Europese politiek Nieuw in 2019: strijd om ECB-presidentschap

Hoezo onafhankelijk? De strijd om opvolging van Draghi wordt ultrapolitiek

ECB-president Mario Draghi. Beeld AP

Wordt uw pensioen gekort? Gaat de hypotheekrente dit jaar omhoog ? En wanneer ­levert dat spaargeld eindelijk weer eens wat op? Het ligt grotendeels in handen van de Europese Centrale Bank (ECB) in Frankfurt. Die bepaalt het tempo waarin de geldkraan dit jaar wordt dichtdraait. Van een snelle verhoging van de rente profiteren spaarders en gepensioneerden. Huiseigenaren en personen met een studieschuld hebben juist baat bij goedkoop geld.

Het zijn gewoonlijk besluiten waarop politici, laat staan gewone burgers, geen invloed hebben. Centrale bankiers gelden sinds enkele decennia als politiek onafhankelijk. Maar aan dat tijdperk lijkt een eind te komen. De Amerikaanse president Trump noemde zijn centrale opperbankier de afgelopen maanden ‘gek’ en zou hem volgens geruchten zelfs willen ontslaan. Ook in India, Turkije en Hongarije leggen de autoritaire leiders de meesters van de geldpers aan de ketting.

De eurozone vormt een uitzondering op die trend – behalve in 2019. Drie van de zes belangrijkste ECB-bestuurders vertrekken. Hoofdprijs is de opvolging van ECB-president Mario Draghi. Zijn onorthodoxe crisisaanpak leverde de Italiaan behalve de bijnaam ‘Super Mario’ ook vele vijanden op, vooral in Duitsland en Nederland. Eind oktober geeft de Italiaan na acht bewogen jaren het stokje door. Dat is hét moment waarop politici hun stempel kunnen drukken op het monetaire beleid. 

De ministers van Financiën van de eurozone verrichten het voorwerk, waarna de regeringsleiders de knoop doorhakken. De Fin Erkki Liikanen geldt op dit moment als meest waarschijnlijke kandidaat. De kansen van Klaas Knot, president van De Nederlandsche Bank, worden minder groot geacht. Maar de echte strijd barst pas na de Europese Verkiezingen eind mei los. Tal van factoren spelen een rol. Behalve academische merites zijn ook nationaliteit en geslacht belangrijk, net als de vraag of de kandidaat bekendstaat als een monetaire ‘duif’ of een ‘havik’ die verzot is op renteverhogingen. Alsof die stoelendans nog niet ingewikkeld genoeg is, moeten ook de Europese Commissie en de Europese Raad een nieuwe aanvoerder krijgen.

Een ding is zeker. De opvolger van Draghi zal in oktober een versterkt nationalistisch blok tegenover zich vinden, dat weinig op heeft met liberaal geschoolde technocraten in hun ivoren torens. Gaat Europa daarmee landen als de VS, India en China achterna? Het grootste obstakel voor de greep naar de monetaire macht lijken de rechts-populisten zelf. Die zijn namelijk extreem verdeeld over het ECB-beleid. Terwijl de Duitse AfD mede groot werd op de golven van verontwaardiging over het goedkope geld, kan de rente wat de Italiaanse Lega betreft niet laag genoeg blijven.

Dit wordt het nieuws in 2019

Wat staat er het komend jaar allemaal te gebeuren en wat gaat er veranderen? De komende week bespreken we elke dag een maand.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden