Column

Homeland laat je anders naar de werkelijkheid kijken

Morgenavond begint bij BNN op NPO 3 het vierde seizoen van Homeland, de Amerikaanse televisieserie over inlichtingendienst CIA en de War on Terror. De eerste aflevering heet The Drone Queen, dus dat begint al goed. Vooral omdat de trouwe fans weten wie daarmee wordt bedoeld: Carrie Mathison, de manisch-depressieve superagent die het tot hoofd van de CIA in Islamabad, Pakistan heeft geschopt.

(Helaas heb ik geen ruimte voor een spoilervrije versie van deze column, dus wie nog bezig is met een van de vorige Homeland-seizoenen kan beter stoppen met lezen.)

Homeland I, II en ook het hier en daar wat minder goed ontvangen seizoen III vond ik geniale televisie. Het gebeurt niet vaak dat ik 'Doe verdomme iets!' naar de tv roep, maar toen Nicholas Brody in de laatste aflevering van III in Teheran een strop om zijn nek kreeg, gebeurde het toch.

Alex Gansa, de belangrijkste schrijver van Homeland, zei gisteren in de Volkskrant dat hij probeert 'gewoon een spannend verhaal te vertellen'. Dat lukt hem vrij goed. Homeland is een eerbewijs aan de geweldige kracht van het goede verhaal, die je meesleept naar andere werelden en werkelijkheden. Dat die soms verdacht veel lijken op de werkelijkheid van het achtuurjournaal maakt deel uit van de verleidingstechnieken die de schrijver ten dienste staan. Ik heb zodoende wel eens een verloren uurtje besteed aan een zoektocht naar Abu Nazir, de briljante terrorist die erin slaagt het CIA-gebouw op te blazen. Hij bestond niet.

Maar hij bestaat natuurlijk ook wél, onder een andere naam, op een andere plaats. Net zoals Brody bestaat, en Mathison en chef Saul Berenson. Volgens echte CIA'ers klopt er niet veel in Homeland en is er zwaar geromantiseerd - maar die fantasieloze types snappen de paradox van het goede verhaal niet. Dat verschilt meestal sterk van de erin verbeelde werkelijkheid, maar is er tegelijkertijd de beste en scherpste weergave van - zoals een impressionistisch schilderij de werkelijkheid soms beter weergeeft dan een haarscherpe foto.

Je hoort tegenwoordig vaak beweren dat series als Homeland de roman vervangen, iets wat me onzin lijkt. De roman doet iets unieks: hij stelt je in staat je eigen beelden te vormen. Die taak wordt je in films en tv-series uit handen genomen. Dat is handig, maar soms ook jammer. Ik denk dat in de allerhoogste divisie van het tv-drama een nieuwe verhaalvorm wordt ontwikkeld. Die heeft literaire , feuilleton- en filmkenmerken, maar staat toch op zichzelf.

Homeland ontwikkelt zich langs onzekere lijnen. De schrijvers laten zich meeslepen door hun eigen verhaal en weten vooraf niet waar dat hen naartoe zal voeren - op het moment dat in de VS afgelopen oktober de eerste aflevering van Homeland IV werd uitgezonden, werd er nog geschreven aan latere episodes. Zo kan de afstand tussen actualiteit en verhaal verder worden verkleind - en de manipulatie van de kijkers naar grotere hoogten gevoerd.

Sinds ik de boeken van John le Carré heb gelezen, ga ik ervan uit dat de werkelijkheid achter internationale conflicten een andere is dan die in de krant en op tv: zijn verhalen hebben voorgoed mijn perceptie van het nieuws veranderd. Le Carré is toevallig ook de grote held van de Homeland-schrijvers - Saul Berenson is de eigentijdse George Smiley.

Homeland laat je een mogelijke werkelijkheid van de War on Terror zien en de dilemma's die zich daar voordoen.

Een terrorist, een bruiloft, een drone en Carrie Mathison: daar kun je veel vragen over goed en kwaad aan ophangen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.