Hoge bloeddruk van andermans goedkope vakantievluchten

Omwonenden van vliegvelden hebben vaker een verhoogde bloeddruk. Waarom is niet erg duidelijk.Door Broer Scholtens..

Ziek kun je er van worden, van vliegtuiglawaai. Uit onderzoek rond zes grote luchthavens, waaronder Schiphol en Heathrow, blijkt dat vliegtuiglawaai hoge bloeddruk veroorzaakt. Rond Schiphol is dat bij 600 tot 1.600 mensen het geval. Hun hoge bloeddruk is toe te schrijven aan langdurig lawaai van landende en opstijgende vliegtuigen, heeft het Rijksinstituut voor Volksgezondheid (RIVM) berekend.

De Europese bloeddrukstudie is uitgevoerd bij zes grote internationale vliegvelden: Heathrow bij Londen, Tegel bij Berlijn, Malpensa bij Milaan, Schiphol, Arlanda bij Stockholm en de luchthaven Elephterios Venizelos bij Athene. Bij vijfduizend mensen rondom deze luchthavens is de bloeddruk gemeten. Bij evenveel mannen als vrouwen, in de leeftijd van 45 tot 70 jaar. Bij mensen die er minstens vijf jaar wonen en die er met grote regelmaat worden blootgesteld aan een geluidsniveau van meer dan 50 tot 60 decibel.

De gegevens zijn gecorreleerd met de geluidsbelasting ter plekke. Er werd rekening gehouden met andere factoren die ook verantwoordelijk kunnen zijn voor een verhoogde bloeddruk: overgewicht, leeftijd en sekse.

Uit de analyse blijkt dat bewoners met extreem veel geluidsoverlast meer last hebben van een verhoogde bloeddruk dan bewoners die niet pal onder een aanvliegroute wonen. Er blijkt een direct verband te zijn tussen geluidsoverlast en de kans op een hoge bloeddruk. Deze resultaten worden in maart gepubliceerd in het milieublad Environmental Health Perspectives.

Vermoedens

Vermoedens
‘Er waren vermoedens dat vliegtuiglawaai een hoge bloeddruk in de hand werkt. De Europese studie levert nu een meer consistent beeld op’, zegt Erik Lebret van het RIVM, dat voor de studie medische gegevens van bijna negenhonderd Schiphol-omwonenden in kaart bracht.

Vermoedens
In 2005 vond het RIVM bij schoolkinderen rondom Schiphol aanwijzingen voor een verhoogde bloeddruk en wat slechtere leerprestaties, in relatie tot vlieglawaai. Ook waren er op basis van receptentellingen aanwijzingen dat rond lawaaiige luchthavens meer bloeddrukverlagende medicijnen worden gebruikt. ‘Die vermoedens worden nu bevestigd’, zegt Lebret.

Vermoedens
Een werkingsmechanisme is niet goed bekend. ‘Meer stress vanwege geluidshinder waar je niets aan kunt doen, slechter slapen, het zijn factoren die een rol kunnen spelen.’ Het verband met hoge bloeddruk is vooral ’s nachts het sterkst maar is er er ook overdag als het aantal vliegbewegingen het grootst is. Of dit komt doordat ’s nachts mensen vaker thuis zijn, is onduidelijk.

Vermoedens
Ook als mensen diep in slaap zijn, beïnvloedt geluid de bloeddruk, blijkt uit deze week gepubliceerd onderzoek in The European Heart Journal. Van 140 vrijwilligers in de buurt van vier Europese vliegvelden – bij Milaan, Athene, Londen en Stockholm – is gedurende een nacht om het kwartier de bloeddruk gemeten. Dan blijkt ook dat er een directe relatie is tussen lawaai in de slaapkamer en de bloeddruk. Die gaat 5 tot 10 procent omhoog als er een lawaaiige machine overkomt.

Vermoedens
‘Mensen vinden geluidsoverlast irritant, blijkbaar beïnvloedt geluidsoverlast ook de bloeddruk en is die overlast schadelijk voor de gezondheid’, stelt hoofdonderzoeker Lars Jarup, epidemioloog van het Imperial College in Londen. ‘Een belangrijk gegeven bij het plannen van vliegvelduitbreidingen. Het vliegtuiglawaai rond internationale vliegvelden moet omlaag. Vooral ’s nachts.’

Vermoedens
Het RIVM heeft het geconstateerde bloeddrukverhogende effect uit het Europese onderzoek vertaald naar de situatie rondom Schiphol. Dan blijkt, zegt Lebret, dat de verhoogde bloeddruk van twee procent van de omwonenden is toe te schrijven aan vliegverkeer. Dat zijn 600 tot 1.600 mensen met name in de lawaaiige gebieden als Assendelft, Haarlemmerliede, Spaarndam en wat noordelijker in Castricum, Heiloo en Uitgeest. Zij wonen pal onder de aanvliegroute van de Polderbaan die ook ’s nachts wordt gebruikt.

Vermoedens
Een hoge bloeddruk is een belangrijke risicofactor voor hart- en vaatziekten. Het RIVM heeft geen verdere vertaling gemaakt naar het aantal doden, het aantal jaren eerder overlijden en ziekenhuisopnamen. ‘De waarde van zulke berekeningen lijkt gering, extrapolatie wordt zo op extrapolatie gestapeld’, meent Lebret.

Vermoedens
Ook de vraag of honderden mensen met een verhoogde bloeddruk door vlieglawaai erg is, blijft onbeantwoord. ‘Medisch gezien is hoge bloeddruk voor het individu niet gunstig. Zo’n afweging is echter aan de politiek, niet aan wetenschappers. Politici wegen voor- en nadelen af, zij beoordelen de aanvaardbaarheid. Zij oordelen of lusten en lasten rechtvaardig over mensen zijn verdeeld.’

Vermoedens
De commissie Regionaal Overleg Luchthaven Schiphol (Cros), een samenwerkingsverband tussen bewoners en luchtvaartsector, reageert laconiek. Van een bloeddrukverhogend effect heeft Cros nog niet gehoord. ‘Een inhoudelijke reactie kunnen we nu niet geven. Het Cros houdt zich intensief bezig met de hinderbeleving van omwonenden die onder routes van start- en landingsbanen wonen. Bij toekomstige maatregelen kunnen de uitkomsten van deze bloeddrukstudie zeker een rol van betekenis spelen’, laat het overlegorgaan Cros weten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden