Nieuws Vastgoedfraude

Hogere straffen voor ‘witte boorden’

Als de rente de afgelopen tien jaar was gestegen in plaats van gedaald, was Vestia nu nog altijd de grootste woningcorporatie van Nederland. Kasbeheerder Marcel de Vries had zich verder kunnen toeleggen op het uitbreiden van zijn collectie ‘verzamelwijnen’. En financieel tussenpersoon Arjan Greeven was als jachtheer in Duitsland nog altijd de gebraden haan geweest.

Ex-topman van woningcorporatie Rochdale, Hubert Mollenkamp. Beeld ANP

Maar de rente daalde wél. En er kwam dus een fraude aan het licht, die de hoofdverdachten dinsdag op gevangenisstraffen van drie en tweeënhalf jaar kwam te staan. Over de vraag of die straf recht doet aan de ernst van de overtreding, zullen de meningen verschillen. ‘Maar vast staat wel dat de rechterlijke macht en de wetgever vroeger terughoudender waren in dit soort zaken’, zegt Marc Groenhuijsen, hoogleraar strafrecht in Tilburg. ‘Vaak bleef het bij maximaal een jaar gevangenschap.’

Andere bekende voorbeelden van fikse straffen voor ‘witte boorden’ zijn oud-corporatiedirecteur Hubert Möllenkamp, ook wel bekend als ‘de Maseratiman’ (drie jaar en drie maanden), en Jan van V., de hoofdverdachte in de enorme vastgoedfraudezaak (zeven jaar). Groenhuijsen: ‘Ik vind zulke uitspraken een gunstige ontwikkeling. Want plegers van witte boordenciminaliteit hebben vaak heel veel mensen financieel gedupeerd.’

Dat de maatschappij harder is gaan oordelen over financiële criminaliteit, werd door de rechter dinsdag ook expliciet benoemd. Op omkoping stond het grootste deel van de zes jaar dat Greeven de Vries omkocht, een gevangenisstraf van maximaal een jaar, memoreerde zij. In 2010 werd dat verhoogd naar twee jaar en in 2015 naar vier jaar. Daaruit blijkt wel dat de wetgever groot ‘gewicht toekent aan integer handelen’, aldus de rechter. Die duidelijk aan de hoge kant is gaan zitten met de straf voor dit feit.

Maar die hogere straffen maken niet dat het ook beter gaat met de bestrijding van financiële criminaliteit, waarschuwt Groenhuijsen. ‘De kans dat het aan het licht komt is nog altijd heel klein. En onderzoek is vaak zo duur en tijdrovend dat justitie de zaak vaak niet rond krijgt. Bovendien weten goede advocaten procedures lang te traineren, zodat veel zaken op een schikking uitdraaien.’

Hierdoor ontstaat een hypocrisie van kleine visjes die af en toe worden gepakt, zegt ook Bob Hogenboom, hoogleraar forensic business studies aan Nyenrode. Zo wordt ‘fundamenteel immoreel gedrag’ in het bedrijfsleven volgens hem nog altijd te weinig gecorrigeerd.

Ook in de Vestia-zaak speelt dat probleem. Want waar De Vries en Greeven voor het hekje stonden, ontbraken de spelers die voor de context zorgden: de zakenbanken die Vestia onder dubieuze omstandigheden eindeloos veel derivaten verkochten. De twee hebben onthutsende verklaringen afgelegd over bedrijven als Deutsche Bank, Fortis, Barclays en BNP Paribas. Het OM stelt dat het onderzoek naar deze banken niets heeft opgeleverd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.