Holman en Breivik

In een interview op het weblog De Dagelijkse Standaard (DDS) verklaarde schrijver en Parool-columnist Theodor Holman zich afgelopen week verwant met Anders Breivik, en beloofde hij de wapens op te nemen zodra de uitingsvrijheid wordt beperkt.


Holman vindt het onverdraaglijk dat zijn vriend Theo van Gogh is afgeslacht door 'zo'n domme oetlul als Mohammed B.', maar je kunt je afvragen of de nabestaanden van Utoya het beter hebben getroffen, al liet Breivik hen dan een 'diepzinnig' Manifest van 1.500 pagina's na, waarmee toch heel wat droeve uurtjes kunnen worden gevuld.


Met Breivik deelt Holman de analyse dat Europa dubbel wordt bedreigd. Intern door het cultuurrelativisme - 'Het zit in de kunst, de journalistiek, het cabaret, overal!' - en extern door de islam, die al eens gewapend tot aan Wenen is gekomen, en zich tegenwoordig bedient van 'de wapens bevolkingsaanwas en immigratie'.


Eigenlijk, zegt DDS, stel je de 'Menno ter Braak-vraag': 'Wat hebben we nog aan democratie in tijden van hoge maatschappelijke nood?'


Holman antwoordt dat de democratie het door Europa, waaraan we veel zeggenschap zijn verloren, en door Frénk van der Linden, die op televisie de hele tijd het woord fatsoen gebruikt, 'inderdaad niet gaat redden'.


'Wilders', zegt DDS dan, 'gaat zijn zin niet krijgen met immigratie. Die is niet meer te stoppen.' Holman: 'Nee. Dan gaan we zien waar het fout gaat. Dan gaan we nog veel vaker horen: ik ben voor uitingsvrijheid, maar die mag niet worden gebruikt om Allah te beledigen.' Als je uitingsvrijheid op welke manier dan ook gaat aantasten, ben ik zelfs bereid de wapens op te nemen, want dan gaat het fout.'


DDS: 'Jij ziet echt een helend element in uitingsvrijheid?'


Een goede vraag, tikje retorisch misschien, en een interessante kwestie, de uitingsvrijheid als medicijn, maar zelf was ik nog even op het schieten doorgegaan. Nu is het alsof iemand die een cocker spaniël zegt te willen martelen, wordt gevraagd: ah, meneer is hondenkenner?


Zou Holman de ironie hanteren? Zijn Wikipedia-pagina waarschuwt daar al voor. Hij is ook bewonderaar van Gerard Reve, die niet bang was voor een overdrachtelijk pistooltje hier en daar, en ook eens behangen met swastika's bezoekers van een festival aanraadde hun roomblanke dochters thuis te houden.


Het is een mogelijkheid - ook met de ironie is het niet altijd alleen maar lachen - maar ik heb geen ironie gezien, hooguit een verlangen naar beveiliging. Als je het cultuurrelativisme met ironie bestrijdt, kom je trouwens ook niet al te ver.


Kranten hebben weinig aandacht aan het interview besteedt, allang blij misschien dat het geen nieuwswaarde had, op Het Parool na, waarin Hugo Logtenberg hem vroeg: 'Ben je niet getraumatiseerd door de moord op je vriend?'


Maar op internet oogstte het interview veel bijval. Het internet telt bosjes breivikianen, niet het meest verfijnde spul, en meestal anoniem. Alleen Martin Pennings fantaseerde op Amsterdam Post onder eigen naam over de 'bloedpap' waartoe hij linkse politici zou willen 'mitrailleren'.


'Radicaliseert het niet op internet?' vroeg DDS nog, maar Holman zei: 'Nee, dat was met de boekdrukkunst ook zo. Voltaire en Spinoza werden ook radicaal gevonden. De avant-garde zit niet in de journalistiek, maar op het internet, bij blogs.'


Deze week bracht moslimterrorisme in Toulouse, en drie voorbeelden van censuur in eigen land. De AVRO schrapte een scène uit het programma Neonletters, omdat er grapjes over Allah in werden gemaakt, SP-Kamerlid Gesthuizen werd gearresteerd omdat zij 'niet kies' demonstreerde, een rare vogel ging Holmans' werkgevers vragen of hij niet eens moest worden ontslagen.


Allemaal zaken die Holman gelijk lijken te geven, en toch weet ik nog altijd niet waarnaar onze zorgen het snelst naartoe zouden moeten gaan, Holman of Europa.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.