapest miljoenen euro’s besteedde. ‘En bij het tellen kijkt er niemand mee’, zegt Krekó. ‘Dat doen ze gewoon op het ministerie.’ Drie jaar geleden, toen de consultatie geheel over Soros ging, slaagden twee oppositieleden er bij hoge uitzondering in om anderhalf uur lang rond te snuffelen in een loods met binnengekomen enveloppen.

Volgens Hongaarse media wil Fidesz dit najaar aangrijpen om de campagne voor de volgende parlementsverkiezingen (2022) op poten te zetten. Met de consultatie in de hand weet de partijleiding straks wat aanslaat en wat niet. Hongaren hebben nog even de tijd: tot half augustus kunnen ze de formulieren insturen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden