Hoeveel joden Philips redde, maakt voor Yad Vashem niet uit

Het maakt voor het Israëlische Yad Vashem Instituut niet uit hoeveel joodse medewerkers door toedoen van Philips in de Tweede Wereldoorlog in leven zijn gebleven....

Van onze verslaggever

AMSTERDAM

'Het gaat ons niet om het aantal mensen dat in veiligheid is gebracht, maar om wat iemand gedaan heeft om zijn joodse medeburgers te redden', zegt Akiva Tor, woordvoerder van de Israëlische ambassade en zegsman voor regeringscentrum Yad Vashem.

De mededeling dat niet 160 Philips-medewerkers, maar 382 de Duitse kampen overleefden, kwam recentelijk van een van de overlevenden uit Haifa. Zij zocht uit dat veel meer dan de 160 mensen die dr Lou de Jong noemt in zijn standaardwerk over de Tweede Wereldoorlog, uit de kampen zijn teruggekeerd.

De overlevenden zeggen hun leven te danken aan de bescherming van Philips. Twaalf van hen hebben Yad Vashem gevraagd de oud-topman van Philips te eren voor deze verdienste.

De Rijksinstituut voor Oorlogsdocumentatie sluit niet uit dat de cijfers uit Haifa kloppen. Dat nieuwe gegeven heeft in het onderzoek van Yad Vashem echter geen rol van betekenis gespeeld.

Bij het spitten in het verleden van Frits Philips zijn de Israëlische historici ook gestuit op het omstreden beleid van het elektronica-concern tijdens de bezetting. Het bedrijf ging door met produceren, onder meer voor het Duitse leger.

Het toekennen van de onderscheiding aan Frits Philips heeft volgens Tor uitsluitend te maken met diens inspanningen voor zijn joodse werknemers. Er mag geen oordeel uit worden afgeleid over het beleid van Philips in bredere zin tijdens de bezetting.

De Amsterdamse socioloog dr A. Teulings herhaalde dit weekeind zijn kritiek uit de jaren zeventig dat Philips zich te coöperatief heeft opgesteld. Volgens Pieter Lakeman van de Stichting Sobi heeft Frits Philips er aan meegewerkt dat het concern tijdens de oorlog een van de belangrijkste leveranciers voor het Duitse leger was op het gebied van communicatie en navigatie.

Philips weigert commentaar op de herhaalde beschuldigingen. De historicus van het bedrijf werkt aan een boek over de onderneming tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het duurt nog tenminste twee jaar voor het af is.

Maar volgens Philips-woordvoerder Van Schagen ziet het er naar uit dat daarin een overtuigend antwoord wordt gegeven op de beschuldiging van collaboratie. Het is, aldus Van Schagen, te simpel te stellen dat doorwerken tijdens de bezetting zonder meer fout was. Zo wordt voorbij gegaan aan alle inspanningen om de leveranties aan de bezetter te traineren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden