Holocaust Survivor Band is een pareltje

 

Dat zie je natuurlijk steeds vaker: televisie die voor televisie verwijst naar internet. De Nederlandse meiden Kris en Lisanne zijn vorig jaar zeer waarschijnlijk (toch) verongelukt in Panama. Voor een interview met de betrokken forensisch onderzoeker: zie onze website, aldus het NOS-Journaal woensdagavond.

Voor DWDD is een filmpje van 5 minuten en 7 seconden al te lang. Vandaar dat de rubriek Het web draait door een ultrakorte compilatie maakte van Holocaust Survivor Band, met verwijzing naar de website van DWDD. Het was evenwel lang genoeg om mijn interesse te wekken - zeker op avonden waarop het aanbod van reguliere televisie (in elk geval voor de verwende en ongeduldige criticus) zo verpletterend doorsnee is als afgelopen dagen, is het hard zoeken naar pareltjes.

Holocaust Survivor Band is er een.

Te oud voor krasse knar

De Amerikaanse documentaire, gemaakt door Joshua Z. Weinstein, verhaalt van twee oude mannen, te oud om nog krasse knar te heten, die elkaar vorig jaar vonden in de muziek.

Saul Dreier (89) and Ruby Sosnowicz (85) overleefden als Poolse joden beiden de holocaust en bouwden na de oorlog een nieuw bestaan op in Amerika. Muziek is hun redding geweest.

Saul belde vorig jaar naar Ruby met een idee, vertelt hij in de camera. Zijn vrouw had gezegd: je bent gek. De rabbijn vond hem te oud; waarom zou hij nog? Maar Saul deed het: een eigen band beginnen. De Holocaust Survivor Band. Saul op drums, Ruby op accordeon. Saul had het nooit durven geloven dat hij op zijn 89ste nog in een band zou spelen. Maar, wijzend naar boven: 'Iemand daar zei me wat ik moest doen.'

Ruby: 'En dat houdt hem levend.'

Kinderklezmer

Net als destijds, in het kamp. Saul verhaalt over de beroemde zanger in zijn barak. 'We lagen in bed, hij begon te zingen, maar wij hadden geen instrumenten. We hadden lepels en een stuk hout. Ik tikte erop als op een trommel. We hadden niks te eten, maar zodra we muziek hoorden, voelden we het leven weer.'

Nu spelen de twee met andere muzikanten voor volle zalen de klezmermuziek uit hun kindertijd. Vooral voor ouderen. Zij herinneren zich die nog. En het laat zich raden dat die muziek voor hen hetzelfde betekent als voor Saul en Ruby: 'Deze muziek klinkt alsof ik mijn eigen leven weer leidt, vóór de holocaust.'

Die holocaust komt maar kortelings ter sprake. In een zinnetje als: 'Mijn nummer was 84650, met een driehoek.' Maar de permanente aanwezigheid in het levensverhaal van de twee kleurt het hele filmpje. De kracht schuilt in de sfeer die binnen enkele minuten wordt opgeroepen, mede dankzij zorgvuldig gekozen shots en citaten die soms met elkaar contrasteren.

L'Chaim

Op de pier van Pompano Beach (Florida), waar de zee langs de verrotte palen speelt en een pelikaan op een paaltje toekijkt, spelen de mannen in een flauw zonnetje alsof hun leven ervan afhangt. Een krachtig en ontroerend beeld de twee zo uitbundig het leven te zien vieren met hun muziek, omdat ze simpelweg niet anders kunnen, misschien zelfs wel moeten van zichzelf. L'Chaim, een ode aan het leven, in muziek.

Holocaust Survivor Band bleek om nog een reden een ontdekking: het is een Op-Doc, een in 2011 begonnen reeks mini-documentaires van The New York Times. De site van die krant blijkt - schande: ik wist het niet - een verzamelpunt voor al meer dan 150 films van soortgelijke omvang, gemaakt door zowel gelauwerde als beginnende filmers. Een schatkist voor de doodse dagen van elke verwende kijker.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden