Hollande draagt macht over aan Macron: deed Hollande het echt zo beroerd?

De Fransen zien hun president het liefst als een welhaast mythische figuur. Die rol paste de onhandige François Hollande slecht. Vandaag draagt hij de macht over. Heeft hij het echt zo beroerd gedaan?

De Franse president Hollande (links) zal om 10 uur deze ochtend de macht overdragen aan zijn opvolger Emmanuel Macron. Beeld anp

Vorige week bezocht president Hollande het Normandische Alençon. Er was iets vreemds aan de hand, schreef Libération. De burgers stroomden massaal toe, iedereen had een glimlach op zijn gezicht, veel mensen vroegen om een handtekening. 'Niet één iemand heeft de president uitgefloten', constateerde een tevreden, maar enigszins verbaasde burgemeester.

In feite is François Hollande al ex-president, hoewel hij pas zondag de macht zal overdragen aan zijn opvolger Emmanuel Macron. Een vertrek uit de politiek doet wonderen voor de populariteit. Toen Jacques Chirac in 2007 afscheid nam na twaalf jaar presidentschap stelde nog maar 30 procent van de Fransen vertrouwen in hem. Chirac was een slechte president geweest, zo luidde het algemene oordeel, die Frankrijk slechts stagnatie had gebracht. Le roi fainéant, 'de luie koning', zo werd hij door zijn opvolger Nicolas Sarkozy genoemd.

Maar in 2015 vond 63 procent van de Fransen dat Chirac een goede president was geweest, vóór Mitterrand (61 procent), Giscard d'Estaing (57 procent) en Nicolas Sarkozy (39 procent). Afstand stemt mild. Chirac wordt tegenwoordig niet meer gezien als een machteloze en corrupte politicus, maar als een gezellige bierdrinker die met iedereen uit de voeten kon, van de wereldleiders tot de boeren op de landbouwbeurs Salon de l'Agriculture in Parijs.

Ook François Hollande is een aardige, geestige man. Wellicht zal hij over tien jaar met enige vertedering worden bekeken als het grappige, wat onhandige mannetje dat achter op de scooter op weg was naar zijn minnares.

Hoe verloopt de machtswisseling?

De nieuwe president Macron gaat zondag om 10 uur eerst naar het Élysée. Na een kort gesprek - de passation du pouvoir oftewel de overdracht van de macht - vertrekt de oude president Hollande uit zijn paleis. Vervolgens vindt in het Élysée de investiture plaats, de bevestiging in het presidentiële ambt. De officiële verkiezingsuitslag wordt voorgelezen en de president krijgt het Grootkruis van het Légion d'Honneur.

Na een lunch met enkele genodigden rijdt de nieuwe president in een open auto over de Champs-Élysées. Onder de Arc de Triomphe legt hij een krans bij het graf van de onbekende soldaat. Ten slotte wordt hij ontvangen door de burgemeester van Parijs.

Hollande moet wel van ver komen. Hij is de minst populaire president uit de geschiedenis van de Vijfde Republiek. Slechts 14 procent van de Fransen heeft vertrouwen in hem. Van Hollande de politicus is ook weinig blijven hangen. Hij kreeg de economie niet aan de praat, was de doodgraver van de Parti Socialiste, onder zijn leiding werd Frankrijk getroffen door een ongekende reeks aanslagen.

'Ik zou willen dat men van mij zegt dat ik moedig was, omdat het de waarheid is. En moedig, dat wil zeggen dat ik me goed heb gehouden, zelfs bij de belangrijkste onderwerpen, de aanslagen, het terrorisme in Mali, de crisis van de publieke financiën, de concurrentiekracht van het bedrijfsleven, de sociale wetten, het homohuwelijk. Ik heb me goed gehouden door demagogie en gemakkelijke oplossingen te weigeren. Daarvoor heb ik de prijs van de impopulariteit betaald', zegt Hollande in het boek Un président ne devrait pas dire ça ('dat zou een president niet moeten zeggen'), waarvoor hij tijdens zijn ambtsperiode maar liefst 61 keer werd geïnterviewd door de journalisten Gérard Davet en Fabrice Lhomme van Le Monde.

Hollande was niet zo'n rampzalige president als vaak wordt beweerd, schrijven Davet en Lhomme. Zijn economisch beleid ging volgens de meeste economen in de goede richting: lastenverlichting voor het bedrijfsleven, een zekere flexibilisering van de arbeidsmarkt. Maar de compromiszoeker Hollande probeerde iedereen tevreden te stellen, waardoor niemand tevreden was. Rechts vond zijn hervormingen veel te bescheiden, terwijl links ze juist als verraad aan de socialistische idealen beschouwde.

Wellicht hoopt Hollande dat hij achteraf erkenning zal vinden, zoals de Duitse bondskanselier Gerhard Schröder. Hij verloor de verkiezingen van 2005, maar zijn hervormingen van de sociale zekerheid worden nu gezien als basis voor de bloei van de Duitse economie. Maar Schröder greep keihard in, terwijl Hollandes hervormingen te voorzichtig waren om economisch veel zoden aan de dijk te zetten.

Het grote probleem van Hollande was dat hij het presidentschap niet incarneerde, oordelen ook Davet en Lhomme. Misschien was hij best een aardige premier van Noorwegen geweest, zeggen ze. Maar in Frankrijk is de president een bijna heilige figuur, de man die op haast mystieke wijze de wil van het volk belichaamt. Dat paste slecht bij monsieur Normal Hollande.

François Hollande. Beeld afp

Vanaf morgen mag hij zich terugtrekken in de gelukzalige luwte van het ex-presidentschap, goed verzorgd worden door de Franse staat met een pensioen van 15 duizend euro netto per maand, een gemeubileerd appartement, een auto met chauffeur, twee bedienden, twee lijfwachten en zeven medewerkers. Wel heeft Hollande de regeling voor ex-presidenten versoberd: na vijf jaar heeft hij nog maar recht op één bediende en drie medewerkers.

De confrontatie met de weerspannige werkelijkheid kan hij voortaan overlaten aan Emmanuel Macron, die veel meer dan Hollande de grandeur van het presidentschap aanvaardt, getuige zijn eenzame wandeling over de binnenplaats van het Louvre, onder de klanken van het Europese volkslied. Toch leek hij klein en kwetsbaar, in het immense decor van het Louvre, onder het enorme gewicht van het presidentschap.

Macron is jong en ambitieus, maar zal hij het ook beter doen dan Hollande? Of zal hij evenzeer vastlopen door de keiharde oppositie van zijn politieke tegenstanders en de straat? Bij zijn inauguratie in 1974 zei president Valéry Giscard d'Estaing: 'Zie hier hoe het boek van de tijd zich opent met de duizeling van zijn lege pagina's.'

François Hollande en Julie Gayet: 'l'amour secret du president'

Wat heeft Hollande wél goed gedaan?

Terrorisme

Na de aanslagen op Charlie Hebdo en een Joodse supermarkt in januari 2015 reageerde Hollande waardig, menselijk en beheerst. 'Het land is niet omgevallen, maar we waren er niet ver vandaan', zei hij zelf.

Homohuwelijk

'Dit zal in de geschiedenisboekjes blijven, zoals de afschaffing van de doodstraf en de legalisering van abortus', aldus Hollande over het homohuwelijk.

Griekenland

In juli 2015 speelde Hollande een cruciale rol op de Europese top waardoor Griekenland in de euro kon blijven. Hollande: 'Ik denk dat een ander dan ik Griekenland had opgeofferd.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden