Hollywood leert Nederland kennen

De 30ste editie van het Nederlands Film Festival opende gisteravond in Utrecht met de doop van Tirza. Terwijl het publiek de tiendaagse dosis vaderlandse film verstouwt, wordt er door de sleutelfiguren uit de Nederlandse filmwereld druk geborreld, genetwerkt en gelobbyd over hun toekomstige projecten en plannen....

1 (-) Anton Corbijn (1)

Technisch gesproken telt The American niet als Nederlandse film, maar wie maalt daarom? Dankzij de verlegen domineeszoon uit Strijen gaat er in Hollywood én binnen het internationale arthouse-circuit eindelijk weer eens een Nederlander over de tong. Corbijn doet zo meer voor het gewenste, maar nog immer non-existente, ‘internationale profiel’ van de Nederlandse film dan tien goedbedoelde Dutch Angle-dvdboxen/bijeenkomsten bij elkaar.

2 (1) Doreen Boonekamp / Filmfonds (10)

Vorig jaar afgezwaaid, geëerd en geknuffeld als overste van het Utrechtse festival, thans bijna een jaar in functie als directeur van het Filmfonds, de belangrijkste financier van Nederlandse films. Moet met haar jaarlijkse subsidiepot van 35 miljoen euro zo’n tweehonderd werk eisende filmmakers tevreden stellen – een onmogelijke opgave. Maar Boonekamp nam veel goodwill mee uit Utrecht, en maakte een opmerkelijk relletjes-vrij eerste jaar mee. Hield haar organisatie direct onder de loep, via een anoniem ‘klanttevredenheidsonderzoek’ onder Nederlandse filmmakers. Die beoordeelden het fonds met een 6,8. Vooral over de duur van de beslisprocedures en de beargumentatie van de toe- en afwijzingen waren ze minder tevreden. Vanaf nu wordt alles feitelijker en helderder, beloofde Boonekamp.

3 (–) ??? / OCW (3)

De opvolger van Ronald Plasterk is de grote mystery guest van de filmwereld. Wordt de geldstroom gehalveerd of eindelijk – en ten koste van al die leuke kleine orkestjes – opgeschroefd naar Scandinavisch model? De voortekenen lijken beroerd, maar er zijn ook lichtpuntjes. Damesblad Cosmopolitan verrichtte deze zomer spitwerk en informeerde alvast bij politici naar hun lievelingsfilm. Rutte koos Mon Oncle (1958) van Jacques Tati. Wilders, meer een romanticus, The Unbearable Lightness of Being (1988) van Philip Kaufman. Niet direct het bewijs dat de twee recent nog een filmhuis van binnen zagen, maar toch. Ter vergelijking: de hoeder van het vorige kabinet, Balkenende, noemde Komt een vrouw bij de dokter als zijn favoriete film.

4 (4) Carice van Houten (4)

Ach ja, die bijrollen in het buitenland mogen nog wat aangedikt en aangescherpt, maar in afwachting van haar internationale doorbraak regeert Van Houten over de Nederlandse publieksfilm. Producent Eyeworks twijfelde nog even: wil het Nederlandse publiek zo kort na een tragische Van Houten in Komt een vrouw bij de dokter alweer uitlopen voor een tragikomische Van Houten in De gelukkige huisvrouw? Ja hoor, dat wilde het. In Utrecht is de enige echte Nederlandse filmster een zekere winnaar bij het verdelen van de Kalveren, haar vierde wordt het.

5 (3) Lauge Nielsen / Pathé (11)

De Deen Nielsen werd onlangs in de Amsterdamse RAI uitgeroepen tot ‘internationaal bioscoopexploitant van het jaar’, tijdens de Cinema Expo International. Hij staat sinds 1996 aan het hoofd van multiplex-kolos Pathé. De wapenfeiten van 2009: 35 procent van alle Nederlandse bioscoopbezoeken, 1,8 miljoen liter frisdrank, 329 duizend kilo popcorn. Breidde dit jaar uit met 9 locaties (en 48 schermen) tot een totaal van 21 bioscopen (150 schermen), maar daar komen al rap weer wat locaties bij. Komt in 2010 uit op een marktaandeel van zo’n 45 procent. Had dit jaar een geschil met Disney, dat de dvd van Tim Burtons Alice In Wonderland zo snel wilde uitbrengen dat de bioscooprecettes in het geding kwamen. Werd snel geschikt, maar de gevecht zal bij de volgende Disneyblockbuster vermoedelijk weer worden hervat.

6 (8) Reinout Oerlemans (5)

Terwijl zijn internationale televisiebedrijf Eyeworks in de rode cijfers raakte (6,9 miljoen euro verlies over 2009), nam CEO Oerlemans de tijd om een baard te groeien en de Nederlandse filmwereld op z’n kop te zetten met de Kluun-verfilming Komt een vrouw bij de dokter; goed voor meer dan een miljoen bezoekers. Leek zijn carrière als regisseur rap vervolg te geven met de aanschaf van de rechten op de nonfictie-bestseller De vastgoedfraude, maar liet zich van dat idee af intimideren door zijn vastgoedvriendjes.

7 (5) Frans van Gestel / IDTV Film (3)

Motor achter IDTV Film en Motel Films, dat in 2008 de krachten bundelde. Daarnaast bestuurslid van het Internationaal Film Festival Rotterdam. Produceerde o.a. Zwartboek en Alles is liefde. Was dit jaar in Cannes vertegenwoordigd met R U There van David Verbeek, en in Berlijn met Mijke de Jongs Joy. Eclatante bezoekerssuccessen waren dat niet, maar daartoe hoopt Van Gestel dan weer op zijn in Zuid-Afrika gefilmde drama Black Butterflies, met Carice van Houten in de hoofdrol. IDTV produceert ook de nieuwe film van Urszula Antoniak, die vorig jaar de voornaamste Kalveren oogstte met Nothing Personal.

8 (7) Matthijs van Nieuwkerk (5)

Wie zijn film wil promoten, of op zoek is naar subsidie voor een nog verre van gerealiseerd project, kan niet zonder de omarming van de gastheer van het tv-magazine De Wereld Draait Door. Van Nieuwkerk was daarnaast sinds jaar en dag een excellente host van de late night talkshow van het Nederlands Film Festival, maar staat die plaats vanaf deze editie af aan Claudia de Breij. Verstevigt zijn greep op de filmwereld wel via zoon Kees, die samen met kornuit Teddy Cherim tekende voor de regie van het zomersensatietje Sterke verhalen.

9 (–) San Fu Maltha (11)

De man achter Zwartboek, Alles is liefde en Oorlogswinter zegt het even wat rustiger aan te doen, vanwege zijn gezondheid. Maar Maltha’s bedrijf Fu Works is met openingsfilm/Oscar-inzending Tirza en het kwaliteits-oranjedrama Majesteit toch weer nadrukkelijk aanwezig op het Kalverenbal in Utrecht. De producent verkeek zich op de bewerkelijkheid van zijn in Indonesië gefilmde zee-horrorproductie Amphibious 3D (‘Nederlands eerste 3d-film!’), die was toegezegd aan het NFF, maar nog in de montage zit. Is na alle ruzies over het Zwartboek-geld weer on speaking terms met Paul Verhoeven, en produceert diens aangekondigde Couperus-verfilming De stille kracht.

10 (–) Benelux Film Distributors (2)

Het drielanden-distributiekanaal Benelux Film Distributors, vorig seizoen met Oorlogswinter nog goed voor de best bezochte film (800 duizend bezoekers), overtrof zichzelf met de tweeslag Komt een vrouw bij de dokter en De gelukkige huisvrouw. Bracht in Nederland tevens Corbijns The American uit, en hoopt eind dit jaar toe te slaan met Robert Jan Westdijks verfilming van De eetclub. Vecht om de toppositie met de eveneens sterk op Nederlandse film inzettende distributeur Independent, die dit jaar grootleverancier is van de premières op het NFF, met Tirza, Schemer en Lang en gelukkig.

11 (–) Ally Derks /IDFA (1)

Drijvende kracht achter het Amsterdamse festival voor de wereldverbeterende film, dat is uitgegroeid tot het grootste en meest prominente documentairefestival ter wereld. Het International Documentary Film Festival Amsterdam werd dit jaar door de invloedrijke filmwebsite Indiewire op nummer vijf van de toptien van belangrijkste filmfestivals geplaatst, vóór Venetië, Berlijn en Rotterdam. Directeur Derks reikt sinds 2009 ook een lokale prijs voor beste Nederlandse documentaire uit, zodat er – met het Kalf voor beste documentaire van het NFF – nu jaarlijks twee documentairemakers zich de beste van Nederland mogen noemen. Allemaal onderdeel van het vernieuwde prijsbeleid van IDFA-voorzitter en mediamagnaat Derk Sauer, die de anciënniteit en het aanzien van Joris Ivens-award en de Zilveren Wolf inwisselde voor een meer generieke, doch tamelijk kleurloze reeks IDFA Awards. Alsof Cannes plots de Gouden Palm opheft.

12 (16) Sandra den Hamer / Eye Film Instituut Nederland (3)

Oud-directeur van het International Film Festival Rotterdam en van het voormalige Filmmuseum. Sinds dit jaar leidinggevende van het kersverse sectorinstituut Eye, waarin het Filmmuseum, de Filmbank, Holland Film en het Nederlands Instituut voor Filmeducatie zijn opgegaan. Moet nog even wachten voor ze het nieuwe, hypermoderne pand aan het Amsterdamse IJ kan betrekken, maar heeft ondertussen wel al de ganse Nederlandse film digitaal ontsloten, voor eenieder die een paar euro wil neerleggen.

13 (–) René Mioch (2)

Verkeert onverminderd op voornaambasis met de sterren, en melkt die omstandigheid nu doeltreffend internationaal uit. Voorziet met zijn bedrijf FCCE/New Haven Productions nu al 121 landen van promotie-interviews over de nieuwste films, en verkent momenteel de Afrikaanse markt, waar men tenslotte ook recht heeft op films en sterren. CEO Mioch voelt zich niettemin nog even betrokken bij de Nederlandse cinema, en pleitte in een ‘open brief’ voor een ‘motie van wantrouwen in de richting van organiserend orgaan Holland Film’, dat de Nederlandse film met de mislukte Oscar-inzending van Silent Army ‘een zwarte dag’ had bezorgd.

14 (18) Willemien van Aalst (2)

Ex-IDFA, ex-IDTV, nu debuterend als directeur van het Nederlands Film Festival. Ging voortvarend te werk en strikte Rudolf van den Bergs Tirza als openingsfilm. Dat is, na het vorig jaar lauw ontvangen en door menigeen niet als Nederlandse film herkende Spaanstalige Tramontana, in elk geval weer iets waarvoor het volk uitloopt.

15 (13) Paul Verhoeven (7)

Bood Zomergasten een voorgekookte scoop over zijn jongste filmplan: De stille kracht van Couperus. Geproduceerd door San Fu Maltha, die direct na de uitzending het persbericht de deur uitdeed. Nu maar hopen dat Verhoeven er niet toch weer van afziet, zoals bij Knielen op een bed violen, of dat het geld weer niet rondkomt. En of Verhoeven (de jongste 72-jarige in filmland, maar toch) daarna dan snel werk wil maken van zijn beloofde film over een ‘militante Jezus’. 20 miljoen heeft hij daartoe nodig. Filmfonds?

16 (–) Marleen Gorris & Frank Peijnenburg (1)

De vers aangetreden intendanten van het Filmfonds hebben ieder drie miljoen te verdelen. Peijenburg, in het dagelijks leven filmacquisiteur bij distributeur A-film, mag twee jaar lang de artistieke tak bedienen, en hult zijn eisenpakket voor de aanvragers in algemeenheden: ‘eigen geluid... betrokken blik... duidelijke signatuur’. Gorris, de naar Nederland teruggekeerde Oscarwinnares (Antonia, 1995) stort zich op de commerciële cinema en is pragmatischer in haar doelstelling. Gids wil ze zijn, maar dan wel enkel van bewezen talent. Ze wil haar 3 miljoen over 3 à 4 films verdelen, maar behoudt zich het recht voor ‘me zo veel mogelijk met alle stadia van het proces te bemoeien’. Daar moet je maar net zin in hebben, als ervaren filmer.

17 (–) Rutger Wolfson (2)

De directeur van het International Film Festival Rotterdam kreeg de afgelopen editie een golfje kritiek over zich heen. Onder de kop ‘Rotterdam had ‘t’ opende Het Parool vooraf al de aanval, wat vooral zakelijk directeur Patrick van Mil (inmiddels alweer afgezwaaid) witheet maakte: onder de gordel was het, en hoe moest hij dat aan die toch al wegvallende sponsors uitleggen? Dat een beetje discours rond een festival ook gezond kan zijn, wil er in Rotterdam niet in. En zo erg was het allemaal ook weer niet, vriend en vijand concludeerde: de Tiger-competitie was op niveau.

18 (–) Martin Koolhoven (1)

Haalde de Oscar-groslijst (laatste 9) met zijn Winter in Wartime en ging een verbond aan met producent Els Vandevorst onder de naam N279 Entertainment, dat als openingszet de rechten verwierf op Joost Zwagermans bestseller Gimmick!. Koolhoven heeft zelf plannen voor een periodefilm over houwdegen Westerling en een Engelstalige western (The Ugly). De regisseur, die voorheen een film per jaar afleverde, vult de tussenliggende tijd met zijn telefoon: 24 uur per dag is hij filmpaus, Ajax-adviseur en kabinetformateur, voor zijn uitdijend twittergevolg.

19 (14) Monique van Schendelen (5)

Pr-spil in het woud aan Nederlandse films en festivals. Opereert vanuit het naar haarzelf vernoemde MVSP, en rust niet voor elke filmjournalist bekend is met de bij haar ondergebrachte waar. Kan een emotioneel beroep doen op recensenten wanneer het een Nederlandse film betreft: ‘ik wéét wat je denkt, maar probeer je te verplaatsen in al die Friezen die dat schaatsen wél mooi vinden.’

20 (–) Saskia Noort (1)

Levend bewijs dat Nederland soms net Hollywood is – succes dien je direct en eindeloos te kopiëren. Eén goedbezochte filmbewerking van haar thriller Terug naar de kust (350.000 bezoekers) maakt dat regisseurs en producenten nu om het werk van de schrijfster vechten. De eetclub-verfilming is al af, de rechten op De verbouwing en Afgunst zijn gekocht door respectievelijk Column Films en Talent United.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden