Hollandse klasse

KLM-toestellen krijgen dit jaar een nieuwe businessclass. De luchtvaartmaatschappij probeert zich al langer te onderscheiden met Dutch design. Ontwerpster Hella Jongerius neemt op termijn ook de economyclass onder handen.

Het lijkt een detail. In het vloerkleed van de nieuwe businessclass van KLM zitten hemelsblauwe stippen. Het is een speelse verwijzing naar de huiskleuren van de Nederlandse luchtvaartmaatschappij. Het blauwe garen is gemaakt van de stewardessenoutfits die werden afgedankt toen in 2010 de nieuwe kostuums van Mart Visser werden geïntroduceerd. De wol van het donkere kleed is afkomstig van schapen die zijn gefokt voor hun vlees; de wol is een bijproduct. Maar belangrijker dan dit duurzame materiaalgebruik is de huiselijke uitstraling van het nieuwe interieur.


'Vliegen is nog steeds magie', vindt ontwerpster Hella Jongerius (1963), die de upgrade van de KLM-businessclass verzorgde. 'In de eerste plaats natuurlijk door het tarten van de zwaartekracht. Maar ook het aankomen op een vreemde plek is een bijzondere ervaring. Dan wil je tijdens de reis toch niet worden omringd door inwisselbare massaproducten. Je wilt je op je gemak voelen, een beetje als thuis, maar tegelijkertijd worden verwend.' De keuze voor een onregelmatig stippenpatroon lag vervolgens voor de hand. 'Stippen zijn rond en warm, maar staan ook voor avontuur. Daarbij voorzien ze het interieur van een lichtheid die past bij vliegen.'


Op de vliegmarkt is een slag gaande om de gunst van de zakelijke passagier. Flat beds en gastronomie op sterrenniveau (het KLM-menu is samengesteld door Jonnie Boer van De Librije) is niet genoeg. Finnair pakt uit met dessins van de nationale textieltrots Marimekko. Marc Newson pimpte niet alleen de cabines, maar ook alle vliegveldlounges van de Australische luchtvaartmaatschappij Qantas. KLM kiest voor Dutch design down to detail. Dus wordt het interieur van Jongerius gecompleteerd door accessoires van een gelijkwaardig niveau. De toilettas is ontworpen door Viktor & Rolf, Marcel Wanders tekende voor het bestek en het glaswerk. Maar, zo verzekert de KLM, het vertrouwde Delftsblauwe jeneverkruikje blijft gehandhaafd.


Jongerius is een van de blikvangers van Dutch design. Ze vergaarde internationale roem door industriële producten van een ambachtelijke uitstraling te voorzien; met kleine imperfecties in het materiaal of de kleur. Voor stoffenproducent Maharam ontwikkelde ze Repeat, een stof met een patroon dat zich niet om de 10 centimeter maar om de 2 meter herhaalt. Elke bank die ermee wordt bekleed, oogt verschillend maar behoort toch tot dezelfde familie. Dit principe heeft ze voor KLM toegepast op de kussens met elk een iets afwijkend stippenpatroon. De laatste jaren onderzoekt Jongerius, die tegenwoordig woont en werkt in Berlijn, natuurlijke kleurpigmenten. De stoelen zijn uitgevoerd in unieke, warme tinten als mud grey, night blue en aubergine.


Ruim twee jaar werkte Jongerius aan het interieur; alleen aan de plafonds en bagageruimte mocht niets worden veranderd. Elke stoel krijgt een onderscheidende kleur, zodat elke passagier letterlijk zijn eigen plek heeft. De stoel oogt no-nonsense, wat het gevoel van betrouwbaarheid vergroot. Daarbij kunnen ze volledig horizontaal en bieden ze enige privacy doordat ze iets scheef staan. Het standaardgordijn tussen de klassen is vervangen door een kleed met aan beide zijden een ander patroon. Een vrolijk strepenpatroon voor economy en stippen voor business, wat de suggestie van een doorkijk wekt.


Hoe logisch de aanpassingen van Jongerius ook klinken, het kostte nogal wat overredingskracht om KLM mee te krijgen. Door de nieuwe indeling wordt de capaciteit met vijf tot acht stoelen gereduceerd, afhankelijk van het type vliegtuig. Er moeten nu niet één maar vijf reservehoezen liggen op elke luchthaven. Ook weegt het cabinegordijn zwaarder en in de luchtvaartindustrie telt elke gram. De operatie kost ongeveer 300 miljoen euro.


De eerste passagiers vliegen vanaf juni in Dutch design; een jaar later zijn alle vliegtuigen voorzien van de nieuwe businessclass. Daarna zal Jongerius zich buigen over de economyclass. Tot die tijd moet de modale reiziger genoegen nemen met een fraai cabinegordijn.


POLDERSOFA

Ontwerpster Hella Jongerius (1963) maakte naam met producten met opzettelijke imperfecties. Tegenover de voorspelbare esthetiek van het massaproduct plaatst zij de schoonheid van het unieke ambacht. Haar bekendste ontwerp is de Poldersofa, die ze in 2005 ontwerp voor Vitra. De bank is afgewerkt met verschillende knopen, alsof de originele exemplaren zijn vervangen door knopen die toevallig in een keukenla lagen. De gloednieuwe bank oogt opzettelijk versleten, als bewijs dat aan dit product veel aandacht is besteed. De Poldersofa groeide uit tot de best verkopende bank van Vitra.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden