Hond bedelde al vroeg om koekje

Al minstens tienduizend jaar geleden kregen honden genen waardoor ze plantaardig voedsel beter konden verteren.

AMSTERDAM - De aanpassingen markeren het moment dat het dier veranderde van een in het wild levende wolf tot een bij de mens wonende hond, schrijven de Zweedse geneticus Erik Axelsson en collega's in Nature. Bij de eerste landbouwers was het voor de hond voordelig als hij ook met plantaardig voedsel uit de voeten kon.


De Zweden vergeleken het dna van 12 wolven en 60 honden, en vonden in 10 genen verschillen die te maken hebben met de spijsvertering. Het duidelijkst zijn de aanpassingen in drie genen die de afbraak van zetmeel regelen. Bij de honden blijkt dat systeem tot tientallen keren beter te werken, vaak dankzij minieme aanpassingen die je gewoonlijk alleen bij planteneters ziet. Die aanpassingen zijn ongeveer tegelijkertijd ontstaan, blijkt uit de analyse.


Ook vonden de onderzoekers veranderingen in genen die te maken hebben met hersenen en gedrag, met de voortplanting en met het immuunsysteem. Allemaal kleine herschikkingen die laten zien hoe de hond geleidelijk aangepast raakte op een bestaan bij de mens.


Wanneer de mens precies honden kreeg, is onbekend: zo'n 12 duizend jaar geleden had men ze in het Midden-Oosten zeker, maar er zijn ook aanwijzingen dat jager-verzamelaars al in de IJstijd - zo'n 30 duizend jaar geleden - gezelschap hadden van honden. 'Dit onderzoek geeft in elk geval aan dat de opkomst van de landbouw een zeer belangrijke rol heeft gespeeld', zegt de Brusselse paleontoloog Mietje Germonpré, niet betrokken bij het Zweedse onderzoek.


Maar dat wil nog niet zeggen dat de hond pas aantrad toen onze voorouders zo'n 12 duizend jaar geleden de eerste boerderijen stichtten, zegt Germonpré. 'De veranderingen kunnen evengoed onafhankelijk van elkaar zijn gebeurd, in meerdere selectiefasen.'


Er zijn immers diverse aanwijzingen dat wolven zich al veel vroeger bij de mens aansloten. Zoals schedels met moderne trekjes (31,7 duizend jaar oud) voetsporen van een mens met een wolf, en zelfs een ritueel begraven wolf (beide 26 duizend jaar oud).


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden