Holland voelt zich Rusland

Bezoek uit Holland. In Holland. Welkom. Of toch niet? In de buitenwijk van Sebastopol is goed te zien wat Poetin bedoelde toen hij zei dat het uiteenvallen van de Sovjet-Unie de grootste tragedie van de 21ste eeuw was.

De melkboer komt op vrijdag, zaterdag en dinsdagmiddag. Hij toetert twee keer, gooit de deuren van zijn kleine vrachtwagen open en wacht op de grootmoeders uit Holland. Met grote plastic tassen komen ze aangelopen. Het zint ze niet. De zure room is duurder geworden, de kwark heeft niet de juiste dikte. Ze praten altijd al veel, maar sinds de politieke crisis op de Krim praten de oudere vrouwen van Holland dwars door elkaar heen. Als het nodig is urenlang. 'Wij zijn echt niet zo dom als u denkt hoor! Wij willen dat de regering door het volk gekozen is, niet van de radicalen die de macht grijpen! Wij willen bij Rusland! We zijn al Rusland! Nee, Oekraïne! Rusland! We zijn een diepgelovig orthodox volk! Het is allemaal de schuld van Amerika! En de melk is duurder geworden!'


De melkman heeft er genoeg van. Hij klapt de deuren van zijn kleine vrachtwagen dicht en rijdt naar het volgende dorp.


Dit dorp heet Holland. Volgens de inwoners is het vernoemd naar de Nederlandse scheepsbouwers die op uitnodiging van Peter de Grote op de Krim hielpen bij het opzetten van de Russische marine. Veel meer dan een afgelegen buitenwijk van havenstad Sebastopol is Holland niet. Het lagere deel van de stad ligt aan het water, het hogere deel is vooral Sovjetbouw.


Houten huizen, monumenten, gedenkstenen of enige vorm van geschiedenis is er in Holland niet. Aan het pleintje tegenover een piepklein betonnen orthodoxe kerk in aanbouw staan een handvol gebouwen die nog van voor de Russische revolutie stammen. 'Opgetrokken door Catherina de Tweede!', roepen de grootmoeders. 'Niet, Peter de Grote!' Jaartallen vliegen in de rondte, maar niets klopt. In Holland weet niemand waarom Holland Holland heet.


Cafés of restaurantjes zijn er niet. Bij een paar kruidenierswinkeltjes kun je een kop oploskoffie krijgen, dat is het wel. 'Ik zou graag een paar stoelen neerzetten', zegt de goedlachse Tatjana. Ze verkoopt vooral drank.


Vanaf een steiger vertrekt drie keer per dag een veerboot naar het centrum van Sebastopol. Ook bij het wachthokje duikt Tatjana weer op. 'Tatjana van de kruidenierswinkel, ik hou van je!' staat er in grote graffitiletters op de muur beklad. De kleine wachtruimte doet ook dienst als mededelingenbord: leningen afsluiten, pianolessen nemen en concerten bijwonen, het kan allemaal. Aan de zijkant staat er met een rode spuitbus 'Punk is not dead'. Een hele geruststelling.


Wie rondloopt in Holland ziet wat Vladimir Poetin bedoelde toen hij zei dat het uiteenvallen van de Sovjet-Unie de grootste tragedie van de 21ste eeuw was. Holland is vergeten, een afgedankte baai in een hoekje van een stad. De huizen vallen van ellende uit elkaar, de wegen zitten vol met gaten. Hele gebouwen staan leeg. Zelfs het internetcafé is al jaren dicht.


Over de Russische marinekazerne kun je lopen, de hekken zijn omgevallen en nooit meer opgetrokken. Wanneer je je ogen half dichtknijpt zie je hoe het vroeger was. De kade vol flanerende matrozen, de gebouwen geverfd. De studenten die het afval opruimen en het idee dat de overheid de rest van je leven voor je zorgt. Aan die droom kwam een einde de dag dat de Sovjet-Unie uit elkaar viel en de dag dat Holland plots een Oekraïens dorp was.


Bijna niemand weet het, maar in Holland staat een enorm instituut voor toegepaste kernfysica. Het complex ligt achter een paar heuvels en is afgegrendeld met een hoog hek. Auto's die het terrein op- of afgaan worden grondig doorzocht, bezoek moet zich melden bij de beveiliging.


'Hallo? Controlepost 1-1-3. Over.'


'Hier centrale. Wat is de situatie? Over.'


'Twee journalisten uit Holland. Willen het complex op. Over.'


'En waarom zou dat niet kunnen? Over.'


'Centrale. Hoe leg ik dat uit? Ze komen uit dat andere Holland. Niet ons Holland. Het zijn buitenlanders. Over.'


'Dan is het simpel, post 1-1-3. Voor buitenstaanders is het terrein verboden. Militair terrein. Over en uit.'


De studenten aan de poort willen wel een praatje maken. Ze zien het met lede ogen aan, de politieke chaos op het schiereiland. Maar bang, bezorgd of ongerust zijn ze niet. 'Het verschilt allemaal niet zo veel van elkaar', legt Bogdan uit. 'Hoe je het wendt of keert, dit is de post-Sovjetwereld. Alles wat je hier ziet, stamt uit de Sovjettijd, inclusief onze universiteit. Oekraïne leeft met een post-Sovjettrauma, Rusland doet dat ook. Maakt het dan uit of dit technisch gezien Rusland of Oekraïne is? Wat mij betreft niet.'


'Hé Bogdan! Heb je het examen nano-technologie nu afgerond?', vraagt een voorbijganger. Bogdan haalt zijn schouders op. 'Loser! Die Leonardo DiCaprio krijgt nog eerder een Oscar dan dat jij je bul haalt!' Of hij gaat stemmen in het aankomende referendum weet hij nog niet. 'Het is toch al besloten, waarom zou je?'


Galina Moltsjima, de 20-jarige voorzitter van de studentenraad, komt naar buiten. 'Jullie mogen toch de universiteit in', zegt ze. 'En er is vanavond een concert.' Anders dan in Nederland wemelt het in Holland op de technische universiteiten van de studentes. 'Behalve bij raketontwerp, dat is natuurlijk wel een mannending.'


Op deze universiteit geen politieke verenigingen of studentenclubs. 'Het is simpel. Lenin zei het al. Leren, leren en nog eens leren. Nou ja, en af en toe drinken we eens wat', lacht Moltsjima. Niet in Holland, maar in Sebastopol. 'Er wonen hier bijna geen studenten, dit is echt een deprimerend shit-hole. De meeste studenten huren tijdens het laagseizoen vakantiewoningen.'


Met het drinken zijn de twee meisjes op het bankje aan de kade alvast begonnen. Het is elf uur 's ochtends, maar een mierzoet vruchtenbiertje moet kunnen. 'En', vraagt de brutaalste van de twee. 'Waar zijn de meisjes mooier, in Holland of in Holland?'


'Hier natuurlijk', zeg ik.


'En terecht', zegt het meisje. 'Dit is immers Oekraïne.'


'Geen Rusland?'


'Nog niet.'


Een voorbijganger kan er hartelijk om lachen. Tot hij ons bij de ellebogen pakt. 'Luister eens, stelletje westerse spionnen. We volgen jullie al uren. Het is maar dat je het weet, maar dit is jullie Holland niet. Opgeduveld.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.