nieuws transitievergoeding

Hoge Raad maakt einde aan slapende dienstverbanden – samenleving gaat ontslagvergoedingen betalen

De Hoge Raad maakte vrijdag een einde aan slapende dienstverbanden. Werkgevers mogen hun langdurig zieke werknemers niet meer ‘slapend’ in dienst houden om zo de betaling van een ontslagvergoeding te omzeilen. Goed nieuws voor duizenden zieke werknemers, maar is de samenleving er ook bij gebaat? 

Het principe van ‘goed werkgeverschap’ is leidend in het oordeel van de Hoge Raad. Beeld ANP

Het dossier van de ‘slapende dienstverbanden’ krijgt na vijf jaar een voorlopig einde. Duizenden werknemers zitten na twee jaar ziekte thuis en in de WIA, de arbeidsongeschiktheidsuitkering van het UWV. Toch wil hun werkgever ze niet ontslaan. Die moet dan namelijk een transitievergoeding betalen, zo staat sinds 2015 in de wet. Die vergoeding kan in de tienduizenden euro’s lopen. Werkgevers hebben na twee jaar van loondoorbetaling en re-integratiekosten vaak geen zin om nog meer geld uit te geven.

Toch zijn ze daartoe verplicht, stelde de Hoge Raad vrijdag. Bedrijven hebben geen excuus meer om mensen in dienst te houden, want vanaf volgend jaar april wordt de transitievergoeding gecompenseerd door het UWV. Deze regeling is vorig jaar opgetuigd door de politiek om werkgevers te ontzien. Het geld moet uiteindelijk door diezelfde werkgevers worden opgehoest, want het komt uit de WW-pot van het UWV, de kas voor werkloosheidsuitkeringen. Naar schatting gaat het 200 miljoen euro per jaar kosten.

Omdat volgend jaar het UWV met terugwerkende kracht vijf jaar aan vergoedingen moet uitbetalen, heeft het ministerie van Sociale Zaken een miljard euro beschikbaar gesteld. Werkgevers moeten, met het oog op die compensatie, ontslag verlenen als hun thuiszittende werknemers daarom vragen, oordeelt de hoogste rechter nu. Dat hoort bij het principe van ‘goed werkgeverschap’.

Vakbonden FNV en CNV zijn blij met de uitspraak. Beide bonden staan honderden leden juridisch bij in hun strijd voor ontslag en een vergoeding. ‘Dit heeft al veel te lang geduurd’, reageert het CNV in een persbericht. Werkgevers moeten hun slapende dienstverbanden nog dit jaar beëindigen, stelt de bond.

Maatschappelijke keerzijde

De bonden zijn terecht blij voor de individuele leden die baat hebben bij de uitspraak, zegt hoogleraar arbeidsrecht Evert Verhulp, verbonden aan de Universiteit van Amsterdam (UvA). Maar ze vergeten de keerzijde voor de maatschappij, stelt hij. ‘Dit gaat om heel veel geld dat moet worden betaald uit de loonsom. Een miljard euro, dat is 125 euro per werkende.’

Verhulp vindt dat de vorige minister van Sociale Zaken, PvdA’er Lodewijk Asscher, een fout heeft gemaakt door de ontslagvergoeding ook bij langdurige ziekte te verplichten. ‘De minister zei: we mogen geen onderscheid maken vanwege ziekte.’ Dat kan wel, meent Verhulp. Hij wijst erop dat de zieke werknemer in de eerste twee jaar van zijn ziekte loon krijgt doorbetaald. Er bestaat al onderscheid tussen ziek en niet ziek, zegt hij.

Een tweede fout van de politiek was het besluit om de ontslagvergoeding te compenseren, stelt Verhulp. De transitievergoeding is bedoeld om een ontslagen werknemer te ondersteunen bij het vinden van nieuw werk. Dat geld is slecht besteed aan een langdurig zieke werknemer die leeft van een arbeidsongeschiktheidsuitkering, meent de hoogleraar.

Bovendien kent de compensatieregeling een perverse prikkel, zegt hij. ‘Na anderhalf jaar ziekte spreek je met je werkgever af dat je het nog een half jaartje uitzit. Vervolgens krijg je een jaarsalaris mee die de baas kan declareren bij het UWV.’ Hij vreest dat vooral oudere werknemers die tegen hun pensioen aanzitten van de regeling zullen profiteren. ‘Het is maatschappelijk niet uit te leggen. Over een paar jaar krijgen we hier spijt van.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden