Nieuws Tanzania

Homofobie rukt op in Tanzania: tien mannen werden opgepakt wegens verdenking van homoseksualiteit

Op Zanzibar, de eilandengroep bij Tanzania, zijn zaterdag tien mannen opgepakt op verdenking van homoseksualiteit. Dat meldt Amnesty International. Volgens de mensenrechtenorganisatie werden de mannen gearresteerd na een ‘tip’ over een ‘homohuwelijk’ bij een strand.

Paul Makonda riep op homo’s aan te geven bij een speciaal te vormen comité. Beeld AFP

Het incident valt samen met een rel rond anti-homoretoriek van een bestuurder op het Tanzaniaanse vasteland. Paul Makonda, een populist en namens de centrale regering vertegenwoordiger in de commerciële hoofdstad Dar es Salaam, riep vorige week met veel tamtam op om homo’s aan te geven bij een speciaal te vormen comité. Na kritiek vanuit het buitenland deed de regering de oproep van Makonda af als slechts diens persoonlijke mening. Een direct verband tussen Makonda’s oproep en de arrestaties op Zanzibar is (nog) niet aangetoond. Wel kan er natuurlijk onder homoseksuelen in Tanzania angst ontstaan voor een vijandig klimaat.

De kwestie lijkt aan te sluiten bij een trend van bewegingsvrijheid die onder druk komt te staan in Tanzania, een land dat in (Oost-)Afrika lange tijd een reputatie had van gemoedelijkheid. Na de onafhankelijkheid in de jaren zestig ontwikkelde zich onder de beroemde president Julius Nyerere een staat met minder politieke en etnische spanningen dan in omliggende landen als Kenia of Oeganda. Een verbindende factor was ook het Swahili, de lingua franca van Tanzania. Homoseksuele activiteiten waren er al wel verboden – op basis van koloniale wetgeving, zoals in meer Afrikaanse landen – maar de meeste Tanzanianen bemoeiden zich vooral met hun eigen zaken.

De bulldozer

De sfeer verhardt sinds John Magufuli in 2015 president werd. Magufuli’s bijnaam is ‘de bulldozer’. Hij scoorde onder Tanzanianen punten met zijn optreden tegen corrupte officials, zijn sobere uitstraling en zijn verrassingsbezoeken aan ministeries waarbij hij luierende ambtenaren ontsloeg. Maar Magufuli bulldozert inmiddels ook burgerlijke vrijheden plat. Diverse kranten en websites zijn aan banden gelegd. Kritische bloggers worden vervolgd. Politici van de oppositie worden geïntimideerd.

Magufuli presenteert zich tevens als moraalridder. De grens tussen kretologie en concrete beleidsvoorstellen is hierbij niet altijd even helder en zo ontstaat er een situatie waarin ondergeschikten kunnen denken de president te plezieren door zich hard op te stellen. Magufuli zei vorig jaar over homoseksualiteit dat ‘zelfs koeien’ dit afkeuren. Magufuli’s minister van Volkskgezondheid verbood klinieken uitdrukkelijk om nog behandelingen te verzorgen speciaal voor homoseksuelen met hiv – zij moeten tegenwoordig naar ‘gewone’ klinieken, waar ze op stigmatisering kunnen stuiten.

President Magufuli in Dar es Salaam. Beeld REUTERS

Paul Makonda, de homofobe regeringsvertegenwoordiger in Dar es Salaam, lijkt Magufuli’s stemmingmakerij als een aanmoediging op te vatten. Makonda beschuldigde eerder een kopstuk van de oppositie van drugs dealen zonder daarvoor bewijs te leveren. Tegen homo’s ging Makonda eerder ook al tekeer, maar deze week zei de regering-Magufuli dus uiteindelijk dat Makonda’s oproep om homo’s aan te geven geen officieel beleid is. De regeringsverklaring kwam vlak nadat de Europese Unie haar gezant in Tanzania – de Nederlander Roeland van de Geer – had ‘teruggeroepen’ voor overleg over ‘de verslechtering van de mensenrechtensituatie’ in Tanzania. Het EU-besluit had dus mogelijk enig effect. Maar wat de Tanzaniaanse regering veelzeggend genoeg niet deed, is Paul Makonda’s optreden expliciet afwijzen. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.