Hoezo vrije keus?

CARLIJNE VOS

Deeltijdwerk is pas een vrije keuze wanneer morele druk en logistieke noodzaak wegvalt.

Is deeltijdwerk een zegen of een vloek? Dat is de centrale vraag in de discussie over vrouwenemancipatie die is losgebarsten na de promotie van Justine Ruitenberg aan de UvA vorige maand. Voorstanders zien deeltijdwerk als het ultieme bewijs van keuzevrijheid voor de vrouw - de emancipatie zou hiermee voltooid zijn. Andere voorvechters van gelijkheid tussen de seksen zien hiermee het tegendeel bewezen.

Ruitenberg stelde in haar promotieonderzoek vast dat deeltijdwerk lang niet altijd een vrije keuze is. Vrouwen worden in hun keuze onbewust gestuurd door morele druk van buitenaf; afkeurende blikken op het schoolplein, tegenwerking vanaf de werkvloer of van de eigen partner en de voorbeeldrol van hun eigen moeder vroeger thuis.

Met deze objectieve vaststelling wil Ruitenberg slechts betogen dat van optimale keuzevrijheid geen sprake is. Veel vrouwen werken minder omdat zij daarmee toegeven aan het ideaalbeeld van een 'goede moeder'. Het idee dat kinderen het best af zijn met hun moeder thuis achter de theepot is in Nederland nu eenmaal bijzonder hardnekkig en kon door de hoge welvaart ook decennia lang worden gecultiveerd.

Inmiddels werken de meeste vrouwen wel, maar vooral in deeltijd. Dat die mogelijkheid er is, is een luxe. Maar er is wel degelijk een schaduwzijde. De helft van de Nederlandse vrouwen staat financieel niet op eigen benen. Een echtscheiding of ontslag van de partner betekent een regelrechte ramp. Een kwart van de vrouwen werkt minder uren dat zij zouden willen en slechts weinig vrouwen bereiken topposities.

De 'luxe' van deeltijdwerk verlost de overheid bovendien van de taak werken gemakkelijker te maken. School- en werktijden sluiten nog steeds slecht op elkaar aan en betaalbare kinderopvang van 8 tot 19 uur is nog steeds niet vanzelfsprekend. Het overheidsbeleid weerspiegelt, kortom, het idee dat kinderen verzorgen de primaire taak van de vrouw is. Voorstanders van deeltijdwerk menen zelfs dat hieraan de gelukkigste kinderen ter wereld zijn te danken. Ook stimuleert het (onbetaald) vrijwilligerswerk.

Keuzevrijheid is een groot goed, maar hiervan is pas sprake wanneer externe factoren zijn geëlimineerd.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden