Hoger en lager opgeleiden treffen elkaar bijna nergens

Ze leven in volstrekt gescheiden werelden, maar dat wil niet zeggen dat dat problemen geeft. Van spanningen is dan ook nauwelijks sprake, zegt het Sociaal en Cultureel Planbureau.

Hoewel lager opgeleiden en hoger opgeleiden veelal in gescheiden werelden leven, ervaren Nederlanders weinig spanning of conflicten tussen die twee groepen. Beeld Thinkstock

Hoewel lager opgeleiden en hoger opgeleiden veelal in gescheiden werelden leven, ervaren Nederlanders weinig spanning of conflicten tussen die twee groepen. Ook wrijving tussen jong en oud is te verwaarlozen. Dat blijkt uit onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP).

Onderwijs

Het SCP bevroeg 3.000 Nederlanders, verdeeld over de inkomensgroepen in het land. Slechts 19 procent van hen ziet veel wrijving tussen hoger- (hbo-plus) en lager opgeleiden. In oktober concludeerde het SCP nog dat hoog en laag opgeleiden steeds meer langs elkaar leven. Vooral hoog opgeleiden trekken zich terug in hun eigen homogene netwerken; ze trouwen met elkaar, wonen bij elkaar (binnenstad) en sturen hun kinderen naar dezelfde school. 'Tegenstellingen zien is iets anders dan echt conflict ervaren', concluderen de onderzoekers nu. Ook laag opgeleiden zien een hoge opleiding als positief; het liefst zien ze dat hun kinderen hoger worden opgeleid dan zij.

'Laag opgeleiden zien het onderwijs als een eerlijk middel om een betere positie te verwerven', aldus hoogleraar sociologie Herman van de Werfhorst van de Universiteit van Amsterdam. 'Het wordt niet als onrechtvaardig gezien dat de een hoogopgeleid is en de ander niet.' Volgens Van de Werfhorst is niet zozeer sprake van een groeiende kloof tussen de twee groepen, als wel een andere numerieke verhouding. Het aandeel hoog opgeleiden groeide van 1 procent begin jaren '60 tot ruim 30 procent nu. Dit heeft de perceptie sterk beïnvloed, aldus de hoogleraar. 'Lager opgeleiden denken nu eerder dat ze zelf zijn tekortgeschoten.'

Spanningen

Een andere aanwijzing dat de opleidingsverschillen geen problemen opleveren is de breed gedeelde stelling dat Nederland een egalitaire samenleving is. Ook met het zelfbeeld is weinig mis. De meeste ondervraagden scharen zich in de hogere middenklasse.

Tussen andere groepen ervaren Nederlanders wel degelijk spanningen. Zo ziet 60 procent wrijving tussen autochtonen en allochtonen. Ook tussen religieuze groepen, tussen arm en rijk en tussen werknemers en werkgevers ziet een behoorlijke groep de relatie als 'conflictueus'. Bovendien botert het niet tussen de 'machtige Nederlanders' en de rest van de samenleving, blijkt uit de enquête. Hoe de elite van politici, bestuurders en economisch machtigen - de vooral uit hoger opgeleide, oudere en autochtone mannen bestaande 'power elite' - wordt beoordeeld, hangt vooral af van het beeld van Nederland. Van de Nederlanders die vinden dat het met ons land de verkeerde kant opgaat, tweederde van de respondenten, schrijft het overgrote deel (85 procent) dit toe aan de elite. Volgens hen verschanst de elite zich in het eigen milieu, dient vooral het eigenbelang en heeft geen contact meer met de gewone burger en wat er in diens leven speelt. Vooral ouderen en lageropgeleiden zijn negatiever gestemd over de elite. De laagopgeleiden ervaren ook de sterkste politieke onvrede. Omgekeerd zijn hogeropgeleiden met een hoog beroepsniveau en luxe leefstijl vaker tevreden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden