Hollywood ramt de klimaatboodschap erin

Natuurrampen verwoesten New York en het broeikaseffect is de schuldige. De nieuwe film The Day After Tomorrow doet in Amerika veel stof opwaaien....

Wanneer de Amerikaanse oostkust opeens onder water mocht verdwijnen en daarna patsboem bevriest, zoals gebeurt in de nieuwe rampenfilm The Day After Tomorrow, dan heeft Wallace Broecker een probleem.

De grote klimaatwetenschapper is vandaag niet gekleed op slecht weer; hij loopt erbij als een padvinder op leeftijd. Korte broek, bloesje, sandalen. 'Ja sorry, de kledingvoorschriften zijn hier nogal losjes', zegt Broecker tegen de verzamelde journalisten en collega-klimatologen.

De aanleiding voor de bijeenkomst in het Lamont-Doherty Earth Observatory, onderdeel van Columbia University in New York, is The Day after Tomorrow. Die gaat op 27 mei in premi in Nederland en een dag later in de Verenigde Staten.

In de film zijn niet terroristen of buitenaardse wezens de vijand, maar het broeikaseffect. Met een duizelingwekkend vertoon van speciale effecten verdwijnt de Noord-Amerikaanse beschaving van de kaart. Manhattan ziet er eerst uit als Bangladesh, en even later als de Noordpool.

In de VS woedt al weken een discussie over de film, geregisseerd door Roland Emmerich, die ook Independence Day (1996) maakte. Een probleem is de onderliggende wetenschap, een 'wetenschap' die volgens de kenners rammelt. En er is kritiek op linkse actiegroepen die de film gebruiken voor politieke doeleinden, ondanks het wetenschappelijk drijfzand onder het verhaal.

New York dient als decor voor een gigantische ramp, voor het eerst sinds de aanslagen van 11 september 2001. Het idee van The Day After Tomorrow is simpel. Door CO 2

-uitstoot wordt het warmer, het waterpeil van de oceanen stijgt, overstromingen zijn het gevolg. Het klimaat verandert. Er woeden tornado's en een nieuwe ijstijd dient zich zomaar aan. De mensheid is de pineut.

Bij het Earth Observatory bestuderen ze dit soort zaken in ernst, al decennialang onder leiding van 'Wally' Broecker, die bekendstaat als de vader van de klimaatwetenschap in de VS. Het gerucht dat hij diende als inspiratiebron voor de bezorgde wetenschapper in de film, ontkent noch bevestigt Broecker. Hij lacht alleen verlegen. Maar een mening heeft hij wel. Het scenario is 'ondenkbaar', de film 'enorm overdreven en misleidend'.

In werkelijkheid is er geen heldere verhaallijn te trekken op de mondiale opwarming. 'We hebben te maken met een systeem dat we nog steeds niet goed begrijpen. Maar daar kan een scenario-schrijver natuurlijk niks mee.'

Toch is hij blij met de film. Volgens Broecker en veel van zijn Amerikaanse collega's is het goed en belangrijk dat het probleem de voorpagina's weer eens haalt. Hij hoopt maar dat bioscoopbezoekers 'slim genoeg zijn om onderscheid te maken tussen sciencefiction en science'.

De serieuze wetenschap kan de hype intussen aangrijpen om de gevolgen van het broeikaseffect - niet bepaald een hot item in media en politiek dezer dagen - voor het voetlicht te krijgen. 'Was het beter als de film niet was gemaakt? Moeilijk te zeggen, maar hij is er en nu moeten we hem gebruiken', zegt Broecker.

Met een verfijnd gevoel voor pr heeft zijn instituut journalisten uitgenodigd voor een rondleiding over de groene campus, even ten noorden van New York. Met passie spreken wetenschappers over boomringen, oceaansediment en golfstromen.

Met de film heeft het niet veel van doen. Maar de algemeen gedeelde conclusie dat de oorzaken en gevolgen van klimaatverandering poel van onduidelijkheid vormen, geeft aan dat The Day After Tomorrow - kosten 125 miljoen dollar - enkel en alleen als actiefilm moet worden gezien.

Dat kan MoveOn niet schelen. De progressieve groep ziet een kans om de politieke agenda aan te vullen en president George W. Bush de oren te wassen.

De plotselinge ineenstorting van de ijskap op Antartica - het begin van de film en van de cataclysmische gebeurtenissen - is een 'verzinsel' volgens Broecker. Volgens MoveOn is het daarentegen de schuld van Bush en andere politici die niets aan het boeikaseffect doen.

De groep zal een speciale premi van de film tonen, gevolgd door een bijeenkomst met onder meer de voormalige vice-president Al Gore en de progressieve komiek Al Franken. 'We kunnen het ons niet veroorloven om tot de dag na morgen te wachten voordat we de klimaatcrisis het hoofd bieden', stelt MoveOn.

Op de website wordt iedereen aangemoedigd The Day After Tomorrow te gaan zien: 'De film die Bush niet wil dat je ziet.' Al Gore vindt 'het non-beleid' op milieugebied zeker zo erg als de non-wetenschap, verhuld als waarheid, in de film. 'We moeten iets met twee sets van fictie', zei hij eerder deze maand. 'De eerste is de film en de andere is de manier waarop de regering-Bush de ernst van het broeikaseffect onderschat.'

Een regeringswoordvoerster was kort in haar reactie: 'Terwijl zij films maken, werken wij aan onze wetenschappelijke kennis, ontwikkelen we nieuwe energie-technologieen verminderen we de broeikas-intensiteit van de Amerikaanse economie.'

Los van de wetenschappelijke en politieke controverse, is voor het eerst New York terug als hoofdrolspeler in een rampenfilm. '11 September' is nog niet vergeten, maar is kennelijk wel lang genoeg geleden. Vrijwel niemand heeft nog bezwaar aangetekend tegen de verwoesting van wolkenkrabbers op het witte doek.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden