HOLY BOB DOET HET WEER (Gerectificeerd)

Tien jaar geleden was Bob Geldof de man achter Live Aid. De grote popartiesten speelden in het Wembely-stadion in Londen miljoenen dollars bij elkaar om de armoede in de wereld te bestrijden....

Door Peter de Waard

'Wat een vieze man met die lange haren en natte schoenen', klaagde een nog jonge prins William ooit toen Sir Bob Geldof op bezoek was bij zijn vader op Kensington Palace. 'Kan je dat verschrikkelijke rotjoch niet wegsturen?', vroeg de popster daarop aan prins Charles.

Hij gaf onlangs premier Paul Martin van Canada (een van de G8-landen) lik op stuk en zei hem dat hij niet naar de top in Gleneagles hoefde te komen als hij het ontwikkelingsbudget van het land niet zou verhogen tot 0,7 procent van het BNP. 'Wat weet een rockster nu van de wereld?', was de Canadese reactie.

Bob Geldof (53) schaamt zich niet over dit imago. Eigenlijk beschouwt hij zich ook nog altijd in de eerste plaats als rocker. Het liefst had hij na zijn vijftigste verjaardag, gewoon met een band rond de wereld willen toeren. Maar sinds Band Aid kan hij zich niet meer van Afrika ontworstelen. Geldof was lid van de invloedrijke Afrika Commissie. En toen duidelijk werd dat Afrika hoog op de agenda van de G8-top zou komen, werd hij in een onomkeerbaar proces meegesleept. Uiteindelijk haalde Bono hem over Band Aid nog eens te doen, net zoals zijn single Do They Know It's Christmas Time met kerst op herhaling was gegaan. Wel staat dit keer niet het inzamelen van geld centraal, maar het uitoefenen van politieke druk.

Bob Geldof is voor het laatste eigenlijk nog beter in de wieg gelegd. Hij heeft overtuigingskracht en lak aan autoriteiten. Hij kijkt tegen niemand op en niemand hoeft tegen hem op te kijken In dit tijdperk van individualisering is hij een van de weinige mensen die een gevoelige snaar bij de grote massa weet te raken. Hij heeft zich daardoor laten bombarderen tot de spreekbuis van Afrika. 'Ze hebben mij daarvoor niet gevraagd, maar ik neem maar aan dat ze het niet erg vinden.'

Zelf beschouwt hij zijn twintigjarige campagne voor Afrika meer als een roeping. Toevallig keek hij op een avond in 1984, na een knetterende ruzie met zijn celebrityechtgenote Paula Yates, naar de televisie en zag de hartverscheurende taferelen van de honger in Ethiopië. 'Zo slecht heb ik het niet', dacht hij. Hij verzamelde een groep van popsterren, maakte een kerstplaatje en organiseerde daarop het festival der festivals. Van het een kwam het ander. Hij verwierf een iconische status. Hij werd geridderd en voorgedragen voor de Nobelprijs voor de Vrede. Hij bezocht - al dan niet samen met Bono - koningen, presidenten en pausen. Bob the Gob (Bob de Vuilspuiter), zoals hij eind jaren zeventig werd genoemd, werd Sint Bob. 'Een hoger wezen klopte op de verkeerde deur, vroeg iets en ik zei: waarom niet?.'

Maar Geldof is tegelijkertijd ook onmiskenbaar rock 'n roll gebleven. In zijn woonplaats Faversham in Kent valt hij vooral op doordat hij zo lijkt op de dakloze die twee straten verderop de Big Issue vent. Bob Geldof. 'Je kunt gewoon tegen hem zeggen: 'Man wat draag je toch een rare hoed'. Wij zijn hier down to earth en hij is het ook', zegt de postbode .

Geldof is ongeduldig, zelfverzekerd en als hij kwaad wordt, is hij ook een oude mopperende misantroop die wanhopig naar beneden staart. Als hij met de Afrika Commissie een persruimte binnenloopt, valt hij meteen op met zijn wilde grijze haardos, zijn slonzige pakken en priemende ogen. Tussen de kostuums en stropdassen met hun paperassen steelt hij de show. Hij is de goeroe die de richting aangeeft. Hij zet de diplomatieke woorden van Blair en Brown en andere politici om in gepassioneerde slogans of schuttingtaal die door iedereen wordt begrepen. Hij legt zich niet bij de feiten neer, grijpt niet naar excuses en zoekt niet naar zijn eigen comfort.

Geldof is bijna Messiaans. Hij woont in Faversham in een oude pastorie met een stuk grond waarop ook de anglicaanse kerk en een aantal cottages staan. Het is geen villawijk. Rond zijn woning staan de zogenoemde forty thieves, veertig simpele rijtjeswoningen die na de oorlog werden gebouwd voor de arbeiders van de kruitfabriek. Bij de ingang zijn geen videocamera's te zien, er hangt slechts een simpele bouwaanvraag van Sir Bob Geldof voor het vergroten van een raam.

De vicar prijst Bob. 'Of hij gelovig is, weet ik niet. Hij heeft zijn eigen ideeën over right en wrong. Af en toe komt hij wel in mijn kerk. Hij heeft zelfs een ingang binnendoor.' De omwonenden vinden hem een 'rare Ier', maar ook een prettige buur die gewoon zijn krant haalt bij de kiosk en boodschappen doet bij de Woolworth, de Britse Hema. Een 70 jaar oude buurman zegt als enige het niet met hem eens te zijn. 'Dat heeft niks met de persoon te maken, maar met dat Afrika-gedoe. Weet je hoeveel miljoenen we er al naar toe hebben gebracht? En weet je wat daarmee is gebeurd? Geldof zou Mugabe eens moeten aanspreken.'

Vaak wordt Geldof verweten dat hij de boodschap van de armoede in Afrika te simpel brengt. Maar hij kan er niet van worden beschuldigd slecht geïnformeerd te zijn. Geldof weet als geen ander hoe het werkelijk in Afrika toegaat - hoe groot de corruptie is en hoe moeilijk het is daadwerkelijke oplossingen te vinden. Als lid van de internationale Afrika Commissie heeft hij meegewerkt aan talrijke grondige analyses. Tot boosheid van sommige organisaties heeft hij Bush geprezen als de Amerikaanse president die het meeste voor Afrika heeft gedaan. 'Bob heeft terecht een complimentje uitgedeeld aan Bush. Maar hij weet ook dat er grotere belangen zijn, zoals de handelsbelemmeringen waaraan de VS niets willen doen', zegt een woordvoerder van hulpverleningsorganisatie Oxfam.

'Ik moet de boodschap simpel brengen. Anders komt die niet over', zo verdedigt Geldof zich tegen mensen die roepen dat hij te ongenuanceerd is. Daarom zei hij in 1985 tijdens Live Aid: 'Give Us Your Fuckin' Money'. En daarom roept hij nu de politici op daadwerkelijk iets te doen voor een continent waar iedere drie seconden een kind sterft aan ondervoeding of ziekte. 'De G8 is een unieke kans. Groot-Brittannië is nu voor zes maanden het land met de meeste politieke invloed in de wereld. Als we met de G8 iets kunnen bereiken voor de zwakste en armste mensen die niet worden gehoord, dan hebben we die invloed goed gebruikt.' Hij zegt een band te hebben met Tony Blair. 'Blair speelde gitaar en was lid van een rockband. In 1976 waren wij de twee mensen met de slechtste haarcoupe in het land.'

Geldof beperkt zich als actievoerder niet tot de armoede in de wereld. Hij voerde ook campagne tegen de euro en tegen het sluiten van een lokale supermarkt. Bekend is hij in Groot-Brittannië vooral ook door zijn strijd voor de rechten van vaders. Na zijn scheiding met Paula Yates moest hij vechten voor het voogdijschap van zijn kinderen Peaches Honeyblossom en Pixie. Na de dood van Yates in 2000 wist hij ook het voogdijschap

te krijgen van Fifi Trixibelle, Yates' eerste kind uit haar relatie met de eveneens overleden INXS-muzikant Michael Hutchence. Hij werd door een babyblad zelfs tot 'eremoeder' verheven.

Geldof woont riant en omringt zich graag met andere celebrities, maar diamanten, dure kleren of snelle auto's zijn niet aan hem besteed. Zijn enige extravagantie was een enorm gekostumeerd bal met het thema Opulent Oriëntaals dat in 2002 ter gelegenheid van zijn vijftigjarige verjaardag in de tuin van zijn pastoriewoning in Faversham werd gegeven. Zelf droeg hij een geborduurde tulband. 'Als je veel geld hebt, moet je zoiets kunnen doen. Dat vind ik cool', zei hij.

Neal Lawson van de linkse denktank Compass zegt dat Geldof en Bono geen revolutie zullen veroorzaken. 'Maar de nieuwe politiek die zij presenteren, moeten we koesteren. Mensen als Geldof zorgen voor passie en slagen erin het publiek in beweging te brengen. Geldof weet iets te bereiken wat de politici niet kunnen; hij mobiliseert mensen en maakt ze warm voor een ideaal. Live 8 is niet perfect, maar nu praten er wel miljoenen mensen meer over armoede in Afrika.

Zonder Geldof en Bono was de verslaggeving van de G8 beperkt gebleven tot een statiefoto op de voorpagina's en enkele nieuwsberichten op de buitenlandpagina's van de kwaliteitskranten. Nu staan alle media - van boulevardbladen tot muziekzenders - bol van de G8.'

Geldof is pragmatisch in zijn idealisme. Dat oude Britse rocksterren Live 8 zullen trekken - en geen Afrikaanse muzikanten - is in zijn ogen onontkoombaar. 'De lingua franca van deze planeet is Engelstalige pop. Van Bolivia tot China kent men 50 Cent, Eminem, U2 en Coldplay. Als ze zouden luisteren naar andere culturen dan had ik die op het podium gezet.'

James Panton, een hoogleraar in de politieke wetenschappen in Oxford, noemt het een angstige gedachte en een aanklacht tegen de huidige politiek dat mensen als Blair en Brown zich voor het karretje van Geldof laten spannen. 'Dat duidt op een gebrek aan visie en ambitie bij de politici zelf.'

Bob vindt het geen probleem dat hij niet ieders held is. Ooit schilderde hij de Boontown Rats af als 'anti anti-establishment'. Hij wil niet van dat imago af, omdat hij anders ook zijn invloed op de andere sterren verliest. 'Als Geldof belt, dan kom je', zei Sting. Niet iedereen luistert meer. Mel B. voelde niets voor een reünie van de Spice Girls ondanks aandringen van Bob Geldof.

Als 53-jarige valt het niet altijd mee de jonge generatie bij te benen. 'Psychologisch kan ik nog alles, maar fysiek niet meer. Ik lig nu graag 's avonds op bed te lezen.' Vorig jaar ging hij met zijn kinderen en zijn huidige echtgenote, de Franse actrice Jeanne Marine, op skivakantie. 'Mijn conclusie? Paddy (de bijnaam voor een Ier, red.) ga niet skieën. Het is koud, het doet zeer en de kleding is fucking belachelijk .'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden