Opinie

Hoezo moeten de belastingen omlaag?

Die vijf miljard lastenverlichting hebben we helemaal niet nodig. Laten we de zorg, de rechtspraak en het wetenschappelijk onderwijs weer op peil brengen.

De nieuwe Maserati Ghibli op de autobeurs van Parijs. Beeld afp

De Haagse meevaller van een paar miljard als gevolg van een voorzichtig aantrekkende economie was een paar weken terug nog maar amper bekend, of meteen was het verjubelen ervan door de tot 21 senaatszetels verschrompelde coalitie al begonnen. Hengelend naar de steun van een half dozijn oppositiepartijen werd Sinterklaasavond 2015 met een half jaar vervroegd.

De aangekondigde belastingherziening moest vooral op belastingverlaging uitdraaien, want de 'ondragelijk hoge' lasten van de burgers moesten worden verlicht. En ongetwijfeld over de hele linie, anders kan de VVD haar achterban niet meer onder ogen komen.

Ook miljonairs hebben het namelijk verdomd zwaar tegenwoordig, vooral psychologisch, als we Hélène Vletter van Dort, voormalig commissaris bij De Nederlandsche Bank mogen geloven. Als gevolg van 'het negatief volkssentiment', aldus Vletter in het Financieel Dagblad van 13 juni, liggen nu bestuurders onder vuur: 'Er hoeft maar een link met een mogelijk maatschappelijk belang te zijn, of met de manier waarop belastinggeld wordt besteed, of de politiek meent het recht te hebben te bepalen wat er kan en mag worden verdiend'.

En even verderop kaart zij aan, wat zij als het 'onderliggende vraagstuk' betitelt: 'Wij zijn in Nederland nu zo ver dat we negatief reageren op succes. Dat maakt mensen onzeker'. Dan moet de Grote Dikke Ik-Rede van Rutte, hoe ongeloofwaardig ook, voor haar 'mensen' pas echt een schok zijn geweest! Dat nu zelfs de VVD 'het negatieve volkssentiment' omarmt maakt hen vast nog véél onzekerder.

Dure bolides

In Wassenaar, Bloemendaal en het Gooi durven ze zich al niet meer op straat te vertonen, al die onzekere mensen. Ik snap nu ook eindelijk waarom ze hun villa's achter hoge heggen en hekken verschuilen en zich daarbuiten uitsluitend in dure bolides met ontspiegeld glas voortbewegen, en nooit te voet of op de fiets. Anders zou immers iedereen kunnen zien, hoe deze door de politiek geplaagde mensen permanent trillen van onzekerheid. Dat zou voor de Jan Timmers, Sjoerd van Keulens en Rijkman Groeninks immers de absolute deconfiture betekenen: de stoere alfaman ontmaskerd als zenuwlijderige huilebalk.

Bestaat er, met andere woorden, werkelijk reden om ook deze onzekere mensen straks weer wat tonnen aan belastingverlichting achterna te smijten? Daar komt de uitruil die een grote belastingverlaging politiek onvermijdelijk met zich mee zal brengen, namelijk wel op neer.

Het onderliggende vraagstuk is dat van particuliere rijkdom versus publieke armoede, gekoppeld aan de neoliberale leugen dat particuliere uitgaven goed zijn en werkgelegenheid creëren, en publieke slecht, omdat ze hooguit voor gekunstelde, nutteloze schijnbanen zouden zorgen.

O ja? Zou de bouwsector - van wegen tot huizen - zonder de overheid als opdrachtgever niet allang ter ziele zijn? Zijn artsen, politieagenten en leraren niet zinvol bezig? Is het fysiek zware werk van alfahulpen (niet te verwarren met alfamannetjes) géén echt werk? Ongetwijfeld is dat, wat al die onzekere Dikke Iks, die thans in Vletter van Dort hun jongste compassievolle zielzorgster hebben gevonden, inderdáád al jaren vinden.

Maar wat vinden wíj belangrijker: nog meer particuliere consumptie, of een fatsoenlijke collectieve sector? Die keuze zal de politiek eindelijk eens duidelijk aan de burger moeten voorleggen, die enerzijds klaagt over afbraak van zorg voor de ouders en onderwijs voor de kinderen, maar anderzijds de bevrediging van zijn directe behoefte aan goedkope vliegreizen, mogelijk doordat de kerosine nog steeds onbelast is, laat voorgaan.

Je kunt niet VVD stemmen en klagen over pyjamadagen in bejaardenhuizen. Je kunt niet VVD stemmen en zeuren over de massaficatie van het onderwijs. Je kunt niet VVD stemmen en kankeren op vertragingen op het spoor. Dat is namelijk allemaal de logische uitkomst van de door de VVD gepropageerde marktideologie.

Er bestaat een direct verband tussen de ontsporingen van de Fyra, Amarantis of Vestia en de graaicultuur met bijbehorende Maserati van Hubert Möllenkamp van de onzekere mensen van Vletter van Dort, die jarenlang door de VVD als innovatieve ondernemers de hemel zijn ingeprezen. En inderdaad, innovatief was Dirk Scheringa zeker.


Bezuinigingen repareren

Vooral linkse partijen moeten eindelijk de moed hebben de kiezer voor die keuze te stellen: wilt U nóg minder belasting betalen, of vindt U het toch belangrijker dat bij Uw ouders in het verzorgingshuis de urine niet meer over de enkels loopt? Voor fatsoenlijke partijen én fatsoenlijke kiezers kan dat niet moeilijk zijn.

Die miljarden meevallers geven de ruimte om de maatschappelijke bezuinigingsschade van de afgelopen jaren te repareren. Ik doe maar een greep: meer geld voor de rechtspraak, die onder de werkdruk bijna bezwijkt. Meer geld voor universiteiten, waar hetzelfde geldt en studenten een nummer geworden zijn. Meer geld voor de zorg, waar alfahulpen wegwerphulpen zijn geworden. Als wij de belastingen nu eens een keertje niet drastisch verlagen dan hoeft ook ons nationale spoorbedrijf niet naar Ierland uit te wijken om belasting te ontduiken. Die cruciale vraag is ook aan U, kiezer: doet U mee? Of stemt U straks toch weer VVD?

Mevrouw Vletter van haar kant, worstelt intussen vooral met een geheel andere gewetensvraag: 'Mag je als bestuurder op het wettelijk salarismaximum gaan zitten of loop je dan alsnog het risico van een volksgericht?'. Ik kan, gezien de pathologische onverbeterlijkheid van haar onzekere mensen, niet ontkennen dat mijn psychologische behoefte daaraan inderdaad langzaamaan groeit.

Thomas von der Dunk is cultuurhistoricus.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden