Hogere celstraf voor Braziliaanse oud-president Lula na hoger beroep: twaalf jaar voor corruptie en witwassen

De Braziliaanse oud-president Luiz Inácio Lula da Silva is woensdag in hoger beroep veroordeeld tot twaalf jaar gevangenisstraf. De drie rechters waren het unaniem eens: Lula is schuldig aan corruptie en witwaspraktijken. Desondanks wil de 72-jarige politicus nog altijd meedoen aan de presidentsverkiezingen dit najaar: 'Alleen de dood kan mijn strijd stoppen.'

De Braziliaanse oud-president Luiz Inacio Lula da Silva.Beeld afp

De rechters achten bewezen dat Lula voor een miljoen euro aan steekpenningen heeft aangenomen van bouwbedrijf OAS. Lula heeft dat bedrag ontvangen in de vorm van een luxueus penthouse aan het strand. In juli werd Lula al veroordeeld tot 9,5 jaar cel, woensdag verhoogde de rechtbank die straf tot ruim twaalf jaar.

De rechters benadrukten dat het niet alleen gaat om het penthouse. Het proces tegen Lula is onderdeel van een groter corruptieschandaal. Bouwbedrijven betaalden jarenlang smeergeld aan staatsoliebedrijf Petrobras en politici van vrijwel alle politieke partijen, in ruil voor opgeblazen contracten. Lula speelde daarbij een belangrijke rol, zo besloten de rechters.

'Bewust van wat er speelde'

'Er kan vrijwel geen twijfel over bestaan dat de ex-president een van de daders was, of zelfs de hoofddader, in een immens corruptieschema', aldus rechter João Pedro Gebran. 'Hij was op zijn minst bewust van wat er speelde, en hij steunde de praktijken.' Lula was van 2003 tot 2011 president van Brazilië, 'en draagt daarom grote verantwoordelijkheid'.

Lula belandt niet direct in de gevangenis. Dat gebeurt in principe pas als alle juridische mogelijkheden zijn uitgeput. Tot die tijd voert hij onvermoeibaar campagne voor de presidentsverkiezingen in oktober. Ruim een derde van de Brazilianen is van plan op de linkse oud-president te stemmen, en Lula laat zich niet weerhouden door de veroordeling.

Hij reist al maandenlang het land door door om juichende massa's toe te spreken. In de acht jaar dat zijn presidentschap duurde, had Lula de economische wind mee. Hij investeerde flink in sociale programma's en haalde 40 miljoen Brazilianen uit de armoede. Nu het economisch slechter gaat, en er een neoliberale wind waait, denkt een deel van de Brazilianen met grote weemoed terug aan Lula.

Alsnog president

Juristen breken zich het hoofd over de mogelijke scenario's. Niets is uitgesloten: Lula kan binnen een paar maanden in de gevangenis zitten, of in oktober tot president worden gekozen. Sommige experts achten het zelfs mogelijk dat Lula aantreedt als president, en vervolgens alsnog in de gevangenis belandt.

De tactiek van de PT is om zoveel mogelijk tijd te rekken. De bedoeling is om Lula half augustus in te schrijven als kandidaat. Pas als het electoraal hof in september Lula's deelname verbiedt, schuift de partij een andere kandidaat naar voren. Op die manier kan de PT maximaal profiteren van de populariteit van Lula. Mocht de oud-president voor die tijd in de gevangenis belanden, dan is het als martelaar.

Zeker is dat het een zeer grimmig verkiezingsjaar wordt. Brazilianen zijn tot op het bot verdeeld en de onderlinge vijandigheid neemt hand over hand toe. 'Ze zullen mensen moeten vermoorden om Lula gevangen te kunnen nemen', zei PT voorzitter Gleisi Hoffmann vorige week. Later nam ze haar woorden terug, maar gisteren kwam ze opnieuw fel uit de hoek: 'We moeten de straten innemen', aldus Hoffmann. 'Het is tijd om te radicaliseren.'

Posters in de stad Brasilia, waarop Lula onschuldig wordt gepleit.Beeld epa

Een mythische of een corrupte president? Hoe Lula da Silva BraziIië in tweeën splijt

Voor zijn fans is Lula een held van bijna mythische proporties. Ze denken met weemoed terug aan zijn regeerperiode, toen torenhoge grondstofprijzen de economie als kool deden groeien en sociale programma's 36 miljoen Brazilianen uit de armoe haalden. Voor het andere kamp is Lula het symbool van het falen van links beleid.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden