nieuws spionage

Hoge straffen voor Russische cyberexperts wegens hoogverraad – wisten ze te veel?

In het grootste Russische spionageschandaal van deze tijd is een kolonel van veiligheidsdienst FSB veroordeeld tot 22 jaar cel wegens hoogverraad. De grote vraag na de geheime rechtszaak in Moskou: wat heeft kolonel Sergej Michajlov precies misdaan? Of is hij onschuldig, zoals hij zelf zegt, en wist hij te veel van Russische pogingen om de Amerikaanse verkiezingen van 2016 te beïnvloeden?

Kolonel Sergej Michajlov (links) en Roeslan Stojanov, een hackexpert van het Russische digitale beveiligingsbedrijf Kaspersky Lab. Beeld AP

Alles wijst er op dat Michajlovs nauwe banden met westerse inlichtingendiensten hem in de problemen hebben gebracht. Michajlov was bij de FSB verantwoordelijk voor het contact met westerse inlichtingendiensten op het gebied van cybersecurity. Jarenlang trok hij op met buitenlandse diensten in de strijd tegen digitale criminaliteit.

Voor westerse diensten was Michajlov een buitengewoon belangrijk contact. De Nederlandse AIVD kent Michajlov van zijn frequente bezoeken aan het politiehoofdkantoor in Driebergen, waar de FSB’er met de Nederlandse politie optrok om internetcriminelen in de gevangenis te krijgen, zo onthulde de Volkskrant in 2017 .

Nu is de FSB-agent zelf in de cel beland. Tijdens een bijeenkomst van de FSB eind 2016 werd hij met een zak over zijn hoofd afgevoerd, zo schreef onderzoekskrant Novaja Gazata. De timing van de arrestatie doet veiligheidsexperts vermoeden dat de zaak tegen Michajlov verband houdt met het hackschandaal in de VS, waarbij Russische sporen werden ontdekt. Tipte Michajlov de Amerikanen over Russische computeraanvallen?

Een tweede man die dinsdag veroordeeld is voor hoogverraad is Roeslan Stojanov, een hackexpert van het Russische digitale beveiligingsbedrijf Kaspersky Lab. De militaire rechtbank in Moskou legde hem veertien jaar cel op.

Doorgespeelde informatie

Het is niet duidelijk wat Michajlov en Stojanov weten van aanvallen door Russische hackgroeperingen op de servers van de Amerikaanse Democratische Partij. De groeperingen worden geassocieerd met verschillende Russische inlichtingendiensten: Hackgroep Cozy Bear met de SVR en Michajlovs FSB, Fancy Bear met de GROe. Alleen officieren uit de GROe zijn in Amerika aangeklaagd in verband met de hacks.

Gelekte informatie uit het proces suggereert dat de veroordelingen niet direct te maken hebben met Russische inmenging in de Amerikaanse verkiezingen. Michajlov en Stojanov speelden wel informatie door aan de Amerikaanse FBI, maar die ging niet over hacks in de verkiezingscampagne, zo is te lezen in Russische media.

Het zou gaan om informatie uit een geheim strafrechtelijk onderzoek naar Pavel Vroeblevski, de voormalige directeur van een Russisch bedrijf voor betalingsdiensten. Vroeblesvki wordt in de VS verdacht van internetcriminaliteit. Michajlov weet alles van Vroeblevski, want hij deed voor de FSB onderzoek naar cyberaanvallen tegen concurrenten van Vroeblesvkis bedrijf.

Opzienbarend

Michajlov zou informatie uit dat geheime FSB-onderzoek gedeeld hebben met de Amerikanen, in ruil voor 10 miljoen dollar van de FBI.

Het spionnenschandaal is nog opzienbarender door de mogelijke rol van twee andere verdachten. Een van hen, FSB-officier Dmitri Dokoetsjajev, is in de VS aangeklaagd voor betrokkenheid bij de diefstal van gegevens van 500 miljoen gebruikers van internetbedrijf Yahoo. Dokoetsjajev heeft een schuldbekentenis ondertekend voor de aanklacht tegen hem in Moskou en wordt binnenkort berecht.

Hoe Nederland een hoofdrol speelde bij het opsporen van een Russische internetcrimineel

Om cybercriminelen te vangen, werkt Nederland nauw samen met Rusland, het hackersland bij uitstek. Een uiterst ongemakkelijke samenwerking, bleek uit de jacht op Jevgeni Bogatsjov.

Digitale agenten van de AIVD infiltreren in de zomer van 2014 in de beruchte Russische hackgroep Cozy Bear. Ze zien zo als eersten hoe Russische hackers in verkiezingstijd doelen in de VS bestoken: de Democratische Partij, het ministerie van Buitenlandse Zaken en zelfs het Witte Huis. Het is cruciaal bewijs en aanleiding voor de FBI om een onderzoek te beginnen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden