Homo-emancipatie juist te danken aan verzuiling

Geachte redactie

De ingezonden brieven van zaterdag 29 oktober.

COC protesteert thuis tijdens opening Spelen Beeld anp

Brief van de dag: verzuiling bevorderde homo-emancipatie juist

Terecht wijst Maurits de Bruijn erop dat de omarming van 'homorechten' door populistisch rechts weinig waard is (Vonk, 22 oktober). Maar zijn betoog rammelt. 'Rechtse politici zijn populair onder de homoseksuele stemmer', stelt hij. Het bewijs daarvoor is echter flinterdun. We weten domweg niet hoe rechts homo's en lesbo's tegenwoordig zijn, noch hoe links ze vroeger waren. Zeker, het COC van de jaren zeventig en tachtig was uitgesproken links, maar daartegen rees toen al verzet - getuige Henk Krols GayKrant (1980-2013).

Homoacceptatie hier te lande is volgens De Bruijn vooral te danken aan ontkerkelijking en ontkerstening. Uit historisch onderzoek door Harry Oosterhuis, Heather White en mij blijkt evenwel dat in de vroege jaren zestig juist katholieken en protestanten baanbrekend werk hebben verricht. Homo-emancipatie begon lang voor 1969 (de Stonewallrellen, jaarlijks herdacht op Roze Zaterdag) en haar vroege succes in Nederland is juist te danken aan verzuiling.

Volgens De Bruijn leert een SCP-rapport uit 2014 dat de afkeuring van homoseksualiteit onder moslims ongeveer overeenkomt met die onder 'gelovige christenen'. Die term komt in het rapport niet voor. Het bespeurt alleen overeenstemming met 'kleinere, behoudende protestantse groepen' en slechts 'op sommige terreinen': de acceptatie in het eigen gezin, bijvoorbeeld, is bij islamitische Nederlanders aanmerkelijk kleiner.

Homoseksualiteit ligt moeilijk bij Turkse en Marokkaanse Nederlanders. Hoe dat precies samenhangt met hun religie is niet gemakkelijk te zeggen, maar wie enerzijds de spanning ontkent en anderzijds stelt dat homo-emancipatie vooral gebaat is bij secularisatie geeft Wilders gelijk. De conclusie is dan immers dat seksuele en religieuze diversiteit niet met elkaar kunnen samengaan. Dat bestrijd ik.

David Bos, Amsterdam als godsdiensthistoricus en socioloog verbonden aan de Universiteit van Amsterdam

Oekraïnereferendum

Het optreden van premier Rutte en het parlement ten aanzien van het referendum over het associatieverdrag met Oekraïne is om te huilen. Onbegrijpelijk dat Rutte zoveel tijd en energie steekt in het zoeken van een uitweg in deze kwestie. Die uitweg is er, zoals afgelopen dinsdag klip en klaar door Tom Eijsbouts is betoogd (O&D, 25 oktober). Het is tijd, zo schreef hij, dat het politieke gezag in dit land zijn verantwoordelijkheid neemt tegenover zijn plagerige uitdagers, zoals de initiatiefnemers tot het referendum, en zo is het.

Het optreden van de premier en de politieke partijen in deze kwestie getuigt van slappe knieën en een gebrek aan politieke visie en daadkracht. Wanneer de politiek zo met het raadplegend referendum om blijft gaan zal er van standvastig beleid weinig meer terecht komen. Het speelt enkel het geklier van populisten in de kaart.

Paul Bierbooms

Mark Rutte Beeld anp

Oranje

Een geweldige week voor Oranje-liefhebbers. Prins Bernhard blijkt niet alleen een nare echtgenoot, maar ook seksverslaafd en grof met de handjes. Voor zijn no limit-gedrag zouden gewone mensen de bak in gedraaid en via tbs heropgevoed zijn.

Dan de financiën van het huidige koningshuis. Weer komt er geen inzichtelijk overzicht van in- en uit-gaven. Ook onze premier werkt dapper mee aan het afschermen van een miljoenenbedrijf. Je gaat verlangen naar Oranje-leaks. Het parlement laat zich als gebruikelijk met een kluitje in het riet sturen. Wat moet zo nodig geheim blijven, wat wordt verstopt? Iedereen moet jaarlijks zijn cijfers ophoesten voor de belastingen. Waarom het koningshuis niet?

Jules Hoogma, Amsterdam

Juliana en Bernhard

Jolande Withuis zet prins Bernhard wel erg negatief weg (Ten eerste, 26 oktober). Juliana en Bernhard hadden een verstandshuwelijk, so what? Bij adellijke personen en de rijke middenklasse was dat vroeger heel normaal. Nu wordt er niet meer over gepraat. Al komt het nog steeds voor. Ook zijn er genoeg vrouwelijke 'golddiggers' die een man kiezen voor zijn geld of macht. Prins Bernhard was een knappe man, prinses Juliana gewoontjes. Doorgaans willen knappe mannen ook aantrekkelijke vrouwen. Voor prinses Juliana zal het een hard gelag geweest zijn.

Die brief van prins Bernhard gepubliceerd in het Duitse blad Der Spiegel tegen koningin Juliana kan ook vanuit een andere hoek bekeken worden. Hij kon niet tot haar doordringen omdat ze in de ban was van Greet Hofmans en haar getrouwen.

Hoe het ook zij, ik denk dat prinses Juliana toch van hem is blijven houden, anders had ze hem zeker niet gesteund bij de Lockheed-affaire. Liefde kent meerdere gezichten.

En dat prins Bernhard zijn buitenechtelijke kinderen mee heeft laten delen in de erfenis, strekt hem tot eer.

Jammer dat prinses Beatrix Jolande Withuis geen toegang heeft gegeven tot het Koninklijk Huisarchief, dan was het misschien een ander boek geworden.

Jurjen Huisman, Finsterwolde

Prins Bernhard Beeld anp

Schavuit van Oranje

Er is de afgelopen dagen een modderlawine over prins Bernhard uitgestort. Misschien niet geheel ten onrechte. Maar ik breng toch graag een voorval in herinnering waarmee Bernhard het volk voor zich innam. Hij betaalde de boete van 600 gulden die twee moedige en loyale AH-medewerkers kregen omdat zij een winkeldief achterna hadden gezeten en mores geleerd. De rechter meende deze mannen te moeten straffen in plaats van belonen. Bernhard zette daarmee de volgevreten, linkse elite te kakken. Altijd heb ik Bernhard gezien als een wat ordinaire schuinsmarcheerder, maar na deze daad van verzet begon ik toch wat van de 'Schavuit van Oranje' te houden.

Joost van Dooren, Amsterdam

Douchen

Veel CO2 kan worden bespaard als wij niet dagelijks, maar om de dag gaan douchen. De andere dag kan men zich gewoon aan de wastafel met een washandje wassen.

Dit idee is oorspronkelijk niet van mij, maar het is wel relevant om het daags na de Klimaatconferentie weer onder de aandacht te brengen. Meer mensen zouden minder kunnen gaan douchen, waarmee het klimaat de winnaar wordt.

Bish Ganga, Leiderdorp

AOW en hypotheek

De AOW-leeftijd gaat omhoog, omdat mensen langer leven. Maar waarom moeten we een hypotheek aflossen in 30 jaar, terwijl de meeste mensen 40 jaar of langer moeten werken en pensioen opbouwen? Een langere looptijd zou de maandelijkse kosten verlagen en het vrij besteedbaar inkomen verhogen!

Bert van de Hoef, Middelburg

Placebo

Mooi interview met Ted Kaptchuk, bij wie ik ooit de opleiding Chinese kruidengeneeskunde volgde (Wetenschap, 27 oktober). Hij toont met zijn onderzoek aan hoe belangrijk het placebo-effect is bij iedere effectieve behandeling.

De krant plaatst bij dit stuk een foto die zowel door de kop 'Wees eerlijk over fopbehandeling' als door het bijschrift de suggestie wekt dat acupunctuur een placebo-behandeling is. Maar dat is niet de strekking van het interview.

Het had met evenveel recht een foto van een berg medicijnen kunnen zijn met als tekst: 'Beter door de medicijnen die uw dokter voorschreef? Het zou zomaar door het placebo-effect kunnen komen!' Die keuze was spannender geweest en had van meer moed getuigd.

Willem Pinksterboer, Haarlem acupuncturist

medicijnen Beeld anp

Nu is het verhaal kapot

Dat Piet zwart is, maakt hem magisch en exotisch. Dat is iets anders dan racistisch. En ook iets anders dan raar of bespottelijk. Daarom is de stroopwafelpiet wat mij betreft een dieptepunt. Het is een compromisfiguur die niet in het verhaal past.

Nu RTL met de veegpiet komt (Ten eerste, 25 oktober), is het verhaal kapot. De vraag is: wie repareert het verhaal? Een verhaal dat geloofwaardig is en Piet onherkenbaar, exotisch en humoristisch houdt? Laat daar zich eens een aantal schrijvers en illustratoren over buigen.

Marie-Louise Vroemen, Arnhem

Piet-referendum

Laat Sinterklaas jaarlijks, ruim voor zijn verjaardag, een referendum organiseren onder de Nederlandse bevolking over de wenselijke huids- kleur van zijn Pieten. Dan worden we verlost van alle denkbare politieke halfzachte correcte oplossingen zoals de schoorsteenpiet.

Kees Oosterbaan, Egmond aan den Hoef

Schoorsteenpiet Beeld anp

Vermaledijde sterren

Ach ja, wat zou het een feest zijn wanneer die vermaledijde sterren bij boekenrecensies zouden verdwijnen, zoals ook Elma Drayer graag zou zien gebeuren (O&D, 28 oktober). En wat voor grandioos festijn zou het zijn wanneer alle sterren bij alle soorten recensies het veld zouden ruimen.

Tot die tijd helpen mijn verloofde en ik elkaar: doordeweeks maak ik 's ochtends alle recensiesterren onzichtbaar met een zwarte viltstift en zij doet op zaterdagochtend hetzelfde. Toegegeven, ook dat heeft zo z'n charmes.

Angelo Welling, Rhenen

Aflossen studieschuld

In een tijd, waar economische kennis steeds meer als 'ook maar een mening' wordt gezien, wil ik naar aanleiding van de brief van Pieter Markus (O&D, 27 oktober) opmerken dat hij een denkfout maakt als hij beweert dat de korting die hij op zijn studieschuld kreeg een voorbeeld is van negatieve rente, toen al. Je krijgt namelijk korting, omdat de schuldeiser (de staat) het geld eerder ontvangt en dat dan op een spaarrekening kan zetten, waar in de periode die hij noemt maar liefst gemiddeld 10 procent rente kon worden verkregen. Korting op schulden is voor de ontvanger aantrekkelijk, want er komt meer rente binnen.

Zou iemand in deze tijd van negatieve rente een schuld eerder willen aflossen, dan zal hij meer dan het schuldbedrag moeten betalen. De ontvanger is immers een bedrag aan (negatieve) rente kwijt.

Enno Noordhoff, Haarlem

Geen laarzen!

'Het waddengebied', als eerste van dertien door u genoemd als gegadigde voor mooiste natuurgebied (Ten eerste, 28 oktober). En dan, schrijft u, 'laarzen aan en het wad op'.

Ik heb zeker zo'n vijf à zes keer het waddengebied betreden, naar Engelmansplaat (één keer) en Ameland, maar doe geen laarzen aan, was het advies van de gids, want die lopen vol water. Stevige schoenen met een goede vetersluiting, was het advies. En dat klopte wel, want soms liep je tot je middel in het water. Ik heb daar nog een foto van!

Ben Duin, Nijmegen

Ko van Leest

Peter de Waard schreef een treffend portret van de pas overleden boekhandelaar Ko van Leest (Ten eerste, 27 oktober). Als illustratie van zijn eigenzinnigheid de volgende herinnering. In de boekenweek van 1981 kocht ik in zijn fraaie boekwinkel een roman die zijn goedkeuring kon wegdragen. Dat gold niet voor het boekenweekgeschenk van dat jaar, De ronde van '43, geschreven door Parool-journalist Henri Knap. Van Leest weigerde dit boekje de toegang tot zijn winkel, en kopers mochten in plaats daarvan zelf een keuze maken uit een stapel boekjes die Ko voor dit doel naast de kassa had gelegd. Ik koos de Salamanderuitgave van Tijding van ver van F. Bordewijk. Dat deed hem zichtbaar deugd.

Overigens mag niet onvermeld blijven dat Ko in de Nederlandse literatuur voortleeft als Olle Tornij, boekenjuwelier in de Amsterdamse Exilstraat, in de magistrale roman Het schervengericht, van A.F.Th. van der Heijden.

Hans Koenen, Amsterdam

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.