NieuwsUniversiteitswet Hongarije

Hongaarse universiteitswet die onderwijsinstelling Soros uit Boedapest verdreef in strijd met EU-regels

De omstreden universiteitswet in Hongarije, die de Central European University van filantroop George Soros uit Boedapest verdreef, is in strijd met de EU-regels. Dat bepaalde het Europese Hof van Justitie dinsdag. 

Studenten vormen een blokkade voor de ingang van de Universiteit in Boedapest.Beeld AFP

In het oordeel van het hoogste juridische orgaan van de Europese Unie staat dat de Hongaarse wet inbreuk maakt op een aantal Europese grondrechten, zoals de vrijheid van onderwijs en vestiging. Ook de academische vrijheid is in het geding, stelt het Hof. Michael Ignatieff, de rector van de CEU, spreekt van een ‘juridische en morele overwinning’.

De Hongaarse wet uit 2017 stelt verschillende voorwaarden aan buitenlandse onderwijsinstellingen. Zo moeten ze in het land van herkomst cursussen aanbieden en een vestiging hebben. De Central European University in Boedapest voldeed daar niet aan en moest in 2019 grotendeels uitwijken naar Wenen. Het Europees Hof stelt dat Hongarije op deze manier binnenlandse en buitenlandse onderwijsinstellingen ongelijk behandelt.

Toen de wet in 2017 werd aangenomen, begon de Europese Commissie een inbreukprocedure tegen Hongarije. Het is dit jaar de tweede nederlaag voor Orbán op dit terrein. Een wet die ngo’s in Hongarije aan banden moest leggen, werd eveneens illegaal verklaard. Destijds verklaarde de CEU dat de wet specifiek was bedoeld om de onderwijsinstelling, in 1991 opgericht door de Hongaars-Amerikaanse filantroop en miljardair George Soros, de nek om te draaien. De prestigieuze universiteit was een vrijhaven van liberale denkers en ideeën en daarmee de Hongaarse regering een doorn in het oog.

Verhuizing

De verhuizing naar Wenen kostte 200 miljoen euro. Het was de eerste keer sinds de jaren dertig dat een universiteit in Europa uit een land moest verdwijnen, bracht rector Ignatieff fijntjes in herinnering tijdens een persconferentie op dinsdag. Van terugverhuizen is echter geen sprake, aldus Ignatieff. De universiteit blijft gevestigd in de Oostenrijkse hoofdstad. Wel wordt bekeken welke opleidingen de CEU gaat aanbieden in Boedapest nu ze opnieuw de vrijheid daartoe hebben.

De Hongaarse minister van Justitie Judit Varga liet weten dat de regering zich aan de uitspraak van het Hof zal houden ‘in lijn met de belangen van de Hongaren’. Ook zei ze dat een ‘dubbele standaard’ onacceptabel is en alle universiteiten zich aan de wet moeten houden: ‘Postbusuniversiteiten zijn niet nodig’. Als de Hongaarse regering geen gehoor geeft aan het oordeel, riskeren ze strafmaatregelen.

Het oordeel van het hof komt in een week waarin Hongarije opnieuw onder vuur ligt binnen de Europese Unie. Vorige week publiceerde de Europese Commissie voor het eerst een rapport over de rechtsstaat in verschillende landen. Hoewel de omstreden universiteitswet daar niet in voorkomt, is het rapport zeer kritisch over de staat van onafhankelijke rechtspraak in Hongarije, alsook de manier waarop de regering van Orbán kritische media het zwijgen oplegt.

‘Zieke democratie’

In een reactie noemde Viktor Orbán het rapport een ‘Soros-rapport’. Ook eist hij het aftreden van Vera Jourová, vicepresident van de Europese Commissie en als Eurocommissaris verantwoordelijk voor het rapport, omdat ze in een interview in Der Spiegel kritiek had geuit op Orbán. In haar gesprek met het Duitse weekblad zei ze dat Orbán geen illiberale maar een ‘zieke democratie’ bouwt.

Onlangs bleek dat de regering van Orbán het niet alleen heeft voorzien op buitenlandse instellingen als de Central European University. Ook kleine, onafhankelijke Hongaarse onderwijsinstellingen moeten nu geloven aan de nationalistische agenda van de regering. Zo kreeg de universiteit voor Theater- en Filmkunst (SZFE) een nieuwe rector die loyaal is aan Orbán, wat een bezetting door studenten uitlokte die nog steeds gaande is. Zeven andere instellingen wacht waarschijnlijk een vergelijkbaar lot.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden