Nieuws

Hoge Raad verklaart hoge spaarbelasting onwettig, Belastingdienst moet burgers terugbetalen

De Hoge Raad concludeerde vrijdag dat de overheid spaarders discrimineert met de hoge belasting die wordt geheven op spaargeld in box 3. Waarschijnlijk moet de Belastingdienst minstens 60 duizend spaarders terugbetalen.

Yvonne Hofs
Het kantoor van de Belastingdienst in Den Haag. Mogelijk kunnen tot wel 1,5 miljoen mensen op basis van het besluit belasting terugclaimen. Beeld Hollandse Hoogte / Laurens van Putten
Het kantoor van de Belastingdienst in Den Haag. Mogelijk kunnen tot wel 1,5 miljoen mensen op basis van het besluit belasting terugclaimen.Beeld Hollandse Hoogte / Laurens van Putten

De Hoge Raad heeft een leuk pakketje onder de kerstboom gelegd voor Nederlandse spaarders. Het hoogste rechtscollege maakte op vrijdag korte metten met de vermogensrendementsheffing, ook wel bekend als de spaartaks. Die is volgens de Raad discriminerend, over het algemeen veel te hoog en daarmee in strijd met het mensenrechtenverdrag. De Belastingdienst moet de teveel geïnde belasting terugbetalen.

Vooral het terugbetalingsbevel van de Hoge Raad is een onaangename verrassing voor het ministerie van Financiën, dat spreekt van een ‘arrest met een grote impact’. Waarschijnlijk moet de Belastingdienst de belastingaanslag van minstens 60 duizend spaarders neerwaarts corrigeren en deze burgers geld teruggeven. Mogelijk kunnen nog veel meer spaarders, tot wel 1,5 miljoen mensen, op grond van dit arrest belasting terugvragen over de jaren vanaf 2017. Het ministerie kon vrijdag niet zo snel de gevolgen van het arrest overzien. Hoeveel geld dit rechterlijk oordeel de schatkist gaat kosten, is daarom nog onduidelijk.

De Hoge Raad was in eerdere arresten al kritisch over de vermogensrendementsheffing, maar droeg de overheid nooit eerder op de te veel geïnde belasting ook daadwerkelijk terug te storten. In een proefprocedure van de Bond voor Belastingbetalers doet het rechtscollege dat – heel onverwacht – ineens wel. De Bond ageert al langer tegen de ‘oneerlijke’ box 3-heffing, omdat het belastingtarief op hoge spaartegoeden sinds 2012 aanzienlijk hoger ligt dan de maximale spaarrente. De Hoge Raad velt zijn baanbrekende arrest in een massabezwaarprocedure van ruim 60 duizend spaarders die vinden dat ze in 2017 en 2018 te veel vermogensrendementsheffing moesten betalen.

De zaak die de Hoge Raad heeft beoordeeld, is aangespannen door een echtpaar dat in 2017 en 2018 acht à negen ton spaargeld op Nederlandse bankrekeningen had staan. De Belastingdienst bracht aan hen 24.674 euro belasting in rekening, terwijl het werkelijke rendement over hun vermogen in die jaren 10.140 euro bedroeg.

Beleggen versus sparen

Sinds 2017 gaat de overheid ervan uit dat Nederlanders met meer dan 50 duizend euro ‘vrij’ vermogen (dus exclusief overwaarde woning) minstens 30 procent van dat vermogen beleggen. Beleggen levert gemiddeld een veel hoger rendement op dan sparen, dus burgers met een hoog vermogen hebben in theorie een sterke prikkel om spaargeld om te zetten in beleggingen. Beleggen is weliswaar riskanter, maar dat zouden mensen met een groot vermogen (die het geld makkelijker kunnen missen) er wel voor over hebben, is het idee.

Voor vermogens tussen de honderdduizend en één miljoen euro rekent de Belastingdienst daarom met een standaardmix van 79 procent beleggingen en 21 procent spaargeld. Hoe hoger het vermogen, hoe meer de burger volgens de belastingdienst aan het beleggen slaat. Voor 2021 gaat de fiscus ervan uit dat die 21 procent spaargeld 0,03 procent rendement oplevert en de 79 procent beleggingen 5,69 procent. Over dat fictieve rendement moet de burger 31 procent belasting afdragen.

Maar in realiteit steken veel burgers minder dan 79 procent van hun vermogen in aandelen, obligaties en andere effecten. Het echtpaar uit het proefproces had bijvoorbeeld maar 20 procent van hun vermogen belegd, de overige 80 procent was spaargeld. Volgens de Bond voor Belastingbetalers betalen in 2021 ongeveer 1,3 miljoen Nederlanders te veel vermogensrendementsheffing, omdat ze minder beleggen en meer sparen dan de Belastingdienst aanneemt.

Disproportioneel

De Hoge Raad concludeert nu dat de overheid spaarders op deze manier discrimineert. De overheid mag geen onderscheid maken tussen burgers die veel risico nemen met hun vermogen en daarom beleggen, en burgers die aan de veilige kant willen zitten door te sparen. De laatsten worden door dit belastingstelsel onrechtmatig en disproportioneel benadeeld, vindt de Hoge Raad. De overheid moet daarom zo snel mogelijk een nieuw systeem ontwerpen dat beter aansluit op het werkelijk behaalde spaarrendement.

Maar volgens de recente kabinetsplannen gaat de systematiek van de vermogensrendementsheffing pas in 2025 op de schop. Spaarders zullen dus ook de komende jaren te veel belasting betalen, tenzij het nieuwe kabinet eerder ingrijpt. De Hoge Raad lijkt dit nu af te dwingen door de Belastingdienst op te dragen het echtpaar dat de zaak aanspande een paar duizend euro terug te betalen. In principe kunnen álle grote spaarders op grond van dit arrest bezwaar maken tegen de opgelegde vermogensrendementsheffing. In elk geval vanaf volgend jaar, totdat het nieuwe kabinet een andere, eerlijker vermogensbelasting invoert.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden