Nieuws Trump

Honderden Amerikaanse kranten spreken zich uit tegen Trumps aanvallen op de pers

Honderden Amerikaanse kranten laten donderdag een eensgezind geluid horen in hun hoofdredactionele commentaren: ze veroordelen de vijandige retoriek van president Trump tegen de pers. Bij het initiatief van The Boston Globe hebben zich zeker 300 dagbladen aangesloten, van kleine lokale kranten tot grote media als The New York Times.

President Trump spreekt de pers toe vanuit de tuin van het Witte Huis in september vorig jaar. Foto AFP

Trump heeft een lange geschiedenis van aanvallen op de pers. Media die kritisch over hem schrijven bestempelt hij doorgaans als ‘fake news’. In een beruchte uitspraak noemde hij de pers ‘de vijand van het volk.’ Bij een recente toespraak ten overstaan van zijn achterban zei de Amerikaanse president dat de media ‘alleen maar verhalen verzinnen’ en noemde hij ze ‘fake, fake, walgelijk nieuws.’ In juli weigerde hij tijdens een persconferentie zelfs het woord te geven aan een verslaggever van CNN. ‘CNN is fake nieuws, ik beantwoord geen vragen van CNN.’ Daarop gaf hij demonstratief het woord aan Fox News, de kabelzender die Trump en zijn regering goedgezind is.

‘Wij stellen voor om een commentaar te publiceren over de gevaren van de aanval op de pers door deze regering en vragen anderen om toe te zeggen hun eigen commentaren op diezelfde datum te publiceren,’ schreef Marjorie Pritchard, de adjunct-hoofdredacteur van de Globe, in de uitnodiging om aan de actie deel te nemen. De kranten mogen zelf bepalen wat zij in hun commentaar schrijven. Alleen de hoofdmoot van de boodschap en de publicatiedatum zijn hetzelfde.

Hoewel de actie door velen wordt toegejuicht, stellen sommigen dat het een averechts effect zal hebben. ‘Dit zal Trump het bewijs leveren dat het bestaan van de nationale pers enkel dient om hem te dwarsbomen’, schreef een columnist van nieuwssite Politico. Ook The Wall Street Journal doet niet mee, omdat Trump volgens die krant net zoveel recht heeft om zijn mening te uiten als de media die hem van leugens betichten.

De Baltimore Sun is het eens met de stelling van The Boston Globe, maar is bang dat een gecoördineerde reactie als deze het idee geeft dat mainstream media zich expres afzetten tegen een Republikeinse president. Pritchard, de adjunct-hoofdredacteur van The Boston Globe, zei eerder: ‘Dit hele project is niet anti-Trump. Het is pro-pers.’

The Boston Globe

‘Journalisten zijn niet de vijand’, kopt initiatiefnemer The Boston Globe. ‘Een centrale steunpilaar onder het politieke beleid van president Trump is een aanval op de vrije pers’, begint de krant. ‘Journalisten worden niet gezien als mede-Amerikanen, maar in plaats daarvan als ‘de vijand van de mensen’.

Uit een peiling die de krant eerder deze maand liet uitvoeren, blijkt onder meer dat 20 procent van de ondervraagde Republikeinen vindt dat Trump zenders als CNN en kranten als The Washington Post zou moeten opdoeken. ‘Het vervangen van vrije media door staatsmedia is altijd de eerste stap van ieder corrupt regime dat de macht in een land wil overnemen’, schreef de krant daarop. Dat terwijl de vrije pers juist harder dan ooit nodig is, met een president met ‘een ondoorzichtige financiële staat van dienst’ en ‘verdachte gedragspatronen’ die leidden tot een onderzoek door een onafhankelijke aanklager. 

De mening dat een vrije pers noodzakelijk is verliest rap aan draagvlak, en dat betreurt de krant, die in het vlammende betoog zowel ‘founding father’ John Adams aanhaalt, als citeert uit George Orwell’s beroemde boek 1984.  

In de eerste 558 dagen van zijn presidentschap deed Trump 4.229 beweringen die ofwel misleidend waren, ofwel een complete leugen. Toch denkt slechts 17 procent van zijn supporters dat de regering-Trump regelmatig leugens vertelt. ‘Alternatieve feiten zijn hiermee een feit geworden’, schrijft de krant.

The New York Times

De New York Times gaat in haar commentaar terug naar het jaar waarin de Amerikaanse grondwet van kracht werd. Ook toen al hadden presidenten – de krant haalt Thomas Jefferson aan – een haat-liefdeverhouding met de pers. Jefferson was voordat hij president werd van mening dat de samenleving best afkon zonder overheid, maar zonder kranten de boel in de soep zou lopen. Twintig jaar later was hij daar niet meer zo zeker van.

‘In 2018’, schrijft de commentaargroep van de krant, ‘komen de meest heftige aanvallen soms van overheidsmedewerkers. Het bekritiseren van nieuwsmedia – omdat zij verhalen opblazen of niet genoeg aandacht geven, omdat ze fouten maken – is goed. Verslaggevers en redacteuren zijn mensen, en maken fouten. Hen corrigeren is de kern van ons werk. Maar volhouden dat waarheden die je niet zinnen ‘fake news’ zijn, is gevaarlijk voor de haarvaten van de democratie. En journalisten ‘de vijand van het volk’ noemen is gevaarlijk, punt.’

De Times roept lezers op om een abonnement te nemen op hun lokale krant, want vooral minder grote titels gaan gebukt onder de economische crisis binnen het krantenwezen. Prijs je krant als ze goed werk leveren en klaag als ze dat niet doen. Maar blijf lezen, is de boodschap. Want: ‘we’re all in this together’, oftewel: dit gaat ons allemaal aan.

The Chicago Sun-Times

Volgens The Chicago Sun-Times weten Amerikanen best dat kranten niet de vijand van het volk zijn. Het hoofdredactionele commentaar legt vervolgens uitgebreid uit waarvan de krant dan wél de vijand is: onder meer van ongecontroleerde macht en onverdiende privileges, criminelen die op menigtes schieten, slechte scholen, racisme, en van mensen die liever de andere kant opkijken. 

Het tegenoverstelde van vijand is vriend - dat is wat de Chicago Sun-Times ook wil zijn, schrijft de krant. Van striktere wapenwetgeving, goede politieagenten, docenten die nooit opgeven en schoon water. 

Tot slot heeft de krant vertrouwen in de inwoners van Amerika. ‘Wij geloven hartgrondig dat de meeste Amerikanen weten dat Trump onzin praat, wat ze de peilingen ook vertellen. We geloven erin dat zij begrijpen dat een vrije samenleving onmogelijk is zonder een vrije pers’, aldus de krant.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.