Hogere inkomens worden zeker niet bevoordeeld

Nederland gaat als het aan Paars ligt op een andere manier belasting betalen. Prijzen in de winkel en de energierekening worden hoger, maar de staat plukt minder van het inkomen....

Van onze verslaggever

Mike Ackermans

DEN HAAG

Een verschuiving van zeker tien miljard aan belastingdruk van het ene deel van de samenleving naar het andere: er moeten toch burgers en bedrijven zijn die daar onder zullen lijden. Maar het nieuwe belastingstelsel dat het nieuwe paarse kabinet over een paar jaar wil introduceren, mag voor niemand een achteruitgang betekenen, hebben de paarse partijen onderling afgesproken.

Of dat ook lukt valt nog te bezien. Het Centraal Planbureau, het onafhankelijke rekenbureau van het kabinet, moet de plannen nog doorrekenen, maar er zijn al voorlopige cijfers. Die wijzen uit dat werknemers met de laagste inkomens er meer op vooruitgaan dan de betere verdieners.

Iemand met het minimumloon (en een niet-werkende partner thuis) ziet de koopkracht met 5 procent toenemen, de inkomens rond 75 duizend gulden met 2,5 procent, en de goede verdieners rond 150 duizend gulden met 1 procent. Voor individuele werknemers zonder niet-werkende partner is de winst nog hoger.

Over mensen die van een uitkering moeten rondkomen is nog weinig bekend gemaakt, maar vaststaat dat hun koopkracht minder zal stijgen. Dat is het resultaat van de maatregelen om de afstand tussen uitkering en loon te laten groeien, zodat werken aantrekkelijker wordt.

De vrees dat de hogere inkomens door de stelselwijziging bevoordeeld zouden worden (denken sommige PvdA'ers) lijkt dus ongegrond. Sterker, aan de andere kant van het politieke spectrum heerst nu de zorg dat de middengroepen te veel zullen achterblijven. Twee onderdelen van het nieuwe stelsel worden als boosdoener aangewezen: de nieuwe belasting op vermogen en, vreemd genoeg, de verlaging van de tarieven voor de inkomstenbelasting.

De nieuwe vermogensbelasting (officieel vermogensrendementsbelasting) vervangt de bestaande belastingen op vermogen en vermogensinkomsten, en is moeilijker te ontlopen.

Nu worden vermogensinkomsten belast via de inkomstenbelasting, maar die is te drukken met aftrekposten - wat dan ook massaal gebeurt. Straks worden vermogensinkomsten niet meer direct belast, maar zegt de fiscus gewoon: 'Hoeveel vermogen heeft u? Lever daar maar 1,2 procent per jaar van in.'

Ook nu bestaat er zo'n belasting, maar het tarief is lager (0,7 promille) en de vrijstellingen zijn hoog. Bovendien zullen straks veel meer soorten kapitaal onder deze belasting komen te vallen. Zo zullen ook kapitaal- en levensverzekeringen (behalve die voor het eigen huis en pensioen) worden geraakt. Daarnaast wordt ook de belasting op aanmerkelijk belang (aandelenpakketten van grootaandeelhouders) verhoogd.

Hogere inkomens maken zich er ook zorgen over dat door de verlaging van de tarieven van de inkomstenbelasting de aftrek van hypotheekrente minder zal opleveren. Maar ze hoeven zich niet druk te maken. De lagere opbrengst van de aftrek wordt ruimschoots gecompenseerd door de lagere belasting die betaald moet worden (zie staatje).

Mensen met een tweede huis gaan wel meer betalen. Dat komt door het vervallen van de renteaftrek van de hypotheek op de tweede stulp. Iemand met een inkomen van 130 duizend gulden en een tweede huis van een ton dat helemaal is beleend, verdient nu jaarlijks drieduizend gulden aan de aftrek (6 procent rente). Straks is dat voordeel weg. Is de hypotheek lager dan de waarde van het huis en heeft de eigenaar dus netto vermogen, dan moet hij er zelfs over betalen.

Het gevolg van dit alles is dat de belastingdruk op vermogen fors omhoog gaat, met 12 procent. De (gemiddelde) druk op inkomen daalt daarentegen met hetzelfde percentage (zie staatje voor uitsplitsing). De VVD is met deze wijzigingen akkoord gegaan, maar er valt wel kritiek te beluisteren.

Het nieuwe stelsel heeft als doelstelling om belastingen te introduceren die belastingplichtigen niet meer kunnen ontwijken. Maar nu de vermogensbelasting zo verzwaard wordt, ligt het voor de hand dat de kapitaalkrachtigen nog fanatieker dan nu hun vermogen aan het zicht van de fiscus zullen onttrekken. En dat kan niet de bedoeling zijn.

Dit is de laatste aflevering van een serie artikelen over het nieuwe belastingsstelsel. Eerdere afleveringen verschenen op 3, 4 en 9 juli

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.