Hoftoren

Annet Nijs heeft over elite-universiteiten voortdurend kwaadaardige onzin verkondigd. Naar tegenargumenten luisterde ze niet. Tot een paar dagen geleden werd zij volledig door de VVD-top gesteund....

Er zal in Nederland nooit een Harvard of Stanford komen. Ik heb een paar maanden geleden op deze plek uitgelegd waarom niet. Het is een kwestie van geld en cultuur.

Universiteiten met elkaar laten concurreren - zoals Nijs wilde - heeft niets met kwaliteitsverhoging te maken, maar alles met bezuiniging. In de breedte een hoog niveau handhaven is duur. Onder het mom van elite-vorming hoeft de overheid minder geld aan universiteiten te besteden. Van studenten en particuliere partijen wordt verwacht dat ze de resterende gelden bijlappen.

Het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (OCW) komt voortdurend negatief in het nieuws: dure verbouwingen, mogelijke zelfverrijking van topambtenaren, klokkenluiders die hun eigen minister niet vertrouwen, de hbo-fraude waarbij de minister ook nog eens persoonlijk betrokken is, de affaire met het bedrijf van Adam Curry waar ambtenaren die valsheid in geschrifte plegen, worden vrijgesproken door de rechter, omdat ze in opdracht handelden van hun chef, directeur-generaal voor Hoger Onderwijs en Onderzoek Jan Vrolijk. Die topambtenaar is een week geleden op zijn zestigste met vervroegd pensioen gegaan.

Het ministerie is onbetrouwbaar. Ik spreek uit eigen ervaring. Een paar jaar geleden hield Vrolijk een toespraak voor vijfhonderd natuurkundigen. Zijn boodschap was dat er meer vrouwelijke hoogleraren moesten komen in de exacte vakken.

Vrolijk verzekerde het gehoor dat bij concrete mogelijkheden om vrouwelijke hoogleraren aan te stellen, het ministerie graag zou helpen. Ik kwam een paar maanden later bij hem aanzetten met de naam van een kandidate.

Ik legde uit dat ik, met wat financi steun van zijn ministerie - ongeveer honderdduizend euro - een vrouwelijke hoogleraar Natuurkunde uit de VS definitief naar Nederland zou kunnen halen.

Toen bleek zijn publieke belofte niets waard. Hij weigerde zijn medewerking. Ook in een actie mijnerzijds om twee jonge, allochtone vrouwelijke natuurkundigen in Nederland aan hun proefschrift te laten werken, was hij niet geeresseerd.

Veel erger dan de vele incidenten bij het ministerie van OCW is het autistische en arrogante gedrag van het departement. De maatschappij klaagt al twintig jaar over de regelzucht van het departement.

Tot nu zonder resultaat. Topambtenaar Koos van der Steenhoven trof volgens eigen zeggen bij zijn recente aantreden op het ministerie een puinhoop aan.

Er zijn op OCW veel dingen structureel mis. Ook in de verdeling van de taken over de bewindslieden. De portefeuille van de minister is overvol. Basisscholen en vmbo-scholen vallen eronder, maar ook deelname aan het Innovatieplatform. Bij het Terra College kunnen ze de uitglijder van Maria van der Hoeven over de vermeende 'verkeerde' aanpak van de onveiligheid op die school nog goed herinneren.

Annet Nijs had een magere portefeuille met daarin in feite alleen maar het hoger onderwijs. Het wetenschappelijk onderzoek daarentegen valt onder de verantwoordelijkheid van de minister. Deze verdeling deugt niet. Wetenschappelijk onderzoek en hoger onderwijs kan je niet splitsen.

Geen enkele minister schijnt greep op de ambtenaren van OCW te kunnen krijgen. Ook het parlement grijpt niet in. Misschien moet het mammoetdepartement gesplitst worden.

De nieuwe locatie van het ministerie van OCW symboliseert de houding van het departement tegenover de maatschappij. OCW zit in de hoogste wolkenkrabber van Den Haag. De bijnaam luidt: de Ivoren Hoftoren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden