Hoezo, work-life balance?

Jarenlang zat ze in Den Haag Vandaag, nu zit ze in het reclameblok ervoor. Het ‘Grote Blonde Beest’, Wouke van Scherrenburg, is terug op tv, met commercials voor de ING-bank....

tekst Gijs Herderscheê en Sara de Sloover

In 2004 verdween Wouke van Scherrenburg tot opluchting van sommigen en verdriet van anderen als politiek verslaggeefster van Den Haag Vandaag. Gehaat of geliefd om haar interviewstijl, een middenweg leek niet mogelijk.

Sinds kort is ze weer terug op televisie, in reclamespots voor de ING-bank. ‘Ik heb erg met die ING-reclame geworsteld’, zegt Van Scherrenburg. ‘Want zoiets is wel het definitieve afscheid van de journalistiek. Ik heb eerst mensen en bureaus geraadpleegd voor wie ik veel klussen doe. Of het schadelijk zou zijn voor dat werk. Die zeiden allemaal: ga je gang.

‘Maar mind you, het zijn min of meer serieuze gesprekken over ING-producten. Ik praat met gasten aan een tafel, en ik prijs niets aan.’

Je bent je naam en faam te gelde aan het maken met die reclame en met het leiden van congressen en discussies?

‘Zo heb ik dat zelf nooit gezien. Femke Halsema zei me een keer: ‘Je hebt geen idee wat voor instituut je bent geworden.’ Ik was verbijsterd. Zo heb ik nooit naar mezelf gekeken en dat zal ik ook nooit doen. Laatst zat ik op een terras wat te drinken. Toen kwamen er wat jonge meiden op me af die vertelden dat ik hun heldin was. Ik schrok me dood. Kroop zowat onder tafel van schaamte.’

Waarom doe je dit dan? Voor het geld?

‘Nee. Oké, ik heb geen geweldig pensioen na al mijn baanwisselingen. Het weegt mee, maar ik doe alleen nog dingen die ik leuk vind. En ik vind die reclames grappig. Het is geweldig om in zo’n team te werken. Met vijf, zes camera’s. Bij de NOS was het fantastisch als we twee camera’s kregen.

‘Maar ik doe vooral congressen en symposia, als discussieleider. Vind ik heerlijk. Er zijn zoveel leuke onderwerpen. Sprekers in- en uitluiden doe ik niet. Dan moet je een mevrouw in avondjurk en naaldhakken vragen die een mooie aankondiging doet.’

De komende week doet Van Scherrenburg de Hypotheekdag met Gerrit Zalm, presenteert ze een dag voor het ministerie van Verkeer en Waterstaat, een dag over de herinrichting van het Amsterdams Havengebied en leidt ze een discussie met Ahmed Aboutaleb voor de Sociale Verzekeringsbank. ‘Echt, ik zit tot juni vol.’

Nog tv-plannen?

‘Ik ben net terug van zestien dagen Italië voor Teleac. Ze willen het allemaal wat swingender gaan aanpakken, en daarom hebben ze een paar bekende Nederlanders gevraagd het land van noord naar zuid te doorkruisen. Voor een cursus Italiaans. Bibberen op 2700 meter in de Dolomieten, pizza bakken in de bekendste pizzeria van Napels. Nou was en is mijn Italiaans niet geweldig, maar het was zo verschrikkelijk leuk om te doen. En ook om naar te kijken, denk ik.’

Je staat nog steeds in de hoogste versnelling?

‘Nou nee. Ik ben in 2004 bij Den Haag Vandaag gestopt. Ik heb moeten leren doseren. Het eerste jaar kon ik nog geen nee zeggen. Nu blok ik weken vrij in mijn agenda. Om in Frankrijk te kunnen zijn.’

Het gesprek vindt plaats in een uithoek van Nederland, in een café op het dorpsplein van Doetinchem. Hier zat ooit de redactie van De Graafschapbode, een krant die jaren geleden werd opgeslokt door De Gelderlander.

Je woont in Frankrijk. Wat doen we hier dan, in het land van de Superboeren?

‘Mijn man Cees en ik hebben hier een pied à terre. Omdat ik vaak in Nederland ben voor werk, en omdat er sinds ons vertrek twee kleinkinderen zijn gekomen. Als ik heen en weer vloog van Toulouse naar Amsterdam en mijn man op een regenachtige berg achterbleef, vroegen we ons af hoe lang dat leuk zou blijven. Vandaar.

‘Hij mocht de plek kiezen en koos voor Doetinchem. Hij heeft hier veel vrienden, en op onze leeftijd denk je toch ook dat er een plek moet zijn waar je prettig zit als de ander iets overkomt.’

Je hebt zowat overal in Nederland gewoond. Waar voel jij je nog thuis?

‘Ik voel me overal thuis maar ons huis in Frankrijk is voor mij echt thuis. We hebben het al jaren, vroeger voor vakanties, de laatste jaren als vaste stek. Het leven heeft er zo’n ander ritme. Niemand heeft haast. Je kunt er van drie uur ’s middags tot drie uur ’s nacht geweldig aan tafel zitten, wijn drinken, met vrienden praten. Met de Melkweg boven het terras. Stilte, bossen. Elke dag uren wandelen, heerlijk. Sommige van onze buren hebben een geweldige carrière achter de rug en vervallen daar in een soort lethargie. Beetje golfen, boekje lezen en nog zo wat. Dat wil en kan ik niet. Ik wil in het leven blijven staan.’

Je hebt een schotel in Frankrijk en volgt het Nederlandse nieuws nog op de voet. Wat vind je van de huidige politiek?

‘Wat ben ík blij dat ik weg ben. Ik volg het met lichte gêne. Ik heb vaak de neiging te roepen: ga eens besturen, dóe iets met het land! Het blijft steken in het verbieden van gloeilampen en dan toch weer niet. Allemaal triviale dingetjes. Kijk eens naar Uruzgan. Te veel mensen uit het kabinet hebben daarover zitten tetteren.

‘Het moet me van het hart dat ik Balkenende een zwakke premier vind. Elke keer dat je denkt: nu moet iemand de regie nemen, is-ie er niet. Hoe lang heeft hij Maxima wel niet laten bungelen na haar uitspraken over de nationale identiteit? Op de cruciale momenten neemt hij de leiding niet. Daardoor heb ik geen tel heimwee.

‘Ik vind het ook ronduit schandalig zoals Ayaan Hirsi Ali is behandeld. Wie de kop boven het maaiveld uitsteekt, is in dit land het hoofd niet zeker. Nota bene Femke Halsema nam het bij het debat over haar beveiliging op principiële argumenten voor haar op. En waar ging het debat over? Over documenten die de advocaat had vrijgegeven!

‘Hoe kleingeestig het land kan zijn, zag je ook bij Ruud Lubbers. Een goede premier, jarenlang. En een paar weken na zijn vertrek loopt hij door de kantine van de Universiteit Tilburg zelf een broodje kaas en een bekertje melk te halen tussen de meute studenten. Je mag niet groot zijn in dit land. Daar word je voor gestraft.’

Is er in Den Haag iets veranderd na je vertrek?

‘Met alle vernieuwingen bij de politieke partijen na Fortuyn is veel historisch besef uit de Kamer verdwenen. Ik krijg het idee dat politici daar steeds meer voor zichzelf zitten, als tussenstation in hun carrière. Daarom kan ik mateloos genieten van parlementariërs als Jan Schinkelshoek en Henk Kamp. Die zijn zuiver op de graat en willen dat de politiek aanzien heeft. Dat kan alleen met goede besluiten, met goed bestuur. Zij beseffen dat.’

Je kunt je duidelijk nog steeds opwinden over de vaderlandse politiek. En dat na er bijna dertig jaar verslag over te hebben gedaan. Vanwaar die fascinatie?

‘Ik kom niet uit een politiek gezin. Mijn vader had een bouwbedrijf, hij kon gezellig tieren op Den Uyl. Maar, dat is het niet.

‘Ik denk dat het door de regioverslaggeving komt, de raadsvergaderingen. Dan merk je hoe belangrijk politieke besluiten zijn. Hoe dat mensenlevens raakt. Maar ook hoe dwaas ze soms genomen worden. Hoe prestige meespeelt, reuengedrag. Dat is superspannend.’

Hoe ben je in de regioverslaggeving beland?

‘Na de hbs heb ik allerlei baantjes gehad. Duurde nooit lang, ik wist gewoon niet wat ik wilde. Ik heb model gestaan voor Sturka-regenjassen, sokken verkocht bij de V & D. En toen ben ik vroeg getrouwd, op mijn 21ste geloof ik.’

Dat was toch atypisch, in de wilde jaren zestig!

‘Voor mij was dat niet raar. Jong trouwen was toen gebruikelijk. Al mijn vriendinnen waren verloofd en stonden op het punt van trouwen. En ik kreeg dus ook vroeg kinderen. Hele zoete baby’s. Met als gevolg dat ik me de hele dag stierlijk zat te vervelen in een waardeloos huwelijk. Toen ben ik gaan freelancen. Columns, en later correspondent voor de Arnhemse Courant. Regio Wageningen, Renkum.’

Zo ziet de politiek het graag: jong kinderen krijgen, en dan vol ertegenaan.

‘Ik had heel veel energie omdat ik zelf jong was. Als je 35 bent en kinderen krijgt, is je energiehuishouding een stuk minder. Ik kan erover meepraten, want ik heb op mijn 32ste nog een zoon gebaard. Hij maakt het prima, dank je.’

Ging je als regioverslaggeefster met het kind op de rug op pad?

‘Welnee. Die gingen naar mijn ouders in Ede, of bij de buren of vriendinnen. Ik had een autootje, een Dyane. Geweldig. Voor het eerst in mijn leven was ik zo ongelooflijk gelukkig. Ik had iets waar ik mijn nieuwsgierigheid in kwijt kon, mijn verontwaardiging; zoveel van mezelf.

‘Mijn echtgenoot vond het maar niets dat ik zo vaak weg was. Ik moest het huishouden doen en voor mijn twee dochters zorgen. Na tien jaar zijn we gescheiden. Ik wilde geen alimentatie, binnen een maand was ik in vaste dienst bij de Arnhemse Courant. Er was nog een vrouw op de redactie, en een secretaresse; één grote mannenclub. Had ik op school een oudervergadering en was het heel druk, ging ik de school bellen om te vragen of ik een dag later mocht komen. Ik wilde niet voor die mannen onderdoen.’

Dat was destijds toch ook atypisch, dat afwijzen van alimentatie?

‘Ik heb een enorme onafhankelijkheidsdrang. Emotioneel, financieel. Ik wil niet hoeven vragen: kan ik dit, mag ik dat. Het werd toen in de buurt wel raar gevonden, een jonge moeder die zo vaak buiten de deur aan het werk was.’

Hoe kijk jij dan aan tegen een onderzoek als dat van Opzij, waaruit blijkt dat hoog opgeleide vrouwen vaak tevreden zijn met deeltijdbaantjes?

‘Bizar vind ik dat. En een volkomen verspilling van talent. Ik kan het me nog voorstellen als je de hele dag in een winkeltje moet staan om ‘twee stuks voor de prijs van één’ te verkopen, terwijl je beter kunt. Maar vrouwen met een goede opleiding... Ik vind het onvoorstelbaar. Wat als de kinderen straks naar school gaan of het huis uit zijn, of je vent je inruilt voor een jong en strak exemplaar? Je stelt je volkomen afhankelijk op. Ik kan daar niet tegen. Wat ik ook vaak zie, is dat vrouwen hun baan opzeggen als de man een functie elders krijgt. Ze geven veel te snel toe. Vrouwen kunnen gewoon niet onderhandelen aan de keukentafel.’

Dat deed jij anders?

‘Ja. Ik ontmoette mijn grote liefde eind jaren zeventig, twee jaar na mijn scheiding, op een terrasje. Ik werkte toen bij De Nieuwe Krant, de opvolger van Het Vrije Volk. Woonde met mijn twee dochters in een gemeubileerd flatje, het was geen vetpot. Hij zat bij het arrestatieteam van Arnhem, al wist ik dat toen niet. Hij wist wel dat ik journalist was en over het Gelders bloedorkest schreef, zoals we zijn team destijds noemden. Hij ging naar de Randstad, en moest zelf nieuwe huurders voor zijn appartement zoeken. Om een lang verhaal kort te maken, wij trokken in dat appartement, maar hij vertrok niet.

‘Het was heftig. We waren smoorverliefd. Met hem heb ik nog een zoon gekregen. En het is nog steeds heftig, na bijna 30 jaar. Later zijn we in Bennekom gaan wonen, en is hij op en neer gaan reizen naar het Westen, waar hij zo nu en dan bij familie of vrienden logeerde. Zo kan het dus ook.’

Hoe deed je dat met twee pubermeiden en een baby thuis op je 32ste?

‘Voor mijn gevoel was het veel hectischer. Daarom heb ik veel begrip voor vrouwen die na hun 30ste kinderen krijgen.

‘Cees draaide toen onregelmatige diensten. Ik zat midden in de eerste massaontslagen begin jaren tachtig. De economie klapte echt in elkaar, mijn regio werd zwaar getroffen. De hoofdredactie had nooit van zwangerschapsverlof gehoord, ik ook niet. Toen ik drie weken na de geboorte nog thuis zat, belde de hoofdredacteur. Papierfabriek Van Gelder ging sluiten, in mijn gebied. Ik ging aan het werk en kwam een man van het GAK tegen die verbaasd was dat ik daar was, dat ik eigenlijk zwangerschapsverlof had. Achteraf denk ik: ik ben gek geweest. Een jaar lang ging ik elke avond op mijn knieën de trap op, zo moe.’

Het nekt carrières, een kind op die leeftijd.

‘In 1996 of zo leidde ik een keer een discussie met Cees van der Hoeven. Toen dé man bij Ahold. Die zei heel beslist: als vrouwen er één, twee jaar uit gaan, halen ze bij ons de top niet meer.

‘Dat is toch een bizarre mentaliteit? Tegen managers en werkgevers wil ik zeggen: als een capabele vrouw wordt aangenomen, houdt er dan rekening mee dat ze ertussenuit gaat. Want in dit land is het nog steeds zo dat de zorg bij de vrouw terechtkomt. Als ze goede vrouwen willen binnenhouden, moeten ze daar rekening mee gaan houden. PriceWaterhouseCoopers is al zo bezig, uit nood gedreven. Als ze te weinig mensen hebben, worden leidinggevenden vanzelf creatiever. Hoop ik.

‘In Frankrijk lazeren ze echt van verbazing van hun stoel als ik over dit soort dingen vertel. Daar werken man en vrouw, meestal allebei fulltime. Dat kan ook omdat de kinderopvang er goed geregeld is. Ze eten warm op school en ze kunnen tot zeven uur ‘s avonds blijven.

‘Stel dat mijn kinderen problemen hadden gekregen, wat overigens niet is gebeurd, dan had iedereen gezegd: dat komt doordat jij een werkende moeder bent. Als ik niet of parttime had gewerkt, zou dat niet gebeurd zijn. Je moet dus ontzettend schijt hebben aan de mening van anderen.’

En je dochters waren sleutelkinderen?

‘Nou nee. Ik had een geweldig vriendinnennetwerk dat meehielp. Cees en ik stemden vrije dagen op elkaar af. Als er belangrijke raadsvergaderingen waren, nam hij een vroege dienst. En de meiden hielpen geweldig mee met hun broertje Coen.

