nieuws Holocaust Namenmonument

Holocaust Namenmonument stap dichterbij, maar omwonenden staken verzet nog niet

Het Holocaust Namenmonument is een stap dichterbij gekomen. Het bezwaar van omwonenden in de Amsterdamse Weesperpleinbuurt tegen het ontwerp van de Pools-Amerikaanse toparchitect Daniel Libeskind, is door een bezwaarcommissie van de gemeente van de hand gewezen.

Het toekomstige namenmonument. Beeld Holocaust Namenmonument

‘Wij zijn erg blij dat hiermee een einde komt aan een langdurig proces’, zegt voorzitter Jacques Grishaver van het Nederlands Auschwitzcomité over het advies. Grishaver zet zich al elf jaar in voor een monument waarin de namen van 102 duizend Nederlandse Joden, Roma en Sinti zijn opgenomen die het slachtoffer zijn geworden van de Holocaust. Grishaver hoopt dat de bezwaarmakers hun verzet nu staken zodat de bouw begin volgend jaar kan beginnen. Maar dat ziet er vooralsnog niet naar uit, blijkt uit een eerste reactie van Peter van Donselaar, een van de woordvoerders van het buurtverzet. ‘Ik verwacht dat we naar de bestuursrechter stappen om de beslissing van de gemeente aan te vechten.’

De zoektocht van het Auschwitzcomité naar een locatie voor het door hen zo vurig gewenste monument, is een lang verhaal van weerstand. Die begon bij het Wertheimpark, waar Libeskind een groot, roze granieten ontwerp voor maakte. Maar na fel protest van buren en de weduwe van Jan Wolkers schrapte het stadsdeel die locatie. Na een ingewikkelde procedure werd het plantsoentje langs de Weesperstraat als een volgende locatie aangewezen.

Daniel Libeskind maakte voor de locatie een nieuw ontwerp: een labyrint van ruim twee meter hoge bakstenen muren met 102 duizend namen erin. De muren dragen een spiegelende constructie van staal die van boven bekeken het Hebreeuwse woord ‘herinneren aan’ vormt.

De verwachting was destijds dat er vanuit deze buurt weinig verzet zou komen, maar dat viel dus tegen. De buurtbewoners vinden het ontwerp te groot en absoluut niet passend in de groenstrook. Ook maken zij bezwaar tegen de 24 bomen die gekapt moeten worden in het plantsoentje waar het monument gebouwd moet worden. Bovenal laken zij de manier waarop de gemeente – en met name wijlen burgemeester Eberhard van der Laan – op een ‘onzorgvuldige manier’ een plantsoentje heeft aangewezen als geschikte locatie.

Twee hoogleraren bestuursrechtkenners stelden dit voorjaar in de Volkskrant dat de buurbewoners een serieus punt lijken te hebben, dat de burgemeester te weinig ruimte had geboden voor inspraak bij zo’n belangrijk bouwwerk. Maar de bezwaarcommissie, die bestaat uit juristen in dienst van de gemeente, verwerpt die kritiek. Het kiezen van zo’n locatie is een bevoegdheid van de gemeenteraad en die heeft ermee ingestemd, stelt de commissie.

‘Ik doe een klemmend beroep op de buurtbewoners om deze uitspraak nu te respecteren’, zegt Jacques Grishaver. ‘Dat men na twee keer unanieme stemmingen voor het monument in de gemeenteraad dit ontwerp in de buurt omarmt.’

Maar het lijkt er dus niet op dat zijn oproep wordt opgevolgd. ‘Gelukkig heeft de gemeente beloofd dat ze de komende zes weken niet zullen beginnen met kappen van de bomen, dus we kunnen ons even bezinnen’, aldus Van Donselaar. ‘Maar als onze advocaat aanknopingspunten ziet, zullen we naar de rechter stappen en eisen dat de bomen blijven staan zolang de bestuursrechter en mogelijk de Raad van State zich over de zaak buigen.’ Het gaat de tegenstanders erom dat ‘zo’n belangrijk nationaal monument niet zonder een breed veld van ideeën, meningen, opvattingen en artistieke schetsvoorstellen kan worden toegelaten’.

‘Dat is hun recht’, is het enige wat Grishaver over het perspectief van nog meer procedures zegt. ‘De acht volgroeide bomen die het Auschwitzcomité intussen al heeft gekocht om op de groenstrook terug te plaatsen zodra het monument af is, worden intussen almaar groter.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.