Post mortem-tekening van de vrouw die in juni werd gevonden in het Zeeuwse Westdorpe.

Reportagede dode van westdorpe

Honderden mensen denken te weten wie de vrouw is die dood werd gevonden in het Zeeuwse Westdorpe

Post mortem-tekening van de vrouw die in juni werd gevonden in het Zeeuwse Westdorpe.

Van waarzeggers tot wanhopige familieleden van een vermiste verwante: ruim 400 tips kreeg de politie in Zeeland over de onbekende vrouw die in juni dood in een weiland werd gevonden. Dé tip was er niet bij. Dinsdagavond heeft de politie een compositietekening vrijgegeven.

Een onalledaagse tweet van de politie Zeeland, vorige maand: ‘We krijgen veel WhatsApp-attenderingen binnen over een vermiste Duitse vrouw Monika Ritschel die mogelijk de dode vrouw in #Westdorpe zou zijn. Bedankt voor het meedenken, maar zij is niet de dode vrouw.’

Publiekelijk laten weten dat de gevonden en overleden persoon niet degene is over wie veel tips binnenkomen: ‘Zoiets doen we bijna nooit’, zegt Jan van de Woude, informatiecoördinator van het Team Grootschalige Opsporing (TGO) bij de politie Zeeland-West-Brabant. ‘Maar we kregen zoveel tips binnen over die Duitse mevrouw, dat we dit nodig vonden.

Wilt u dit verhaal liever beluisteren? Hieronder staat de door Blendle voorgelezen versie.

‘De eerste keer dat we werden gewezen op de foto van Monika Ritschel, hebben wij ook even met z’n allen staan kijken: is dit echt niet de vrouw die we in Westdorpe hebben gevonden? Maar Ritschel ligt begraven in Duitsland en haar dna komt niet overeen. Dan houdt het op.’

Al drie maanden vraagt de Zeeuwse politie zich af: wie is toch de dode, naakte vrouw die op 22 juni werd aangetroffen in Westdorpe, op een paar meter van de Belgische grens? Nog op de dag dat een wandelaar haar zag liggen achter een rietkraag in een weiland, tuigde de politie een Team Grootschalige Opsporing op.

Botticelli

Aanvankelijk werkten vijftien rechercheurs non-stop mee aan het onderzoek-Botticelli (zoals dat gaat met tornado’s, worden politieonderzoeken vernoemd naar bijvoorbeeld kunstenaars, Limburgse plaatsnamen of gebergten), al werd dat aantal geleidelijk afgeschaald. Verreweg de meeste van de 403 tips die binnenkwamen via WhatsApp, Twitter, Facebook of de telefoon zijn, in politiejargon, ‘uitgelopen’.

Toch heeft de politie nog steeds geen idee wie de blanke vrouw met het korte, rossige haar kan zijn. Ze is 1 meter 60 en heeft geen tatoeages. Maar zelfs van haar nationaliteit heeft de politie geen idee. De naast haar gevonden vuilniszak met Frans opschrift leverde ook niets op. Van de dader die haar doodschoot, heeft de politie geen enkel spoor. De vrouw werd vorige maand begraven, in een naamloos graf in Terneuzen.

Dinsdagavond zette de politie bij Opsporing Verzocht een bijzonder middel in om de zaak opnieuw onder de aandacht te brengen. Door middel van een post mortem-tekening kunnen kijkers een indruk krijgen hoe de vrouw uit Westdorpe er bij leven en welzijn kan hebben uitgezien. Al blijft het een inschatting: de tekenaar heeft zich alleen kunnen baseren op foto’s van de vrouw nadat ze dood was gevonden. Steven Dekkers, TGO-leider in Zeeland-West-Brabant: ‘Zo iemand houdt rekening met zaken als: wat gebeurt er met je lichaam na het intreden van de dood? Je spieren worden bijvoorbeeld slapper.’

Buikoperaties

Zo weinig aanknopingspunten: het bracht de politie ertoe naar buiten te brengen dat de vrouw operaties had ondergaan aan haar eierstokken, baarmoeder, blindedarm en galblaas. In combinatie met de goede staat van haar gebit vermoedt de politie dat de vrouw zichzelf altijd goed heeft verzorgd en ‘midden in het leven stond’. Daarbij diende het bekendmaken van de intieme details nog een doel: wie weet herinnert een arts zich dat deze vrouw ooit op de behandeltafel heeft gelegen.

Het gaat ver, erkent Dekkers, details over medische ingrepen naar buiten brengen. ‘Maar onze eerste prioriteit in deze zaak is het identificeren van het slachtoffer. Door zo veel mogelijk informatie te geven, hopen we dat mensen erover gaan nadenken. We hebben niet voor niets drie dagen na haar vondst al het publiek ingeschakeld via Opsporing Verzocht. En we kunnen verantwoorden welke afwegingen we in ons onderzoek hebben gemaakt.’

Burgerparticipatie

Waar de politielijnen doodlopen – forensisch, digitaal en financieel onderzoek leverden niets op, het dna van de vrouw gaf geen match in de databank voor vermiste personen – is een rol voor het publiek weggelegd. ‘Burgerparticipatie in de opsporing wordt steeds belangrijker’, zegt Dekkers. ‘Er zit steeds meer kennis in de maatschappij, zowel inhoud als kunde. We zijn op zoek naar een modus om dat in te passen.’

Voor sommige tipgevers is het moeilijk te verkroppen dat hun flard informatie niet zal leiden tot het oplossen van een moordzaak of vermissing. Omdat de tip te vaag is, te weinig aanknopingspunten aan de politie biedt om mee te kunnen ‘rechercheren’, of omdat de tip simpelweg niet klopt. Van de Woude: ‘Dan tipt iemand ons bijvoorbeeld dat de persoon is doodgestoken, terwijl we weten dat ‘onze’ vrouw door kogels om het leven is gekomen.’

‘Begrijp me niet verkeerd’, vertelt Van de Woude op het politiebureau in Middelburg. ‘Wij willen ook heel graag dat een tip klopt.’ Dekkers valt hem bij: ‘We zien het als onze morele verantwoordelijkheid om de identiteit van deze vrouw te achterhalen. Voor haarzelf en haar familie.’

Steeds fanatieker

Tipgevers worden steeds fanatieker, merken ze ook bij de politie in Zeeland. Dekkers: ‘Mensen kunnen heel stellig zijn. Sommigen zeggen: deze vrouw is het gewoon.’ Zo weigerden enkele twitteraars het politiebericht over Monika Ritschel te geloven. ‘Wat ik denk is dat diegene die al gevonden was (Monika) een andere vrouw is, Monika ligt in een graf met de verkeerde naam dus is NIET Monika’, reageerde ‘Florence’. ‘Op welke basis is dit besluit gemaakt?’, vroeg ‘Jan Steen’ zich af.

Al op voorhand wist de politie dat het publiek fanatiek zou reageren en meerechercheren. Zo gaat dat als je via de eigen sociale mediakanalen en Opsporing Verzocht aandacht vraagt voor een raadselachtige zaak als deze. Naar elke tip wordt serieus gekeken, de waarde ervan is nooit op voorhand te bepalen. Dekkers: ‘Waarzegsters tippens ons ook wel, die schrijven we niet af omdat het waarzegsters zijn. In een andere casus kregen we tips over ufo’s: ik zeg niet dat ze niet bestaan, maar wij bepalen natuurlijk of we er wat aan hebben.’

‘Beroepsmelders’

Datzelfde geldt voor de ‘beroepsmelders’: mensen die de politie overladen met tips waar soms geen touw aan vast te knopen valt. Daarnaast staan sommige tipgevers erop dat de politie ze terugbelt en op de hoogte houdt van het onderzoek. Dekkers: ‘Vierhonderd tipgevers terugbellen is ondoenlijk. Zo’n gesprek levert ons ook weer nieuwe vragen op. Maar we verstrekken nooit meer informatie omdat mensen helpen zoeken.’

Alle tips worden gedocumenteerd en ‘veredeld’. Veel tips in de Westdorpe-zaak dubbelen met elkaar, bijvoorbeeld over de Noorse miljonairsvrouw Anne-Elisabeth Falkevik Hagen en Ritschel (zie kader). Van de Woude: ‘In de ene tip zit meer informatie dan in de andere: een naam die wordt genoemd, iets over het signalement van de vrouw. Of iets uit de regio. Soms denk je: met deze tip moeten we wat.’

‘Moeilijke’ tips zijn er ook. Van de Woude: ‘Bijvoorbeeld wanneer iemand zegt dat hij dertig jaar geleden met een nu vermist persoon in de klas heeft gezeten. Maar ook daar kijken we naar.’

‘Onderbuikgevoel’

Zo kwam in de zaak van de vrouw uit Westdorpe een tip binnen van een melder die haar vond lijken op een vrouw die hij anderhalf jaar geleden voor het laatst had gezien. Een naam wist hij niet, wel dat de vrouw vier keer getrouwd is geweest, een wietkwekerij in huis zou hebben gehad en haar moeder in een verzorgingstehuis zou zitten. Vanwege een ‘onderbuikgevoel’ belde hij de politie. Van de Woude: ‘Uiteindelijk trof de wijkagent deze vrouw gewoon thuis aan. Ze was niet van de radar verdwenen, dat was de perceptie van de melder.’

Als de tips zijn geprioriteerd, gaan de rechercheurs ermee aan de slag. Ze doorzoeken politiesystemen, vragen zo nodig extra informatie aan de collega die de tip in ontvangst nam en doorzoeken openbare bronnen, zoals Facebook, kranten en websites. Komt daaruit een naam naar voren, dan krijgt de wijkagent het verzoek langs te gaan of wordt de persoon opgebeld.

In de Westdorpe-zaak belden Van de Woude en zijn collega’s ook met familieleden van vrouwen die, soms al lange tijd, vermist zijn. ‘Dat is best lastig, omdat mensen door zo’n telefoongesprek ineens hoop krijgen: misschien is onze vrouw of moeder wel gevonden. Het kan confronterend zijn als dat niet zo is. Maar we moeten het doen, om dingen uit te sluiten.’

Soms willen mensen zo graag dat de vermiste is gevonden, dat ze de kenmerken van hun familielid of partner in een gesprek met de politie bijstellen. Van de Woude: ‘Dan praten ze bijvoorbeeld de lengte goed. Misschien is ze intussen wel gekrompen, zeggen ze dan. Op zo’n moment moet je duidelijk zijn en zeggen: sorry, maar degene die wij zoeken is toch echt een stuk langer.’

Zij waren het niet: de meest genoemde ‘dubbelgangers’ op een rijtje

Monika Ritschel: Duitse, vermist sinds mei 2017. Was destijds 53. Navraag door politie in Duitsland leerde dat ze is begraven. Ook de politie verbaast zich over uiterlijke gelijkenissen, maar het dna komt niet overeen met de in Westdorpe gevonden vrouw. Beeld
Monika Ritschel: Duitse, vermist sinds mei 2017. Was destijds 53. Navraag door politie in Duitsland leerde dat ze is begraven. Ook de politie verbaast zich over uiterlijke gelijkenissen, maar het dna komt niet overeen met de in Westdorpe gevonden vrouw.
Anne-Elisabeth Falkevik Hagen. De Noorse miljonairsvrouw verdween 31 oktober 2018 op 68-jarige leeftijd. Briefje beschreef wat haar zou overkomen bij niet-betalen van 9 miljoen euro losgeld. Inmiddels lijkt de ontvoering in scène gezet, de politie gaat na recente vondst van een schoenafdruk uit van moord. Dna komt niet overeen met de vrouw uit Westdorpe. Beeld AFP
Anne-Elisabeth Falkevik Hagen. De Noorse miljonairsvrouw verdween 31 oktober 2018 op 68-jarige leeftijd. Briefje beschreef wat haar zou overkomen bij niet-betalen van 9 miljoen euro losgeld. Inmiddels lijkt de ontvoering in scène gezet, de politie gaat na recente vondst van een schoenafdruk uit van moord. Dna komt niet overeen met de vrouw uit Westdorpe.Beeld AFP
Hilde Haers: Belgische vrouw (55). Vermist sinds februari 2017, toen ze ziekenhuis in Knokke-Heist verliet. Nam 40 euro op in het centrum, verdween daarna spoorloos. Dna komt niet overeen met de vrouw uit Westdorpe. Beeld Belgische politie
Hilde Haers: Belgische vrouw (55). Vermist sinds februari 2017, toen ze ziekenhuis in Knokke-Heist verliet. Nam 40 euro op in het centrum, verdween daarna spoorloos. Dna komt niet overeen met de vrouw uit Westdorpe.Beeld Belgische politie
Ewa Reszka. Poolse vrouw (41) die in maart 2018 verdween vanuit Kraggenburg (Flevoland), waar ze als seizoenskracht werkte en een kamer huurde. Onderzoek ligt stil. Komt voor in databank vermiste personen. Haar dna komt niet overeen met de vrouw uit Westdorpe. Beeld Politie
Ewa Reszka. Poolse vrouw (41) die in maart 2018 verdween vanuit Kraggenburg (Flevoland), waar ze als seizoenskracht werkte en een kamer huurde. Onderzoek ligt stil. Komt voor in databank vermiste personen. Haar dna komt niet overeen met de vrouw uit Westdorpe.Beeld Politie
Cecile Van Hemelen. Belgische (61) werd op 20 juni, twee dagen voor de vondst van de vrouw in Westdorpe, aangetroffen in de Dijle-rivier. Politie vermoedt zelfdoding. Haar dna komt niet overeen met de vrouw uit Westdorpe. Beeld .
Cecile Van Hemelen. Belgische (61) werd op 20 juni, twee dagen voor de vondst van de vrouw in Westdorpe, aangetroffen in de Dijle-rivier. Politie vermoedt zelfdoding. Haar dna komt niet overeen met de vrouw uit Westdorpe.Beeld .
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden