Holland Festival ging letterlijk en figuurlijk grenzen over

Meer bezoekers, onder wie meer jongeren, en diverse 'grensoverschrijdingen' kenmerkten het Holland Festival van dit jaar.

Bij het slotapplaus gaan 275 fagotten omhoog, een nieuw wereldrecord. Beeld Sander Heezen

De 69ste editie van het Holland Festival heeft flink meer bezoekers getrokken dan vorig jaar. De afgelopen vier weken kochten 86 duizend bezoekers een kaartje voor theater, dans of muziek tijdens Nederlands meest prestigieuze cultuurfestival. Vorig jaar waren dat er 69 duizend.

Het aantal voorstellingen was weliswaar iets groter, 105 tegenover honderd in 2015, maar de zaalbezetting steeg met 5 procent. Volgens een woordvoerder komen steeds meer jongeren af op het cultuurprogramma. 'We hebben een aantal jaren geïnvesteerd in campagnes voor een jongere doelgroep, ook via sociale media. Dat werpt nu zijn vruchten af.' Het is de tweede editie onder leiding van artistiek directeur Ruth Mackenzie die vorig jaar Pierre Audi opvolgde.

Verkenning van grenzen

Echt thematisch was het Holland Festival 2016 niet. Officieel was het thema 'Edges of Europe' maar Mackenzie liet vooraf weten niet zo aan thema's te hechten. Toch ging een aantal voorstellingen wel degelijk over de grenzen van Europa, letterlijk en figuurlijk. Over het politieke systeem, de democratie en recente oorlogen. Belangwekkend was The Dark Ages van Milo Rau en interessant ook Ça Ira (I) - Fin de Louis van Joël Pommerat. De meest persoonlijke producties waren het mooist: Simon McBurney's geluidstheater The Encounter en de berichten vanuit Syrische graven in Gardens Speak. Tegenvallend: The Walking Forest van de vorig jaar nog bejubelde Christiane Jatahy en Stella van Neil Bartlett. Keurig Engels, maar ook ontoegankelijk theater over een transgender in het Victoriaanse tijdperk.

In het Nederlandse theateraanbod werden ook andere grenzen verkend: tussen privé en openbaar (Privacy) en tussen seks, genot en lust in de toekomst (The Future of Sex). Met wisselend resultaat. Bij de dans had de programmering uitgesprokener gemogen. De terugkeer van Nelken van Pina Bausch werd een gebeurtenis van jewelste. Er klonk 'gedateerd', maar de lange ovaties overstemden deze kritiek.

Scène uit Ça Ira (I) - Fin de Louis Beeld Elizabeth Carecchio

Allerminst vernieuwend

Tegenvallend in de muziekprogrammering waren de werken van composer in residence, de Oostenrijkse Olga Neuwirth. Zij trok in het buitenland de aandacht met grootschalige muziekprojecten, maar vernieuwend was haar tijdens het festival uitgevoerde Le Encantadas allerminst.

Muzikaal keek het Holland Festival over de grenzen van 'Edges of Europe' met een optreden van The Syrian National Orchestra for Arabic Music. De musici in de diaspora bezorgden het publiek, onder wie asielzoekers, een feelgoodavond. De productie kwam tot stand in samenwerking met Africa Express, een collectief van Afrikaanse en Westerse muzikanten. Met een uitbundige uitvoering van Terry Riley's minimal-muziekstuk In C Mali sloten de laatsten zaterdagavond het festival af na een feestelijke editie van de door Mackenzie geïntroduceerde Proms.

Scène uit Gardens Speak Beeld Jesse Hunniford

275 fagotten in het Concertgebouw: een wereldrecord

De Red de Fagot-actie van Bram van Sambeek is geslaagd.

'Als het niet lukt, ga ik gewoon playbacken', zegt de fagotspeler naast me tijdens de generale repetitie. 'Ik krijg die hoge C er nog niet lekker uit.' Maar een hoge C meer of minder, of vals, zal niemand een zorg zijn tijdens de uitvoering van het werk Grand Subphonia, dat de toepasselijke ondertitel heeft voor immens veel fagotten.

Als een muzikaal legertje betreden immens veel fagottisten zaterdagmiddag het Concertgebouw. Ze vullen het podium en staan rondom het publiek in de grote zaal waaruit de stoelen zijn weggehaald voor de Proms, de serie feestelijke concertjes ter afsluiting van het Holland Festival. Het is een bonte mix van jong en oud, van ervaren amateurs en beginners. Voor de meesten is het hun eerste en vermoedelijk enige optreden in Nederlands tempel van klassieke muziek.

Fagottist Bram van Sambeek in het Concertgebouw. Beeld Sander Heezen

Bram van Sambeek

's Lands bekendste fagottist Bram van Sambeek lanceerde vorig jaar tijdens het Holland Festival de actie Red de Fagot, die met Grand Subphonia zijn apotheose beleeft. Componist Merlijn Twaalfhoven schreef een stuk waaraan iedereen kan deelnemen, speels en idiot proof.

Voor enkele tientallen deelnemers begon het avontuur vier weken geleden met een crashcourse fagot spelen. Ondanks de instructies viel het niet mee het instrument thuis in elkaar te knutselen en er fatsoenlijk geluid uit te krijgen. Na wat repetities bleek 'die kachelpijp best een spannend instrument', zei buurman.

Tijdens de uitvoering vult de zaal zich soms met massale, sonore klanken, dan weer met virtuose solopartijen van Van Sambeek. 'Kippenvel', zegt mijn buurman later. Die hoge C is niet gelukt, 'maar: alles klinkt mooier in het Concertgebouw'. Wel gelukt: een vermelding in het Guinness Book of World Records. Bij het slotapplaus gaan 275 fagotten omhoog, een nieuw wereldrecord.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.