Hond bijt kind

Niet alleen het NOS-Journaal jubileert deze dagen, ook het Jeugdjournaal viert zijn 25-jarig bestaan. 'Kinderen tussen..

De hond moet dood, zegt de 10-jarige Souad. 'Ik wil het gewoon, allemensen zeggen dat hij niet meer mag leven.' Haar vriendinnen Laila (10) en Eline (9) knikken instemmend. De meisjes zitten in Souads huis op eenkleine leren bank, Souads been rust op een stoel. 'Kijk, hier heeft hij mijgebeten', zegt ze, terwijl ze wijst naar het verband dat de wond met twaalfhechtingen bedekt. Ook op haar vingers en het andere been zitten schrammenen blauwe plekken.

Een grote herdershond viel het meisje enkele dagen geleden aan voor deC1000 in Zeist. En nu vertelt ze haar verhaal aan verslaggever Nick Renooijvan het NOS Jeugdjournaal. Onbegrijpelijk dat het beest nog niet isafgemaakt, vinden juf Mineke, Souads ouders en haar klasgenoten. Want dekinderen zijn bang. Niet alleen Souad, maar ook de drie andere kinderenzijn aangevallen door het beest. 'Als ik straks weer naar school ga, komik weer langs de C1000. Ik ben bang om hem weer tegen te komen', zegt hetmeisje. De huidige oplossing - de hond moet voorlopig een muilkorf dragen- vertrouwen ze niet. 'Wie zegt dat het baasje van het beest dat ding bijzijn hond om doet', verklaart juf Mineke. 'Hij heeft niet eens de moeitegenomen om zijn excuses aan te bieden.'

Daarom hebben ze de hulp in geroepen van het NOS Jeugdjournaal. Souad,Laila en Eline kijken altijd naar het kindernieuws; voor hen is hetprogramma, dat op 7 januari zijn 25-jarig jubileum viert, een begrip. 'Hetvolwassenen-journaal is saai', verklaart Eline. Het Jeugdjournaal heeftaltijd leukere onderwerpen, voegt Laila toe.

De meiden zijn niet de enigen die het journaal voor kinderen tussen de10 en 12 jaar waarderen. Al 25 jaar staat het programma in de toptien vanbest scorende kinderprogramma's. Op het moment van uitzending, dagelijksom kwart voor zeven op Nederland 3, kijken gemiddeld 450 duizend kinderenen ouders. Dit aantal ligt wel lager dan de ruim 1,3 miljoen kijkers diehet programma bij de start in 1981 had. Maar ondanks het toenemende aanbodvan zenders en programma's - in 1981 waren er in Nederland nog maar tweepublieke netten - mag het Jeugdjournaal zich nog steeds rekenen tot een vande best bekeken en gewaardeerde kinderprogramma's van de publieke omroep,aldus de stichting Kijkonderzoek.

'Hallo allemaal.' Met deze begroeting begon presentatrice LeontienCeulemans op 5 januari 1981 de eerste uitzending nadat acht jaar wasgesteggeld over de vraag of er een journaal voor kinderen moest komen enzo ja, wie het dan zou moeten maken.

Aanleiding was een enquête onder vierhonderd Utrechtse schoolkinderendoor het schrijverspaar Wim Spekking en Anny Spekking-Matti in 1973. Deconclusie, 'Kinderen willen een eigen journaal', stond sindsdien op deagenda in Hilversum, aldus Ad van Liempt in zijn recent verschenen boek HetJournaal.

Het resultaat: werkgroep na werkgroep. De Nederlandse OnderwijsTelevisie (NOT) wilde een educatief journaal, de NOS wilde eennieuwsprogramma. In 1978 hakte NOS-directeur Carel Enkelaar de knoop door:het Jeugdjournaal zou gemaakt worden door de NOS. Daarmee waren niet allehobbels genomen. Ook mokkende omroepvoorzitters stonden al met hun kritiekklaar.

Zo vreesde de toenmalige TROS-voorzitter Joop Landré het 'linkse spook'van de NOS. Dat toenmalig hoofdredacteur Ed van Westerloo 'ons met zijnlinkse journaal dagelijks vergiftigt, is tot daar aan toe, maar dat hij meteen jeugdjournaal ook mijn kinderen en kleinkinderen zal vergiftigen, zalniet gebeuren', zei Landré. Ook de NCRV en de EO waren tegen. Zondersucces: uiteindelijk besloot het NOS-bestuur met een ruime meerderheid voorde komst van een journaal voor kinderen.

Nu, 25 jaar later, begint het Jeugdjournaal nog elke avond met dewoorden 'Hallo allemaal'. In essentie is al die jaren maar weinigveranderd, zegt eindredacteur Marga van Beusekom. De beelden zijn sneller,de toon is misschien wat vlotter en het aantal uitzendingen per week isgestegen. Zond het NOS Jeugdjournaal in 1981 elke werkdag zes minuten uit,nu is het programma zeven dagen per week te zien en duurt het tien minuten.Sinds september afgelopen jaar is er 's middags ook een uitzending.

Natuurlijk heeft internet grote invloed gehad op de inhoud, zegt VanBeusekom. Kinderen kunnen op de site reageren op de stelling van de dag enmogen ook zelf onderwerpen aandragen. Maar de basis is hetzelfde gebleven:uitleg van 'belangrijk' nieuws, gecombineerd met 'kindernieuws' en vrolijknieuws - een bijtende hond, het langste elastiekje ter wereld. 'Bloederigebeelden en materiaal van gillende, angstige mensen gebruiken we niet', zegtVan Beusekom. 'En we proberen bij heftig nieuws altijd positief teeindigen. Zodat kinderen niet bang hoeven te zijn dat het hen ookoverkomt.'

Zo eindigde presentator Robert ten Brink de uitzending over de kernrampin Tsjernobyl in 1986 met de geruststelling dat je niet bang hoeft te zijnvoor een ramp in Nederlandse kerncentrales, omdat die 'volgens dedeskundigen veiliger en moderner zijn'. Even daarvoor had prof. Blok metzijn 'snuffelaar' al vergeefs gezocht naar radioactieve straling in deomgeving.

Zo'n geruststelling is essentieel om te voorkomen dat kinderen angstigworden, niet kunnen slapen of agressief worden, alduscommunicatiewetenschapster Juliëtte Walma van der Molen van deUniversiteit van Amsterdam. Zij doet onderzoek naar de invloed van geweldin nieuws op kinderen. 'Kinderen tussen de 9 en 12 jaar zitten op hun piekwat betreft nieuwsinteresse. Het is net de leeftijd waarop ze aandachtkrijgen voor de wereld om zich heen.' Op die leeftijd beginnen ze zichzorgen te maken over het milieu of besluiten ze vegetariër te worden.

'Wij kijken altijd naar het Jeugdjournaal', beamen Souad, Eline enLaila. 'Want ik begrijp sommige dingen in het gewone journaal niet en hetis soms eng', zegt Eline. 'Ik vind het niet leuk om die bommen in Irak tezien.' Nieuws moet voor kinderen van die leeftijd in een kader wordengeplaatst, aldus Walma van der Molen. 'De beelden en de verhalen overbijvoorbeeld oorlogen zijn anders veel te schokkend.'

Dat gaat bijna altijd goed in het Jeugdjournaal, zegt eindredactrice VanBeusekom tevreden. 'Een keer ging het vreselijk fout. Op 11 september2001.' De redactie van het NOS Jeugdjournaal wilde na de aanslagen in NewYork meteen een uitzending maken. Net als alle andere media zocht ook hetJeugdjournaal naar een deskundige voor uitleg. Het werd historicus Maartenvan Rossem. 'Hij kwam zo vanuit NOS Actueel onze studio binnengelopen. Doorgebrek aan tijd lukte het ons niet hem goed voor te bereiden op hoe jezo'n ramp goed, op geruststellende wijze, uitlegt aan kinderen', verteltVan Beusekom. 'Dus toen de presentator aan Van Rossem vroeg of dit inNederland ook zou kunnen gebeuren, antwoordde hij: ''Ja, hoor. Elke gek kaneen vliegtuig kapen en in de Rembrandt-toren vliegen.''

'Om zulke dingen te voorkomen denken we relatief lang na over hoe we eenonderwerp kunnen brengen', zegt de eindredactrice. 'Maar we hebben welminder tijd dan vroeger.' Vroeger kon de redactie beslissen een dagje tewachten met heftig nieuws over bijvoorbeeld een familiemoord. 'Dan kondenwe het beter uitzoeken. Soms besloten we er helemaal geen aandacht aan tebesteden.'

Die instelling is verleden tijd. Toen een vader in Hilversum vorig jaarapril zijn kinderen doodde, kwam de redactie meteen in actie. 'Kinderenzien en horen de hele dag door nieuws. Wij moeten er in onze uitzending danook meteen aandacht aan besteden, omdat de kinderen het dan dezelfde daggoed kunnen begrijpen.'

Het zijn ook niet zozeer de kinderen die de afgelopen 25 jaarveranderden; het is meer de hoeveelheid informatie die enorm is toegenomen,denkt Walma van der Molen. 'Vroeger hadden kinderen ook behoefte aankwalitatief goed nieuws. Die behoefte is groter geworden omdat dehoeveelheid nieuws is toegenomen.'

Zo gaat het redelijk goed met kinderkranten als Kidsweek en Kidsweekjunior, omdat kinderen behoefte hebben aan een goede nieuwsselectie, denktWalma van der Molen. 'In de jaren negentig is de kinderkrant Primeurmislukt, omdat er destijds nog geen behoefte aan was.'

Het NOS Jeugdjournaal heeft - als enige kinderjournaal - grootseplannen. 'We willen uitzendingen maken van 15 minuten en we hopen ook opeen actueel ochtendjournaal', zegt redactiechef Ronald Bartlema. Voorlopigzit dat er met de omroepbezuinigingen niet in. Uit het middagjournaal, dat afgelopen september begon en dagelijks circa veertigduizend kijkers trekt,dreigde twee weken geleden al even de stekker te worden getrokken. 'Wevinden de cijfers zo bemoedigend, dat we er voorlopig mee door gaan.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden