Hof Suriname doorbreekt impasse

De hoogste rechters van Suriname hebben bepaald dat de Amnestiewet geen belemmering is voor het proces over de Decem- bermoorden.

Bijna twee jaar nadat het Surinaamse parlement het moordproces tegen Desi Bouterse cum suis met een Amnestiewet opzij had geschoven, is de excercitie vastgelopen. De hoogste rechters, het Hof van Justitie, hebben korte metten gemaakt met de omstreden bemoeienis van de politiek.

Als rechtskundigen in Suriname en Nederland gelijk krijgen, kan de krijgsraad er niet omheen de geschorste berechting te hervatten. 'Het hof heeft de invloed van de Amnestiewet op het 8-Decemberproces vakkundig de nek omgedraaid', zegt strafpleiter Gerard Spong. 'De rechters zeggen tegen de krijgsraad: je moet doorgaan met de vervolging. Punt', betoogt Hugo Essed, raadsman van de nabestaanden in Suriname.

De doorbraak is te danken aan de enige van de 25 verdachten die zich verzette tegen de amnestie. Oud-legerofficier Edgar Ritfeld (65) ging in beroep bij het hof tegen de schorsing van zijn vervolging. Ritfeld heeft altijd gezegd dat hij niet betrokken was bij de executie in 1982 van 15 politieke tegenstanders van het militaire regime. 'Ik heb altijd gezegd dat een rechter mijn naam moet zuiveren', reageerde een blije Ritfeld woensdag. 'Ik wil een uitspraak.'

Het hof geeft de oud-luitenant nu zijn zin; de krijgsraad krijgt een veeg uit de pan. De krijgsraad schorste de vervolging in 2012, na aanname van de Amnestiewet. Die wilde eerst duidelijkheid of hier sprake was van een ongeoorloofde inmenging in een lopend proces. De grondwet verbiedt dit.

Het Constitutioneel Hof diende zich hierover te buigen. Maar omdat dit hof nog moet worden opgericht, dreigde de strafzaak, die al sinds 2007 gaande is, een zachte dood te sterven. Het hof vindt nu echter dat de krijgsraad een artikel uit het Wetboek van Strafvordering te ruim heeft geïnterpreteerd.

Volgens artikel 5 mag alleen tot schorsing van de vervolging worden overgegaan in geschillen van burgerlijk recht. 'Maar het ging hier om een staatsrechtelijk of constitutioneel geschil', betoogt Spong die hielp bij het op poten zetten van het proces. 'De krijgsraad wist dit ook. Door dit artikel te gebruiken en onjuist te interpreteren, wilden ze de hete aardappel gewoon doorschuiven. De krijgsraad zegt nu tegen ze: doe je werk en berecht.'

Bouterses raadsman, Irwin Kanhai, is er nu als de kippen bij om te beklemtonen dat er niets aan de hand is. Alleen de zaak-Ritfeld moet worden hervat, aldus Kanhai, niet de andere. Maar Kanhai, een van de architecten van de Amnestiewet, weet beter. Het is een gek figuur als straks Ritfeld wél wordt berecht terwijl de andere verdachten genieten van hun amnestie.

Essed: 'Deze uitspraak is voor Suriname belangrijke jurisprudentie. Het heeft een precedentwerking voor de andere zaken.'

Het valt te hopen dat krijgsraadpresident Valstein-Montnor nu snel gehoor geeft aan het oordeel van de hoogste rechters. Het megaproces heeft door de Amnestiewet onnodige vertraging opgelopen. De vlucht van Bouterse en zijn NDP naar dit middel, op een moment dat de strafeis in zicht kwam, werkte bovendien als een splijtzwam. De nabestaanden konden slechts toekijken. Spong: 'De krijgsraad is het aan zichzelf verplicht om het proces onmiddellijk weer te hervatten.'

Als de krijgsraad dit echter verzuimt, kan ook het OM de opheffing van de schorsing van alle zaken vorderen. Gaat het 8-Decemberproces weer door, dan zullen Surinames hoogste magis-traten voor de tweede keer een cruciale rol hebben gespeeld. Het was in 2000 aan het Hof van Justititie te danken dat het OM, vlak voor de verjaring, eindelijk overging tot de vervolging.

Veroordeling wegens 15-voudige moord is Bouterses grootste nachtmerrie. Maar vrijspraak is ook nog een optie in een proces dat in zijn zevende jaar hopelijk eindigt met een uitspraak.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden