Hof: presidentsverkiezingen Oostenrijk moeten opnieuw

De Oostenrijkse presidentsverkiezingen moeten worden overgedaan wegens onregelmatigheden bij het tellen van de stemmen. Dit heeft het Constitutionele Hof van het land vrijdag beslist. De onafhankelijke kandidaat Alexander van der Bellen meldt volgens Reuters dat de verkiezingen waarschijnlijk in september, op zijn laatst in oktober, opnieuw worden gehouden.

Van der Bellen en Hofer Beeld reuters

'De beslissing maakt niemand tot verliezer of winnaar', verklaarde de voorzitter van het grondwettelijk hof, Gerhart Holzinger. 'Het oordeel dient ertoe het vertrouwen in de rechtsstaat en de democratie te versterken.'

In mei won onafhankelijk kandidaat Alexander Van der Bellen (72) de presidentsverkiezingen in Oostenrijk. In de tweede ronde versloeg de voormalig leider van de Groenen de rechts-populistische FPÖ-kandidaat Norbert Hofer (45) met een marginale meerderheid van 0,6 procentpunt van de stemmen - 31 duizend stuks.

Procedurele fouten

Begin juni besloot de FPÖ de uitkomst van de presidentsverkiezingen aan te vechten bij het Oostenrijkse Constitutionele Hof. Volgens partijleider Heinz-Christian Strache zijn er procedurele fouten gemaakt, met name bij het tellen van de per post uitgebrachte stemmen. Met Hofer als winnaar zou voor het eerst in het naoorlogse Europa een uiterst-rechts politicus tot staatshoofd zijn gekozen.

Het ministerie van Binnenlandse Zaken onderzocht de onregelmatigheden ook en concludeerde dat er weliswaar procedurefouten zijn gemaakt, maar dat die de uitslag niet hebben beïnvloed. Bij 25 duizend stemmen was daarvan sprake, maar slechts tweeduizend daarvan zijn achteraf ongeldig verklaard.

De bezwaren van de FPÖ richten zich op het te vroeg openen van de poststemmen - dat mocht niet voor negen uur 's ochtends op de dag na de verkiezingen, maar gebeurde in een aantal gevallen eerder. Ook hekelt de FPÖ het tellen van stemmen zonder een kiesraadbeambte.

Het Constitutionele Hof hoorde tijdens vijf zittingsdagen negentig getuigen. Talrijke functionarissen van de stembureaus erkenden dat er bij het tellen van de stemmen die per post waren binnengekomen fouten waren gemaakt. Zo werden uit tijdnood enveloppen voortijdig geopend en deels ook door onbevoegden geteld.

De nieuwe president zou komende week beëdigd moeten worden. Nu neemt het driekoppige presidium van de Nationale Raad (het lagerhuis van het parlement), waartoe ook Hofer behoort, de functie van staatshoofd voorlopig waar. Nieuwe verkiezingen zullen naar verwachting in het najaar worden gehouden.

Angst

Vele ogen in Europa waren tijdens de presidentsverkiezingen gericht op Oostenrijk. Wat zou er gebeuren als de uiterst-rechtse FPÖ de presidentsverkiezingen zou winnen? Wat zou de partij met de macht doen? Deze vragen werden niet alleen gesteld uit nieuwsgierigheid maar ook uit eigenbelang. Menig Europees land heeft zelf te maken met krachtige rechts-populistische bewegingen, die anti-immigratie, anti-islam en anti-Europa zijn.

Normaal was er, zelfs in Oostenrijk zelf, niet veel belangstelling voor het presidentschap. Het is een grotendeels protocollaire functie. Maar het staatshoofd benoemt de kanselier en ministers en mag het parlement ontbinden. Na de oorlog hebben de presidenten terughoudend gebruik gemaakt van deze bevoegdheden. Maar de angst is dat FPÖ-kandidaat Norbert Hofer - indien hij alsnog aan de macht komt - aan die terughoudendheid een eind zal maken.

Lees ook

Het was hoogspanning in de strijd om de Hofburg, die door de buurlanden met argusogen werd gevolgd.

Een ruk naar rechts in het land van prinses Sissi. Lees hier de reportage in de Weense volkswijken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden