NieuwsNoodtoestand Hongarije

Hongaars parlement gaat noodtoestand beëindigen

Hongarije gaat de fel bekritiseerde noodtoestand beëindigen. Het parlement in Boedapest, waar de Fidesz-partij van premier Viktor Orbán een meerderheid heeft, zal daar dinsdag zijn goedkeuring aan geven. 

Verpleegkundige Erika Krasznai neemt even pauze tijdens haar nachtdienst op de ic-afdeling in het Szent Janos Hospital-zoekenhuis in Boedapest.Beeld EPA

Hiermee komt er een eind aan een periode van tweeënhalve maand, waarin Orbáns rechts-nationalistische regering per decreet kon regeren. In hoeverre dit Orbán macht ontneemt, is desondanks de vraag.

Vergeleken met West-Europa is Hongarije redelijk gespaard gebleven door het coronavirus, dus is de noodtoestand volgens het kabinet niet langer noodzakelijk. Maandagmorgen stond de teller op iets meer dan vierduizend besmettingen. Van die patiënten is een flink deel alweer hersteld. Ruim 560 mensen zijn overleden. De ‘eerste veldslag’ met het virus is gewonnen, verklaarde Orbán triomfantelijk.

Maar met het intrekken van de noodwet doet de regering ook iets anders. Als het parlement dinsdag akkoord gaat, wordt het in de toekomst makkelijker om een nieuwe ‘medische’ noodtoestand in het leven te roepen. Hoofdarts Cecilia Müller (de Jaap van Dissel van Hongarije) kan daartoe straks de opdracht geven, bijvoorbeeld bij een tweede coronagolf. Het plan hoeft dan niet langs het parlement.

Zo’n nieuwe noodtoestand duurt zes maanden, maar kan telkens worden verlengd door het kabinet. Orbán zou dan opnieuw per decreet kunnen regeren en bestaande wetten tijdelijk buiten werking kunnen plaatsen. Helemaal nieuw is zo’n scenario niet: aan de zuidgrens met Servië geldt al sinds maart 2016 een vergelijkbare noodtoestand, gekoppeld aan migratie. Hongarije heeft die ieder half jaar stilletjes verlengd.

‘Optische illusie’

Volgens mensenrechtenorganisaties als Amnesty International en Helsinkicomité is het intrekken van de noodwet daarom niks anders dan een ‘optische illusie’. De nieuwe plannen ‘werpen een grimmig licht op de ware aard van dit regime’, schrijven de organisaties in een gezamenlijke verklaring.

Orbáns oude noodwet leidde internationaal tot een barrage van kritiek, omdat er – anders dan bij vergelijkbare regelingen in andere Europese lidstaten – geen einddatum op zat. Onderzoeksplatform Átlátszó becijferde dat de regering 104 decreten uitvaardigde, waarvan een flink deel weinig tot niks te maken had met de pandemie. 

Zo haalde de centrale overheid miljoenen weg bij gemeentes die geleid worden door oppositieburgemeesters. De subsidie voor politieke partijen – voor oppositiepartijen bijzonder belangrijk, voor Fidesz niet – werd gehalveerd. De uitleg dat dat geld nodig was voor de bestrijding van het virus, wordt door weinigen geloofd.

In een resolutie veroordeelde het Europees Parlement de oude noodtoestand als ‘volstrekt in strijd met EU-waarden’. De ‘basisbeginselen’ van de democratie werden met voeten getreden, vond ook de Raad van Europa. 

Volgens minister Judit Varga (Justitie) werd Hongarije het slachtoffer van ‘desinformatie’ en ‘nepnieuws’. Iedereen schoof Orbán quasi-dictatoriale almacht in de schoenen, mopperen ze aan regeringszijde, terwijl hij nu de teugels gewoon laat vieren, eerder nog dan leiders van sommige andere EU-landen. Via de Hongaarse ambassades ontvingen talloze Europese verslaggevers het verzoek om excuses te maken voor hun berichtgeving.

Hoe de burgemeester van Boedapest knokt tegen twee vijanden: het virus én Viktor Orbán.
Gergely Karácsony verstuurt iedere dag een brief aan de regering, zei hij tegen de Volkskrant. Tevergeefs. ‘Dit is de zwaarste crisis in honderd jaar, maar er is geen enkele samenwerking.’

Terwijl het virus alle aandacht opslokte, zette Orbáns regering een streep door de toekomst van lhbt’ers.
Lees hier hoe dat ging. ‘De regering ontmenselijkt ons.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden