Hof verbiedt vasthouden asielzoekers

Asielzoekers mogen niet langer worden vastgehouden in aanmeldcentra. Wanneer Justitie de huidige asielprocedure niet binnen dertig dagen wijzigt, moet deze worden gestopt....

Van onze verslaggever

De vier aanmeldcentra zijn de spil in het nieuwe asielbeleid. Justitie bepaalt daar binnen 48 uur of vreemdelingen kans maken op een status. De laatste maanden wordt ruim de helft van hen al in de centra afgewezen.

De rechter maakt nu bezwaar tegen de wijze waarop ze worden opgevangen. Ze worden meermaals gefouilleerd en bagage wordt afgenomen, net als mobiele telefoons. De daarin opgeslagen nummers worden door Justitie genoteerd. Slaapzalen worden met camera's bewaakt en overdag is er slechts één wachtruimte beschikbaar. Gedurende hun verblijf mogen asielzoekers het centrum alleen verlaten als ze het asielverzoek opgeven.

'Alles bij elkaar genomen komt dat neer op vrijheidsbeneming', aldus persraadsheer A. Arpeau van het Haagse gerechtshof. Alleen op Schiphol is daarvoor een wettelijke basis. De andere drie centra (Rijsbergen, Ter Apel, Zevenaar) moeten hun werkwijze veranderen, omdat die in strijd is met het Europees Verdrag tot bescherming van de Rechten van de Mens.

Wat de gevolgen van de uitspraak zijn, is nog onduidelijk. Justitie zal de zogenoemde AC-procedure binnen een maand waar mogelijk aanpassen, aldus een woordvoerder. 'Hoe we dat concreet gaan doen, moeten we nog uitzoeken. De meeste punten zijn eenvoudig op te lossen, en wellicht zijn er alternatieven voor het fouilleren te bedenken.' Hij wijst erop dat het vasthouden van asielzoekers in hun eigen voordeel is: 'Zo blijven ze beschikbaar en wordt voorkomen dat ze een paar minuten te laat komen en hun status verspelen.'

De initiatiefnemers tot de rechtszaak echter zien het arrest als een flinke terugslag voor Justitie. 'We zijn erg blij dat de rechter de onmenselijke opvang aan de kaak stelt', zegt bestuurslid Machteld Inge van Dooren van het Nederland Juristen Comité voor de Mensenrechten. Het NJCM spande de rechtszaak jaren geleden aan, samen met de vereniging voor asieladvocaten VAJN. Van Dooren: 'De hele AC-procedure deugt niet. Mensen worden feitelijk opgesloten en moeten in korte tijd hun verhaal vertellen. Dat kan niet zorgvuldig zijn. Deze procedure is er slechts op gericht mensen eruit te mikken.'

Het doel van de rechtszaak was de hele 48-uursprocedure onwettig te laten verklaren. Dat is niet gelukt: het gerechtshof heeft alleen moeite met de praktische uitvoering ervan. Tegelijk oordeelt het hof dat de procedure zorgvuldig genoeg is. Asielzoekers krijgen genoeg juridische bijstand en verkeerde besluiten kunnen door de rechtbanken worden hersteld. Bovendien zijn de omstandigheden in de centra goed, bleek het hof na een bezoek aan aanmeldcentrum Zevenaar. Dat 'maakte een opgeruimde en schone indruk en bood een adequate en humane opvang', aldus het arrest.

VluchtelingenWerk Nederland vindt het 'op zich positief' dat de rechter het opsluiten van asielzoekers aan de kaak stelt, 'maar de betekenis van dit arrest kunnen we niet voorzien', aldus een woordvoerster. 'Jammer dat de rechter alleen ingaat op de praktische kanten van de procedure.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden