Hoeveel biljoenen kost terreur?

Terreur is gruwelijk. Maar het antwoord op terreur is dat vaak ook. En het is een enorme klap voor de economie.

Hoeveel kost terreur? Beeld Flickr

De kosten belopen honderden miljarden, zo niet biljoenen. De economische schade strekt zich veel verder uit dan het productiviteitsverlies door de lange wachtrijen op luchthavens en de strikte beveiliging van allerlei evenementen en conferenties.

Nu dreigt een aantal kleine terreurcellen zelfs het hele Europese integratieproject, waaraan zeventig jaar is gewerkt, om zeep te helpen. Het Verdrag van Schengen - voor open grenzen - is direct in gevaar door de gevolgen van de aanslagen. Ook de euro die de EU-landen ondanks de problemen in Zuid-Europa met hand en tand hebben verdedigd, krijgt dan te maken met een vijand die bijna niet te bestrijden is. Als landen zich weer gaan barricaderen en het vrije verkeer van goederen en personen onmogelijk maken heeft een gezamenlijke munt ook weinig zin meer. Wat tien miljoen Grieken niet lukten, krijgen dan enkele tienduizenden IS-strijders voor elkaar.

Terreuraanslagen zijn van alle tijden: van het Guy Fawkes' Gunpowder Plot tot de moord op aartshertog Frans Ferdinand. Het grootste gevaar is een overdreven reactie in een poging er voor eens en altijd een einde aan te maken - iets wat een illusie is. Als het al lukt IS te vernietigen of weg te vagen, zoals Aboutaleb riep, zal er weer een nieuwe cel uit ontstaan. Le roi est mort, vive le roi, geldt ook voor terroristische organisaties. De Eerste Wereldoorlog was het directe gevolg van een terreuraanslag op Frans Ferdinand en zijn gevolg. Uiteindelijk leidde die tot 16 miljoen doden: 9 miljoen militairen en 7 miljoen burgers. Forbes rekende vorig jaar uit dat de internationale handel gemeten in procenten van het bbp pas in 1993 weer net zo hoog was als in 1913 en de internationale kapitaalstromen pas in 1996.

De schade van de aanslag van 9/11 bleef niet beperkt tot 3.000 doden, de vernietiging van vier vliegtuigen en de ineenstorting van het WTC. Volgens een onderzoek van de OESO gingen er 200 duizend banen in New York verloren. Het consumentenvertrouwen kreeg een enorme deuk en de koersen op Wall Street kelderden. De kosten van de verzekeraars bedroegen tussen de 30 en 60 miljard dollar.

Een jaar na de aanslag concludeerde de OESO dat de kosten van de handel met de VS door de veiligheidsmaatregelen aan de grens met 1 tot 3 procent waren toegenomen. 'Gezien de elasticiteit van handelsstromen tussen -2 en -3 kan dit leiden tot een twee tot drie keer zo grote daling van de internationale handel', aldus de OESO. Tien jaar na de aanslag maakte The New York Times een berekening van de echte kosten van 9/11. Die kwamen uit op een astronomische som van 3,3 biljoen dollar, waarbij de oorlogen in Afghanistan en Irak waren inbegrepen.

Na 9/11 werd aangedrongen op een beheerste reactie. Dat is niet gebeurd. Of dat na 13/11 wel lukt, is nu al twijfelachtig.

Reageren?
p.dewaard@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.