‘Toen had ik geen tijd om er bij stil te staan. Het is wel een voorwaarde dat je je werk heel leuk vindt, want je offert veel privétijd op, zeker in de journalistiek. Je moet ook keuzes maken, het niet allemaal tegelijk willen. Aan mezelf kwam ik niet toe. Een weekend stappen met vriendinnen of een avond naar de film, dat zat er gewoon niet in. Dat hou je alleen vol als je werk heel leuk is. Dat gepraat tegenwoordig over work-life-balance vind ik zo raar. Waar moet je dan evenwicht in vinden? Alsof er een tegenstelling is tussen work en life. Maar misschien ben ik daarin wel ouderwets.’

Op je 40ste maakte je nog eens een radicale carrièreswitch, van de krant naar televisie. Je werd de eerste vrouw bij Den Haag Vandaag. Een gevolg van voorkeursbeleid?

‘Voorkeursbeleid? (lacht) Nou nee. Het was eind jaren tachtig, en ze hadden bij Den Haag Vandaag net een periode met vreselijke ruzies achter de rug. Botsende ego’s en zo. Ik was een goed parlementair journalist voor mijn krant, toen De Gelderlander. Ik wilde altijd al het nieuws als eerste, ging tot het gaatje. Dat viel op. Later hoorde ik van een vriend dat hij gebeld was met de vraag of ik loyaal was. En of, had hij gezegd. Dat was blijkbaar doorslaggevend, ze hebben me gevraagd.

‘Het eerste jaar was vreselijk. Tv-journalistiek is echt anders dan schrijven. Voor het eerst van mijn leven stapte ik vaak huilend m’n bed in. Van goede journalist was ik de sukkel van de redactie geworden. Dat is erg hoor. Tot ik op een dag een reportage had gemaakt over de nieuwe leefbaar-partijen. Ik kwam fluitend de montagekamer uit. Dat was de doorbraak. Ik dacht, ik kan het wèl.’

Nog steeds werkt er nog maar één vrouw bij Den Haag Vandaag, Nynke de Zoeten.

‘Er was een kennismakingsbijeenkomst met het nieuwe kabinet, dat voor de helft uit vrouwen bestaat. Dan stuurt Den Haag Vandaag daar alleen mannelijke journalisten op af! Daar denken ze gewoon niet over na. Nynke moet misschien wat beter voor zichzelf opkomen. Ze doet erg leuke interviews. Een vakvrouw.’

Je hebt twee boeken geschreven met interviews met mannelijke en vrouwelijke politici. Wat zijn de verschillen? Zijn die algemeen geldig?

‘Toen Jacques Wallage PvdA-fractievoorzitter was, vertelde hij me een keer dat hij een mailtje kreeg van een fan, dat ik hem zo schandalig had aangepakt. ‘Over een man had je dat nooit geschreven’, heeft hij teruggemaild. Als een man hard interviewt is-ie een goede, een vrouw is een kuitenbijter. Zalm doopte mij tot Het Grote Blonde Beest. Zoiets overkomt mannen niet snel.

‘Politici: zelfde verhaal. Mannen hebben een stevig debat, bij vrouwen is het gekijf. Letterlijk gezegd op de radio, mind you. Mannen hebben een stoerder, mooier maar sterk geflatteerd zelfbeeld. Ze zijn steevast de geweldige zoon, echtgenoot én vader. Ze waren er niet altijd, maar toch. Vrouwen zijn realistischer, want het kon niet allemaal geweldig zijn. Zo ook in de journalistiek. Als iemand bij ons een onderwerp bedacht, kon een collega er zo mee vandoor gaan.

‘Wat vond ik het heerlijk toen een tweede vrouw op die kleine redactie van Den Haag Vandaag kwam werken. Kon ik net iets anders mee kwekken dan met mannen. Zo werkt dat denk ik ook met allochtonen. Kan me voorstellen dat die het ook prettig vinden even over wat anders te praten.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden