Hollands beste

De klassieker Parsifal, een dansvoorstelling die om vijf uur 's ochtends begint en een verbluffend gespeelde Marylin Monroe: onze kunstredacteuren zetten de mooiste voorstellingen op een rij.

The Master and Margarita

1De Britse regisseur en acteur Simon McBurney kiest na de opera A Dog's Heart (Holland Festival 2010) opnieuw voor de Russische schrijver Michail Boelgakov, en wel voor diens roman De Meester en Margarita. Het lijkt haast ondoenlijk een dergelijk gecompliceerd werk om te bewerken voor theater. Het boek heeft meerdere verhaallijnen, stijlsprongen en dan is daar nog de context, die gedegen kennis van de Sovjet-maatschappij uit de jaren dertig en veertig veronderstelt.


McBurney en zijn vaste gezelschap Complicite slagen erin zelfs de weerbarstigste passages op inventieve wijze over het voetlicht te brengen. Hun Master and Margarita is een ongelooflijk soepel en snel draaiend raderwerk, een humorvol en scherp geënsceneerd geheel met een beeldtaal die met enige regelmaat aan opera refereert. Dat kan uitbundig zijn, maar op geëigende momenten ook bijzonder intiem. (KV)


The Master and Margarita door Complicite. Regie: Simon McBurney. Stadsschouwburg Amsterdam (Rabozaal), 21, 22 en 23/6.


De Misdaad

2Behalve The Master and Margarita (zie hierboven) nog zo'n monumentale Europese roman op het toneel: De man zonder eigenschappen van Robert Musil. De Vlaamse regisseur Guy Cassiers heeft het derde deel, 'De misdaad', net voltooid. Dat kan, evenals de twee eerdere delen, als afzonderlijke voorstelling gezien worden. Met de voltooiing van het drieluik is het nu ook mogelijk de 'Musilmarathon' in zijn geheel te genieten: een caleidoscopisch geheel van opnieuw actuele, scherpe politieke en menselijke schetsen en observaties die de weerspiegeling vormen van een steeds woeliger Europese samenleving. Prachtig vormgegeven en ingenieus uitgedacht door Cassiers en zijn Toneelhuis. (KV)


De misdaad (De man zonder eigenschappen III) door Toneelhuis. Regie: Guy Cassiers. In Stadsschouwburg Amsterdam op 22/6; Musilmarathon op 23 en 24/6 in de Stadsschouwburg Amsterdam.


Macbeth

3Johan Simons is gastregisseur bij Toneelgroep Amsterdam, waar hij voor deze co-productie met het Holland Festival koos voor Shakespeares bloederige drama Macbeth. Voor Simons is Macbeth een genetische studie van het geweld. 'Het geweld komt niet van buiten, maar is in de mens zelf als mogelijkheid geprogrammeerd', vindt hij.


Het echtpaar Macbeth voert in zijn visie een programma uit van systematische vernietiging. Aan het einde daarvan staat, paradoxaal genoeg, de wederopstanding van het goede. Simons laat het Schotse drama over de koning die niet van ophouden weet - en met zijn gewetenloze vrouw in een neerwaartse spiraal terechtkomt - spelen door Fedja van Huet als Macbeth en Chris Nietvelt als zijn Lady. Verder met Roeland Fernhout, Hans Kesting en Fred Goessens. (HJ)


Macbeth van Shakespeare door Toneelgroep Amsterdam. Regie: Johan Simons. In Stadsschouwburg Amsterdam van 7 t/m 16/6.


The life and death of Marina Abramovic

4Op voorhand dé hit van deze editie van het Holland Festival, althans wat betreft de voorverkoop. Performancetheater van, met en door kunstenares Marina Abramovic, geregisseerd door de al even befaamde Robert Wilson, met medewerking van Anthony and the Johnsons (muziek) en acteur Willem Dafoe. In een serie tableaus zet Wilson de biografie van Marina Abramovic op toneel, met droombeelden, hypnotiserende slowmotions en verstilde scènes waarin de kunstenares zowel haar eigen moeder speelt als 'de boze heks die haar jeugd vergiftigde'. Dafoe is de verteller en Anthony zingt live enkele nummers. Wilson staat bekend als de tovenaar van beelden, wat soms resulteert in een bewegend plaatjesboek, soms in hoge kunst. (HJ)


The life and death of Marina Abramovic door Teatro Real en Manchester International Festival. Regie: Robert Wilson. In Theater Carré Amsterdam, 22, 23 en 24/6.


La création du monde

5Begin jaren twintig was 'zwarte' kunst uit Afrika en Amerika en vogue in Parijs. Het daar gevestigde Ballet Suédois (1920-25) maakt in 1923 La création du monde, 'een negro-kubistische fantasie' over het ontstaan van de wereld volgens Afrikaanse mythes. Componist Darius Milhaud liet zich voor het stuk inspireren door de jazzmuzikanten die hij net in Harlem had gehoord, kunstenaar Fernand Léger ontwierp kostuums en maskers gemodelleerd naar Afrikaanse dierenrituelen.


Tegenover een reconstructie van dit ballet, gedanst door het Ballet de Lorraine, zet de Congolese choreograaf Faustin Linyekula (1974), in 2007 winnaar van de Prins Claus Prijs, zijn Afrikaanse commentaar. Hij gaat het geïdealiseerde, exotische beeld te lijf dat destijds van Afrika bestond. De combinatie van reconstructie en interpretatie klinkt op voorhand spannend. Een mooie kans ook om de vernieuwing van bijna een eeuw geleden te zien. Les Ballets Suédois combineerde dans met acrobatiek, circus en zelfs film, en concurreerde met Diaghilevs befaamde Les Ballets Russels. (MvdL)


La creation du monde. Het Muziektheater Amsterdam, 13 en 14/06.


Révolution

6Twee jaar geleden kon het Nederlandse publiek dankzij het festival Julidans kennismaken met de Franse choreograaf Olivier Dubois. Hij interpreteerde op eigenzinnige wijze de dansklassieker L'après-midi d'un faune. Met zijn corpulente lijf danste hij zelf de rol die de 'goddelijke' balletster Vaslav Nijinsky legendarisch had gemaakt. Een schande, vonden sommigen.


Nu komt Dubois naar het Holland Festival met weer zo'n kunstwerk waarover alles al gezegd lijkt: Ravels Boléro. Dubois laat er twaalf vrouwen op paaldansen. Maar dan anders. Op de aanzwellende, opzwepende klanken draaien de danseressen twee uur lang rondjes, strak en gedisciplineerd. Ze houden vol als geharde arbeiders in een fabriek, als de raderen van een machine, als soldaten die hun eigen lange mars lopen. Verwacht geen erotiek, wel een spel met verwachtingen.


De originele Boléro duurt overigens slechts 15 minuten en bestaat uit twee thema's. Ravel componeerde het stuk in 1928 voor een Russische, Ida Rubinstein. (MvdL)


Révolution van Olivier Dubois. In Theater Bellevue Amsterdam, 10 en 11/6. Op 11 en 12/8 is de voorstelling ook te zien op het theaterfestival Boulevard in Den Bosch.


Addio alla fine

7Zondagochtend 17 juni, als Amsterdam nog slaapt of net te ruste gaat, vertrekt om 5 uur 's ochtends vanaf Muziekgebouw aan het IJ een Ark van Noach richting onbekende bestemming. Aan boord bevinden zich dansliefhebbers van het zinderende oeuvre van Emio Greco ¿PC. En de as van een overleden operazangeres.


Choreograaf Greco en compagnon Pieter Scholten laten zich opnieuw inspireren door hun filmgoeroe Federico Fellini, dit keer door zijn tragikomische bootreisfilm E la nave va (1983). De performance voltrekt zich in haltes, zeven in getal. Misschien zet het schip koers richting laatste bestemming, maar als we de titel Addio alla fine goed interpreteren, wordt het beoogde einde een nieuw begin met een magische vermenigvuldiging van dansers. Wie niet zo vroeg uit de veren wil, ruilt de avond ervoor het Nederlands elftal in voor dit dansend schip. (AE)


Addio alla fine door Emio Greco / PC ; vertrekpunt bij Muziekgebouw aan het IJ, 16 t/m 21/6.


Enfant

8In 1996 presenteerde het dansfestival Springdance hard beukende, naakte onderlichamen op een 7 meter hoge stellage. Met deze Aatt... Enen... Tionon introduceerde het festival de Franse choreograaf Boris Charmatz in Nederland. Het publiek viel uiteen in haters en liefhebbers. Vijf jaar later herhaalde het Holland Festival deze voorstelling vol rauwe zelfpijniging als opmaat voor een meerjarige verbintenis met de radicale representant van de non-danse-stroming.


In Enfant, vorige zomer de opening van Festival d'Avignon en nu in Amsterdam, worden kinderen voortbewogen door negen volwassen dansers. Zij vangen de breekbare lichaampjes op, tillen ze de lucht in, laten ze zweven en vliegen en knuffelen ze zo vastberaden dat de kinderen weinig keus hebben.


De machtsverhouding lijkt op z'n minst dubieus. Wie bepaalt de regels op deze dansende speelplaats? Enfant was eerder deze maand in Brussel te zien en werd daar 'verontrustend' genoemd. (AE)


Enfant van Boris Charmatz. In Westergasfabriek Amsterdam, 8 en 9/6.


Antony and the Johnsons

9Wegens succes geprolongeerd op het Holland Festival: Antony and the Johnsons. In 2009 speelde de androgyne gevoelszanger in Carré, waar een run op toegangskaarten ontstond. Deze editie treedt Antony Hegarty met band aan in Het Concertgebouw, net als drie jaar geleden naast het Metropole Orkest. Hij zingt een selectie uit zijn vier albums, en het nummer Cut The World, dat hij schreef voor de productie The Life and Death of Marina Abramovic van Robert Wilson, waarin Antony, verderop in het Holland Festival, ook te zien zal zijn.


De show in Het Concertgebouw zal volgens de organisatie gepaard gaan met 'een spectaculaire lasershow'. (RvG)


Antony and the Johnsons & Metropole Orkest, Het Concertgebouw, 5/6.


Requiem, de Rode Kimono

10Speciaal voor het Holland Festival schreef de Nederlandse componist Micha Hamel twee nieuwe werken, die beide op het festival hun wereldpremière beleven. Zijn Requiem is een liederencyclus voor tenor en piano, aangevuld met een tienkoppig ensemble en de acteur Porgy Franssen. Als liedteksten voor dit Requiem dienen de beroemde laatste woorden van culturele helden als Karl Marx, Franz Schubert en John Keats. Zo draagt Hamel de kunstcultuur ten grave, in iets dat een kruising moet worden tussen een concert, een ritueel en theater.


Hamels tweede compositie, De Rode Kimono, is een stuk geschreven op het gelijknamige schilderij van George Breitner, dat voor de gelegenheid wordt opgesteld op het podium. Op een scherm zijn close-ups van het schilderij te zien; de componist hoopt dat we het beroemde werk eindelijk eens goed bekijken. (RvG)


Micha Hamel: Requiem en De Rode Kimono, De Duif en Muziekgebouw aan 't IJ, 5 en 6/6, en 18 en 19/6.


Lilith

11De vrouw van de eerste mens op aarde was niet Eva, zoals wij weleens denken, maar Lilith, volgens het Alfabet van Ben Sira, een joodse mythe uit de 8ste eeuw. De Amerikaanse sopraan Claron McFadden, die al geruime tijd in Nederland woont, maakte een muziektheatervoorstelling over deze eerste vrouw. Lilith gaat op het Holland Festival in wereldpremière.


In regie van filmmaker Frans Weisz en samen met acteur Jeroen Willems zet McFadden een productie neer die toneel, film, klassiek en jazz combineert en vragen stelt over de verhouding tussen man en vrouw, en mens en God.


Lilith is het eerste stuk van McFadden in een geplande reeks voorstellingen die de Iron Maiden Chronicles gaan heten: muziektheatrale portretten over sterke vrouwen. Lilith is als try-out al te zien op de Operadagen Rotterdam, vanaf dit weekeinde. (RvG)


Lilith, Theater Bellevue, 2 en 3/6.


Parsifal

12Niet te missen hoogtepunt van het Holland Festival 2012: Richard Wagners Parsifal, in regie van festivaldirecteur Pierre Audi, met het Koninklijk Concertgebouworkest onder leiding van Iván Fischer in de bak van Het Muziektheater. Het decor is van de beeldend kunstenaar Anish Kapoor. Een highlight, vindt de festivalorganisatie zelf, die in het programma wordt aangegeven met een rood sterretje.


Met een beetje goede wil kunnen we deze Parsifal zien als de aftrap van het Wagnerjaar 2013, waarin de 200ste geboortedag van de Bayreuther geweldenaar wordt gevierd.


Er zijn nog kaarten, maar het gaat hard. Laat u niet verrassen. Of kom anders op maandag 25 juni naar het Oosterpark, waar deze Parsifal live wordt uitgezonden. Picknickmanden toegestaan. (RvG)


Parsifal, Het Muziektheater, van 12/6 t/m 8/7.


Waiting for Miss Monroe

13Nog een wereldpremière van De Nederlandse Opera: Waiting for Miss Monroe, van de Nederlandse componist Robin de Raaff, in regie van Lotte de Beer, op een libretto van Janine Brogt.


De opera over het leven van filmidool Marilyn Monroe moet een karakterschets worden van een door angsten gekwelde actrice die zich heeft afgesloten van de buitenwereld. Zij spreekt alleen nog met haar opnameapparaat. De titelrol wordt vervuld door de Amerikaanse sopraan Laura Aikin, een geziene gast in de grote operahuizen van de wereld. Over haar rol zegt zij: 'Het mag geen imitatie worden. Het is een interpretatie.' Maar ze lijkt wél. (RvG)


Waiting for Miss Monroe, Stadsschouwburg, van 9 t/m 16/6.


Colofon


Deze Holland Festival-tips werden samengesteld door Karin Veraart, Annette Embrechts, Mirjam van der Linden, Hein Janssen en Robert van Gijssel.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden