Hond is nieuwste wapen tegen de ganzenoverlast

Elk jaar overwinteren er meer ganzen. Veel boeren klagen. De bordercollie jaagt ze weg.

Plons. Bordercollie Tess haalt de overkant van de sloot niet helemaal. Maar het deert haar niet, ze klimt de kant op en sprint richting groepje ganzen verderop in het weiland. De ganzen vliegen geschrokken op en verdwijnen uit zicht. Dan roept Daan Zuijderwijk Tess terug, in schaapherderstaal: ‘That will do!’ Tess heeft haar werk gedaan.

Zuijderwijk en Maaike Vergouwen verjagen sinds deze maand ganzen met bordercollies. Ze zijn ingehuurd door het bedrijfje Conquest Bordercollies, dat in opdracht van het Faunafonds een proefproject uitvoert: zeven dagen per week intensief ganzen verjagen uit de weilanden van boeren in Zuid-West Friesland, van ‘verjaaggebied’ naar ‘gedooggebied.’

Ook vandaag rijden Zuijderwijk en Vergouwen – beiden zijn fotograaf van beroep – de hele dag rond met hun terreinwagen en met hun ‘quad’, met achterop twee kenneltjes voor de honden.

Vanochtend vroeg waren ze al begonnen, vlakbij het IJsselmeer, waar de ganzen overnachten. In grote groepen komen ze daar iedere dag aanzetten, om te foerageren in de weilanden. De meeste boeren in het gebied gedogen dat – ze krijgen daarvoor een schadevergoeding van het Faunafonds.

Bij de andere boeren moeten de ganzen worden verjaagd of worden afgeschoten. Veertig boeren doen mee aan het project om tot april niet te schieten, maar om de honden het werk te laten doen. Zuijderwijk en Vergouwen durven wel te zeggen dat hun methode werkt. Zuijderwijk: ‘Ganzen hebben een lerend vermogen. Als ze continu uit het ene weiland worden verjaagd, mijden ze dat uiteindelijk en gaan ze een weiland verderop zitten.’

Het verjagen van ganzen – grauwe ganzen, brandganzen, kolganzen, rietganzen – met behulp van honden is het nieuwste middel in de strijd tegen de overlast. Alleen al rond de 2 miljoen grauwe ganzen en 800 duizend smienten overwinteren jaarlijks in Nederland, dat de internationale verplichting heeft om deze wintergasten op te vangen.

Maar de boeren klagen. De kosten vanwege de verlast liepen vorig jaar op tot het recordbedrag van 17 miljoen euro. Ganzen eten gras, maar ook aardappels, suikerbieten en maiskolven. Ook ‘vertrapping’ is een probleem. ‘Het aantal grauwe ganzen in Nederland neemt jaarlijks toe,’ weet Henk Revoort, secretaris van het Faunafonds. ‘Ik voorspel een plaag.’

Vooral de overlast van het toenemende aantal grauwe ganzen dat ook in de zomer blijft en hier broedt, wordt almaar groter.

Om het afschieten van overwinterende ganzen zoveel mogelijk te voorkomen zijn inmiddels vele methoden bedacht. Een greep uit de onlangs gepubliceerde Handreiking Faunaschade van het Faunafonds: vogelverschrikkers, vlaggen, nabootsing roofvogel, flitsmolens, camouflagenetten, landbouwvoertuigen, knalapparaat, vogelafweerpistool, elektronische geluidsgolven, schriklint/koord en geweer. ‘Elke methode heeft zijn beperking,’ zegt samensteller Jan Ger Oord. ‘Je hebt altijd een combinatie van middelen nodig.’

De proef in Friesland komt voort uit een prijsvraag die de fractie van de Partij voor de Dieren in Noord-Holland vorig jaar uitschreef. De partij zocht alternatieven voor het afschieten en wegvangen van ganzen. Het inzetten van honden werd het meest genoemd. De proef vindt plaats in Friesland omdat daar de meeste vogels overwinteren.

In Amerika worden border collies al langer ingezet. De Geese Police aldaar gebruikt honden om ganzen van golfterreinen en uit parken te verjagen.

‘Soms is het moeilijk om bij de ganzen te komen,’ zegt Daan Zuijderwijk. ‘Dan loopt er geen pad door die weilanden en zijn alle hekken dicht.’ Om toch dichtbij te komen, rijdt Zuijderwijk met de quad de weilanden in. Zo ook nu, in de buurt van Blauwhuis. Modder, koeien- en ganzenstront vliegen omhoog, een haas vlucht voor ons uit. Nog voordat Zuijderwijk een van de honden uit de kennels kan laten, vliegt de troep ganzen al op, geschrokken van de quad en van de vluchtende haas.

Later doorkruisen de ganzenverjagers van Conquest Bordercollies het Friese land, langs weilanden, op zoek naar ganzen die in het verkeerde gebied foerageren. Dan, uiteindelijk, is het raak. Tess rent opnieuw een weiland in en even later komen honderden ganzen in beweging, luid gakkend, op de vlucht richting gedooggebied.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden